Samenzweringsontkenning

In 1837 merkte Abraham Lincoln op: “Deze kapitalisten handelen over het algemeen harmonieus en in onderlinge overeenstemming om het volk te plukken.”

Vandaag de dag zou hij worden afgedaan als een complottheoreticus, schrijft Unbekoming.

Die afwijzing – reflexmatig, automatisch, zonder dat er bewijs nodig is – is geen teken van verfijning. Het is een teken. De vraag die het stellen waard is, is niet of complotten bestaan (ze zijn openbaar bekend en een erkend concept in de wet), maar waarom het erkennen van hun bestaan zo’n betrouwbare vijandigheid oproept. Wat doet het label “complottheoreticus” eigenlijk?

De overleden politicoloog Michael Parenti heeft tientallen jaren besteed aan het beantwoorden van die vraag. Zijn conclusie was duidelijk: “‘Samenzwering’ verwijst naar meer dan alleen illegale handelingen. Het dient als een afwijzend label dat wordt toegepast op elke erkenning van de macht van de heersende klasse, zowel haar legale als illegale activiteiten.” De term functioneert niet als een beschrijving, maar als een wapen – een gedachtebeëindigend cliché dat de machtigen beschermt tegen kritische blikken door degenen die hen kritisch bekijken te pathologiseren.

Het ontkennen van complotten is volgens Parenti geen scepticisme. Het is het tegenovergestelde van scepticisme. Het is goedgelovigheid ten opzichte van macht, vermomd als kritisch denken. Zoals hij schreef in Dirty Truths: “Het feit dat sommige mensen fantaseren over complotten, betekent niet dat alle complotten verzonnen zijn.”

De dubbele standaard

De asymmetrie is duidelijk als je er eenmaal op let.

Kolenmijnwerkers richten hun inspanningen bewust op het behartigen van hun belangen. Dat geldt ook voor staalarbeiders, kleine boeren en leraren. Vakbonden bestaan juist omdat werknemers samenwerken om collectieve doelen na te streven. Niemand noemt dit een complottheorie. Het heet organiseren.

Maar als je suggereert dat de rijken en machtigen bewust samenwerken om hun klassenbelangen te verdedigen, dan heb je een onzichtbare grens overschreden. Je bent nu een complottheoreticus, een zonderling, mogelijk paranoïde.

Parenti zei het ronduit: “Het is toegestaan dat boeren, staalarbeiders of leraren samenwerken om hun belangen te behartigen, maar het mag niet worden gesuggereerd dat de rijke elite dat ook doet – zelfs niet als zij daadwerkelijk de hoogste besluitvormingsposities bekleden. In plaats daarvan wordt ons gevraagd te geloven dat deze achtenswaardige personen van hoge komaf door het leven gaan zonder zich iets aan te trekken van het lot van hun enorme bezittingen.“

De dubbele moraal werkt stilzwijgend. Werknemers smeden plannen; eigenaren slapen. Het publiek streeft zijn belangen na; elites strompelen door de geschiedenis, gedreven door krachten die hun begrip of controle te boven gaan. Dit is de ononderzochte premisse die ”complottheorie” tot een effectieve belediging maakt.

Laten we een concreet voorbeeld nemen. In 1994 kondigden de functionarissen van de Federal Reserve aan dat ze een monetair beleid zouden voeren dat gericht was op het handhaven van een hoog werkloosheidsniveau om de economie te beschermen tegen “oververhitting”. Dit werd publiekelijk aangekondigd. Het verscheen in de financiële kranten. De Fed verklaarde expliciet dat zij de voorkeur gaf aan een deflatoire koers die ervoor zou zorgen dat werknemers wanhopig zouden blijven strijden om schaarse banen.

Toen een kennis van Parenti dit aan vrienden vertelde, werd hij met scepsis ontvangen: “Denk je dat de bankiers van de Fed opzettelijk proberen mensen werkloos te houden?”

Dat dacht hij inderdaad. Dat hadden ze zelf gezegd. Het was geen vermoeden, maar een beleidsaankondiging. Toch gingen zijn vrienden ervan uit dat hij zich een samenzwering verbeeldde omdat hij machtige mensen zelfzuchtige samenspanning toeschreef.

Mensen die lijden aan complotfobie vragen graag: “Denk je echt dat er een groep mensen in een kamer zit te samenzweren?” Om de een of andere reden wordt dat beeld als zo absurd beschouwd dat het alleen maar ontkenningen uitlokt.

Maar waar zouden machtige mensen anders samenkomen – op bankjes in het park of in draaimolens? Natuurlijk zitten ze in kamers. Ze zitten in directiekamers, in het Executive Office, in de vergaderzalen van de Council on Foreign Relations, op de Bilderberg-bijeenkomsten, in de besloten bijeenkomsten in Bohemian Grove. Deze locaties zijn niet geheim. Hun bestaan is algemeen bekend. Wat daar gebeurt – het coördineren van beleid, het werven van personeel, het afstemmen van belangen – mag gewoonweg niet bij zijn naam worden genoemd.

Theorieën van onschuld

Als de machtigen niet samenzweren, hoe verklaren we dan de resultaten die consequent in hun belang zijn? In Land of Idols identificeerde Parenti verschillende kaders die in de plaats komen van analyse. Hij noemde ze “theorieën van onschuld” – alternatieve verklaringen die de respectabiliteit van de elite in stand houden door de intenties van de elite te ontkennen.

Slaapwandeltheorie

In de woorden van Parenti: “Degenen die aan de macht zijn, doen dingen alsof ze in slaapwandelen, zonder na te denken over hun enorme bezittingen.” Beleid wordt gemaakt. Oorlogen breken uit. Rijkdom concentreert zich. Niemand heeft dat zo bedoeld. De rijken en machtigen zijn aanwezig bij deze gebeurtenissen, maar zijn er op de een of andere manier niet verantwoordelijk voor – ze zijn passagiers in plaats van piloten.

Toevalligheidstheorie

Of zoals Parenti het omschreef: “Door puur toeval gebeuren dingen herhaaldelijk en toevallig om de bestaande reeks bevoorrechte belangen in stand te houden, zonder bewuste planning of druk van degenen die ervan profiteren.” Het belastingbeleid bevoordeelt de rijken – toevallig. Wanneer een samenzwering aan het licht komt, ondervinden de inlichtingendiensten toevallig geen noemenswaardige gevolgen. Milieuregels worden uitgehold en bedrijven profiteren toevallig daarvan. Het patroon is geen patroon. Elk resultaat staat op zichzelf en houdt geen verband met een groter plan.

Incompetentietheorie (of domheidstheorie)

Dan is er nog wat Parenti de “incompetentietheorie, of zelfs domheidstheorie” noemde, die stelt dat mensen aan de top gewoon niet weten wat ze doen; ze zijn verward, incapabel en vermoedelijk niet zo scherpzinnig als wij.

Jarenlang hoorden we dat Ronald Reagan een idiote, ineffectieve president was – zijn regering een “regering van fouten” – zelfs toen hij het grootste deel van zijn conservatieve agenda met succes doorvoerde. Parenti merkte op: “Reagan diende de belangen van het Amerikaanse bedrijfsleven, het leger en ideologisch rechts, waarmee hij al lang actief verbonden was.” Het beleid werkte precies zoals bedoeld voor de kiezers voor wie het was bedoeld. Maar dit erkennen zou betekenen dat men de intentie erkent.

Tijdens de Iran-Contra-hoorzittingen werden domheid en incompetentie zelfs als verdediging aangevoerd. De Tower Commission – zelf samengesteld door Reagan – concludeerde dat de president schuldig was aan een lakse managementstijl waardoor hij onvoldoende controle had over zijn ondergeschikten. In feite, zoals sommige van zijn ondergeschikten uiteindelijk in de rechtbank getuigden, was de president niet alleen op de hoogte, maar nam hij ook het initiatief tot de meeste beleidsbeslissingen in verband met Iran-Contra die leidden tot omzeiling van de wet en de grondwet.

De incompetentietheorie vraagt ons te geloven dat degenen die de hoogste niveaus van institutionele macht bereiken, minder goed in staat zijn hun belangen te behartigen dan de gemiddelde persoon die een huishoudbudget beheert.

Het patroon dat Parenti bij Reagan constateerde, heeft zich bij latere presidenten herhaald. Kijk eens welke huidige figuren tegelijkertijd worden afgeschilderd als existentiële bedreigingen en onhandige dwazen – en merk op dat de “incompetentie” nooit in strijd is met de belangen van het kapitaal. De chaos is selectief. De domheid leidt tot samenhangende resultaten voor specifieke kiezersgroepen.

Spontaniteitstheorie (of idiosyncrasietheorie)

Dingen gebeuren gewoon. De gebeurtenis is niets meer dan een vluchtige eigenaardigheid, die geen verband houdt met grotere krachten.

In 1978 rapporteerde de House Select Committee on Assassinations dat er meer dan één moordenaar – en dus een samenzwering – betrokken was bij de moord op president John Kennedy in 1963. In reactie hierop schreef de Washington Post in een hoofdartikel: “Zou het een andere ontevreden persoon kunnen zijn geweest die de heer Oswald toevallig ontmoette? Zouden niet drie of vier maatschappelijke buitenstaanders, zonder banden met enige organisatie, op spontane wijze een gemeenschappelijk voornemen hebben ontwikkeld om hun vervreemding tot uitdrukking te brengen door president Kennedy te vermoorden?”

De Post vervolgde: “Het is mogelijk dat twee personen, onafhankelijk van elkaar, tegelijkertijd hebben geprobeerd de president neer te schieten.”

Lees dat nog eens. Een grote krant, geconfronteerd met bewijs van samenzwering, speculeerde dat twee onafhankelijke schutters spontaan besloten om de president op hetzelfde moment te vermoorden. Dit wordt beschouwd als een verfijnde analyse wanneer het alternatief is om het bewijs te volgen.

Soms creëren degenen die samenzweringen ontkennen de meest ingewikkelde fantasieën.

Afwijkingstheorie

Geheim, crimineel gedrag van de staat wordt afgedaan als een atypische afwijking van normaal wettig gedrag. Elke onthulling wordt behandeld als een geïsoleerde uitzondering die niets zegt over de norm.

Vanaf 1983 heeft de FBI vijf jaar lang toezicht gehouden op het Comité in Solidariteit met het Volk van El Salvador (CISPES) om vast te stellen of de groep banden had met internationaal terrorisme. Het bureau maakte gebruik van al zijn negenenvijftig veldkantoren, maar vond geen enkel bewijs om zijn complottheorie over CISPES te staven. De organisatie beschuldigde het bureau ervan dat zijn acties politiek gemotiveerd waren en deel uitmaakten van een gezamenlijke poging van de regering om de oppositie tegen de betrokkenheid van de VS in Midden-Amerika te onderdrukken.

De FBI had een lange geschiedenis van dergelijke intimidaties tegen een breed scala aan protestgroepen, zoals blijkt uit zijn illegale COINTELPRO-campagne. Toch vond de Senaatscommissie voor Inlichtingen “geen patroon van misbruik” door het bureau en concludeerde zij dat het FBI-onderzoek naar CISPES een “afwijking” was.

Het herkennen van patronen gaat blijkbaar het vermogen van officiële toezichthouders te boven wanneer het patroon betrekking heeft op officieel gedrag.

Het historische verslag

De theorieën over onschuld vereisen dat men voorbijgaat aan wat al bekend is. Samenzweringen zijn niet hypothetisch. Ze zijn gedocumenteerd, aan het licht gebracht en in veel gevallen toegegeven.

Zoals Parenti in Democracy for the Few opsomde: “Er was het geheime plan om de oorlog in Vietnam te escaleren, zoals onthuld in de Pentagon Papers; de inbraak in het Watergate-gebouw; de COINTELPRO-ontwrichting van dissidente groeperingen door de Federal Bureau of Investigation (FBI); de verschillende nep maar goed georkestreerde ‘energiecrises’ die de olieprijzen in de jaren zeventig sterk deden stijgen; de Iran-Contras-samenzwering; de spaar- en leenzamenzweringen; en de goed gedocumenteerde samenzweringen (en daaropvolgende doofpotaffaires) om president John Kennedy, Martin Luther King en Malcolm X te vermoorden.”

Het verzonnen Tonkin-incident diende als voorwendsel voor de escalatie van de Vietnamoorlog. De regering-Johnson vertelde het Congres en het publiek dat Noord-Vietnamese boten Amerikaanse torpedobootjagers in internationale wateren hadden aangevallen. Dit was een leugen. Maar het werkte: het Congres keurde de Tonkin-resolutie goed en de oorlog werd uitgebreid.

In het kader van Operatie Phoenix richtten Amerikaanse adviseurs in het geheim moordcommando’s op die duizenden dissidenten in Vietnam vermoordden. Dit was geen ongeoorloofd gedrag, maar beleid.

De inbraak in het Watergate-gebouw en de daaropvolgende doofpotaffaire leidden tot het aftreden van een president. De samenzwering was reëel genoeg om Richard Nixon uit zijn ambt te dwingen.

COINTELPRO omvatte overheidssurveillance, infiltratie en sabotage van dissidente groeperingen uit het hele politieke spectrum: burgerrechtenorganisaties, anti-oorlogsactivisten, socialistische partijen, zwarte bevrijdingsbewegingen. De FBI hield deze groeperingen niet alleen in de gaten, maar verstoorde ze ook actief, verspreidde valse informatie, zaaide interne conflicten en faciliteerde geweld tegen hen.

In het Iran-Contra-schandaal spanden topfunctionarissen samen om de wet te omzeilen door wapens te verkopen aan Iran in ruil voor geld dat werd gebruikt voor geheime acties tegen Nicaragua. Er werden wapens verscheept, geld witgewassen en het Congres werd voorgelogen – allemaal ten dienste van een buitenlands beleid dat de publieke controle niet kon doorstaan.

Het spaar- en kredietschandaal werd door het ministerie van Justitie omschreven als – in de woorden van Parenti – “duizend samenzweringen van fraude, diefstal en omkoping”, de grootste financiële misdaad in de geschiedenis op dat moment. Leidinggevenden in de spaarindustrie sluisden deposito’s door naar persoonlijke rekeningen, frauduleuze deals en plannen waarbij de georganiseerde misdaad en de CIA betrokken waren. Toen de instellingen instortten, werden de verliezen gedekt door de belastingbetalers.

Het BCCI-schandaal betrof wat onderzoekers de meest corrupte bank ter wereld noemden, met tentakels die reikten tot in inlichtingendiensten, drugshandel, wapenhandel en de financiering van terrorisme.

Dit zijn geen speculaties. Het zijn zaken die openbaar zijn. Mensen gingen de gevangenis in. Documenten werden vrijgegeven. Congresonderzoeken leverden rapporten op. In sommige gevallen schreven de daders memoires.

Als samenzwering per definitie denkbeeldig is, hoe noemen we dit dan?

Is het paranoia?

Degenen die zich bedreigd voelen, lijken paranoïde in de ogen van degenen die het bestaan van een bedreiging ontkennen.

Gedurende het grootste deel van de jaren tachtig financierde en trainde de Verenigde Staten een contrarevolutionair leger dat een invasie op twee fronten uitvoerde tegen Nicaragua, waarbij duizenden burgers werden gedood en landbouwcoöperaties, elektriciteitscentrales, klinieken, scholen en andere civiele infrastructuur werden vernietigd. Amerikaanse militaire vliegtuigen drongen herhaaldelijk het Nicaraguaanse luchtruim binnen. Amerikaanse oorlogsschepen lagen voor beide kusten. De supermacht legde een verlammend economisch embargo op, mijnde de havens van Nicaragua en blies de oliedepots op.

President Reagan zei dat hij wilde dat de Sandinisten zich gewonnen zouden geven. Minister van Buitenlandse Zaken Shultz beloofde de Sandinisten uit “ons halfrond” te zullen ‘verdrijven’.

Maar toen de belegerde regering in Managua de Verenigde Staten ervan beschuldigde haar te willen omverwerpen, deed ABC News deze klacht af als “Sandinistische paranoia”. De Washington Post noemde het “Nicaraguaanse paranoia”.

In juni 1985 kondigden Reagan en Shultz aan dat de Verenigde Staten Nicaragua misschien zouden moeten binnenvallen, waarmee ze, als dat nog nodig was, aantoonden dat de Sandinisten zich niets verbeeldden.

De beschuldiging van paranoia dient om een juiste perceptie te delegitimeren. Als je terecht constateert dat machtige actoren tegen je belangen werken, krijg je geen krediet voor je inzicht. Je wordt gediagnosticeerd met een mentale afwijking.

Deze framing heeft een lange geschiedenis. Critici die opmerkten dat televisie-entertainment kapitalistische waarden diende, werden door mediadeskundige Todd Gitlin afgedaan als ‘de paranoïde linkse beweging’. Het is niet paranoïde om op te merken dat een kapitalistisch product als entertainmenttelevisie kapitalistische waarden bevat. Deze waarden zijn alomtegenwoordig in reclames, spelshows en dramaprogramma’s. Bedrijven die adverteren stellen expliciete ideologische eisen en trekken hun accounts terug wanneer ze zich politiek beledigd voelen. Elk netwerk heeft een afdeling die controversiële inhoud censureert. Zoals Parenti opmerkte, constateerde de New York Times dat hoewel netwerken hun controle op seksuele inhoud hebben versoepeld, “de netwerkcensoren waakzaam blijven als het gaat om het toezicht op de politieke inhoud van televisiefilms”.

Er is bewijs voor bewuste inspanningen. De critici zijn niet paranoïde. De diagnose is verkeerd. Wat lijkt op klinische achterdocht is patroonherkenning.

De valse dichotomie van links

Degenen die de systemische kenmerken van het kapitalisme analyseren, zouden het meest aandachtig moeten zijn voor de bewuste acties van kapitalisten. Vaak is het tegenovergestelde waar.

Sommige linkse intellectuelen doen complotonderzoek af als onverenigbaar met structurele analyse. Het argument luidt: ofwel begrijp je dat gebeurtenissen worden bepaald door grotere configuraties van macht en belangen, ofwel reduceer je de geschiedenis tot de machinaties van geheime kliekjes. Structuur of complot. Kies maar.

Parenti verwierp deze dichotomie. In Dirty Truths schreef hij: “Het is een of-of-wereld voor linkse mensen die een afkeer hebben van elk soort complotonderzoek: ofwel ben je een structuralist in je benadering van politiek, ofwel een ‘complotdenker’ die historische ontwikkelingen reduceert tot de machinaties van geheime kliekjes, waardoor we de grotere systemische krachten uit het oog verliezen.” Dit is volgens hem een valse keuze die links lamlegt.

Noam Chomsky en Alexander Cockburn verwierpen beiden het publieke scepticisme over de bevindingen van de Warren Commission over de moord op Kennedy. Chomsky stelde dat “er geen spoor van de grootschalige samenzwering te vinden is in de interne documenten en dat er niets is uitgelekt” en dat “geloofwaardig direct bewijs ontbreekt”.

Parenti’s antwoord was scherp: waarom zouden deelnemers aan een samenzwering van die omvang alles op het spel zetten door interne documenten over de daadwerkelijke moord bij te houden? Waarom zouden ze hun leven op het spel zetten door naar buiten te treden? Veel deelnemers zouden slechts een klein deel van het plaatje kennen, maar ze zouden zich allemaal terdege bewust zijn van de machtige krachten waarmee ze te maken zouden krijgen als ze zouden gaan praten. Een aantal van degenen die bereid waren mee te werken met de onderzoekers, stierven inderdaad een vroegtijdige dood.

Chomsky kon zijn kritiek alleen volhouden, merkte Parenti op, “door vastbesloten onbekend te blijven met de berg aan bewijsmateriaal die aan het licht is gekomen”.

De tegenstelling tussen structureel en samenzwering is een verkeerde interpretatie van hoe macht werkt. Grotere structurele trends leggen beperkingen op en oefenen druk uit. Maar binnen die beperkingen volgen verschillende leiders verschillende koersen, en de effecten daarvan zijn niet onbelangrijk. Zoals Parenti betoogde: “Het was niet voorbestemd dat de B-52-tapijtbombardementen op Cambodja en Laos door Nixon zouden hebben plaatsgevonden als Kennedy, of zelfs Johnson of Humphrey, president was geweest. Als linkse critici denken dat deze dingen op de lange termijn geen verschil maken, kunnen ze dat beter niet zeggen tegen de miljoenen Indochinezen die rouwen om hun verloren dierbaren en om hun eigen verwoeste levens.”

Structurele analyse verklaart waarom elites op bepaalde manieren handelen. Het ontslaat ons niet van de plicht om te onderzoeken hoe ze in specifieke gevallen handelen – inclusief gevallen waarin hun acties geheim, illegaal en opzettelijk verborgen zijn.

De of-of-benadering dient de macht door juist die onderzoeken uit te sluiten die specifieke misdaden aan het licht zouden kunnen brengen. Als elk onderzoek naar misstanden van elites kan worden afgedaan als een afleiding van structurele analyse, dan wordt structurele analyse een schild voor criminelen in plaats van een instrument om inzicht te verwerven.

Wat het label beschermt

Samenzwering is een legitiem concept in de wet: het samenspannen van twee of meer personen die illegale middelen gebruiken om een illegaal of immoreel doel te bereiken. Mensen gaan de gevangenis in voor het plegen van samenzweringsdaden. Het concept is niet exotisch of marginaal. Het is een standaardonderdeel van strafrechtelijke vervolging.

De heersende elites erkennen zelf de realiteit van gezamenlijke geheime acties. Ze noemen het “nationale veiligheid”. Zoals Parenti schreef in Land of Idols: “De heersers zelf erkennen de noodzaak van geheime en bewust geplande staatsacties. Ze noemen het ‘nationale veiligheid’. … Ze gebruiken meer openhartige samenzweerderige benamingen: ‘geheime acties’, ‘clandestiene operaties’ en ‘speciale operaties’. Als men om de een of andere reden deze ondernemingen liever geen ‘samenzweringen’ noemt, geef ze dan een andere naam, maar erken ze als bewust geplande, vaak illegale ondernemingen, waarvan het bestaan meestal wordt ontkend.”

De vraag is niet of er samenzweringen plaatsvinden. De vraag is waarom het benoemen ervan zo’n heftige weerstand oproept.

Het label ‘complottheorie’ beschermt iets belangrijks: de legitimiteit van bestaande regelingen. Als beleidsresultaten die de rijken bevoordelen het gevolg zijn van opzettelijke planning door de rijken, dan zijn die resultaten niet natuurlijk, niet onvermijdelijk en niet onbetwistbaar. Het zijn keuzes gemaakt door identificeerbare mensen die ook anders hadden kunnen kiezen en die ter verantwoording kunnen worden geroepen.

Het ontkennen van samenzweringen sluit die verantwoordingsplicht uit. Het dwingt ons om de geschiedenis te zien als een reeks ongelukken, blunders en toevalligheden – nooit als het resultaat van de wil en intentie van degenen die de macht hebben om hun wil op te leggen. Het vraagt ons om de elite een veronderstelling van onschuld te geven die zo uitgebreid is dat het een veronderstelling van niet-bestaan wordt.

Parenti was duidelijk over wat dit beschermt: “Degenen onder ons die beweren dat hooggeplaatste partijen in de kapitalistische staat enorme middelen inzetten om de belangen van het bestaande klassensysteem te behouden en te bevorderen, zouden graag iets meer krijgen dan een minachtende grijns over ‘complottheorieën’.”

Alle beweringen dat de macht van de elite bewust en intelligent wordt uitgeoefend, afdoen als complotfantasieën, leidt tot een onwaarschijnlijke stelling: dat er geen sprake is van eigenbelang, geheimhouding, pogingen om het publiek te misleiden, onderdrukking van informatie, opzettelijke slachtoffering, meedogenloze beleidsmaatregelen of opzettelijk onrechtvaardige of illegale winsten. Het is een bewering dat alle belangen van de elite principieel en volkomen eerlijk zijn, hoewel ze af en toe verwarrend kunnen zijn.

Dat is een opmerkelijk naïeve kijk op de politieke realiteit.

Een hulpmiddel, geen conclusie

Niet elke complottheorie is waar. Sommige zijn ongegrond. Sommige zijn verzonnen. Sommige richten legitieme grieven op irrelevante vijanden, wat op zich een dienst aan de macht is.

Het onderscheid ligt niet tussen “complot” en “geen complot”, maar tussen twee verschillende manieren van analyseren.

De rechtse versie van complotdenken geeft schimmige kliekjes de schuld van het corrumperen van een verder puur systeem. Als de samenzweerders worden ontmaskerd, keert het systeem terug naar zijn gezonde staat. Dit verwart het symptoom met de oorzaak. Zoals Parenti opmerkte in Land of Idols: “Voor links is de monopolisering van kapitaal niet noodzakelijkerwijs het resultaat van een sluw complot van een of andere achterkamertjeselite; het kapitalistische systeem produceert eerder monopolies en elites als natuurlijke bijproducten van zijn eigen evolutie. ” Monopolistisch kapitalisme is geen afwijking van het vrije marktkapitalisme die door externe manipulatoren wordt opgelegd. Het is waar het kapitalisme naartoe gaat.

De linkse versie stelt andere vragen: Welke belangen worden gediend? Via welke mechanismen? Met welk gedocumenteerd bewijs? Dit kader opent het onderzoek naar specifieke beïnvloedingsoperaties – lobbynetwerken, druk op het buitenlands beleid, supranationale handelsorganisaties, draaideuren tussen overheid en industrie. Het onderzoekt deze als kenmerken van hoe imperiaal kapitaal zichzelf organiseert, niet als vreemde corruptie van een verder gezond systeem.

Er bestaan machtige lobby’s. Supranationale instanties heffen de democratische soevereiniteit op. Inlichtingendiensten voeren geheime operaties uit. Financiële belangen coördineren het beleid over de grenzen heen. Dit zijn geen speculaties, maar gedocumenteerde realiteiten. Analyse verduidelijkt hoe macht werkt of versluiert deze door zondebokken aan te wijzen in plaats van systeemkennis te bieden.

Wat ondersteunt het bewijs? Welke mechanismen zijn aan het werk? Wie profiteert ervan, en hoe?

Het ontkennen van samenzweringen sluit deze vragen uit door ze te stigmatiseren. Samenzweringsanalyse houdt ze open door erop aan te dringen dat macht wordt onderzocht in plaats van als onschuldig te worden beschouwd.

Lincoln was geen samenzweringstheoreticus in pathologische zin. Hij was een man met ogen, die zag dat kapitalisten samenwerken om hun belangen te behartigen. Die observatie blijft waar. Wat is veranderd, is het mechanisme om dit te onderdrukken.

De volgende keer dat iemand een bewering afdoet als “complottheorie”, vraag dan met welk bewijs hij of zij zich heeft beziggehouden. Vraag op welke onschuldstheorie hij of zij zich baseert. Vraag of hij of zij dezelfde goedgelovigheid zou toepassen op de machtigen als op de machtelozen.

Het antwoord zal je vertellen of je met een scepticus of een gelovige spreekt – en waar hij of zij precies in gelooft.

---

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

---

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Dinosaurussen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: