Ik heb het gevoel dat bijna alles wat we tegenwoordig consumeren niet alleen lege calorieën bevat, wat betekent dat niets ervan voedzame voedingsstoffen toevoegt, maar in feite schadelijk is voor onze lichamelijke, psychische en geestelijke gezondheid.
Maar laten we ons voorlopig beperken tot het idee van lege calorieën, wat betekent dat bijna alles wat we tot ons nemen te vergelijken is met het eten van zaagsel, schrijft Todd Hayen.
Denk er eens over na. Televisie, films, videogames, YouTube-rommel, AI-troep, TikTok, Facebook, X, Quarter Pounders, Big Macs, Pepsi, pizza, The New York Times, The Washington Post, CNN, voetbal, basketbal, pickleball, enzovoort, enzovoort, enzovoort. Natuurlijk kan er hier en daar een inspirerende voetbalwedstrijd zijn die niet alleen draait om het verplaatsen van de bal over het veld, maar om teamwork en kameraadschap; misschien kun je hetzelfde zeggen over een potje pickleball, een activiteit met een goede vriend, buiten in de frisse lucht, in de zon, enzovoort. En misschien vind je een goede film over iets betekenisvols en ontroerends.
Maar dat gebeurt niet vaak, mijn wappievriend, niet vaak.
Er was een tijd dat mensen zich vermaakten met kunst, niet alleen met zintuiglijke prikkels. Componisten van symfonieën, balletten en opera’s waren de supersterren van hun tijd. Hun werk werd aanbeden en vereerd. Mensen vonden betekenis en diep inzicht in de werken van Beethoven, Stravinsky, Monet en Picasso.
Het grootste verschil in de manier waarop mensen destijds met dergelijke zaken omgingen, was dat ze meer stimuleerden dan alleen het lichaam. We hebben allemaal wel eens de uitdrukking “geest, lichaam en ziel” gehoord. Tegenwoordig houden we ons alleen nog maar bezig met het voeden van het lichaam – lichamelijke gewaarwordingen. Er was een tijd dat mensen ook hun verstand en ziel stimuleerden. Het lichaam is gemakkelijk tevreden te stellen met gewaarwordingen. Het eten van een pizza of een Big Mac prikkelt bepaalde zintuigen op een manier die het eten van bloemkool niet doet. Dat komt door suiker, koolhydraten en andere stoffen die “stimulerend maar niet gezond” zijn.
We zien natuurlijk hetzelfde bij drugs en alcohol. Stimuleren, stimuleren – dat is waar het om draait.
Het lichaam reageert ook sterk op spanning, gevaar en fysieke risico’s. Hoewel de meeste mensen tegenwoordig alles vermijden wat schade of lijden kan veroorzaken, voelen ze zich nog steeds aangetrokken tot dingen die schade en lijden lijken te veroorzaken, zoals videogames, horror- en actiefilms, virtualrealitygames en live sportevenementen.
Er is momenteel heel weinig belangstelling voor iets dat het verstand of de ziel stimuleert. Er wordt iets meer aandacht besteed aan het verstand dan aan spirituele bezigheden, maar niet veel meer. Beide worden grotendeels genegeerd. Maar wat bijna volledig wordt genegeerd, zijn dingen die niet in een van deze categorieën lijken te passen. Dingen die als bijgelovig, ritueel of gewoonweg vreemd kunnen worden bestempeld.
Ik las onlangs over het gebruik om in het victoriaanse tijdperk linten om pianopoten te binden. Wat de objectieve reden hiervoor ook was, het lijkt een voorbeeld te zijn van een rituele handeling die werd uitgevoerd “gewoon omdat het zo hoorde”. De reden waarom ik dit belangrijk vind, is dat deze handeling, en vele andere soortgelijke handelingen, een innerlijk systeem zou stimuleren dat ergens tussen het verstand en het hart ligt.
Dat systeem draait niet op dopaminestoten of argumenten. Het draait op deelname – op het doen van iets dat ouder is dan jijzelf, dat volgens moderne maatstaven enigszins overbodig is en dat gericht is op een ervaringslaag die noch pure gewaarwording, noch puur denken is. Het gedoe met de pianopoten, zelfs als het populaire verhaal over seksuele paniek grotendeels satire blijkt te zijn die uit de hand is gelopen (dat de blote poten van een piano seksueel ongepast zijn), wijst nog steeds op de gewoonte om alledaagse voorwerpen te behandelen alsof ze iets meer betekenis hebben dan hun functie vereist. Je drapeert de meubels, of je doet het niet. Hoe dan ook, het gebaar zelf is waar het om gaat.
Denk eens aan een paar andere gebruiken die vroeger hetzelfde terrein bestreken. In delen van Groot-Brittannië en New England ging iemand, wanneer er iemand in een huishouden stierf, naar de bijenkorven, klopte er zachtjes op en vertelde het aan de bijen. Soms werden de bijenkorven met een stukje zwarte stof bedekt. De boodschap was kort en bijna huiselijk: de meester is dood, maar jullie mogen niet weggaan.
Als je dat niet deed, zouden de bijen kunnen zwermen, stoppen met honing produceren of gewoon doodgaan. Niemand had een collegiaal getoetst wetenschappelijk onderzoek nodig om de wandeling naar de bijenkorven te rechtvaardigen. De handeling erkende dat de bijen deel uitmaakten van de continuïteit van het huishouden, niet alleen vee waren, en dat de grens tussen de levenden en de doden een kleine ceremonie waard was. Het was noch een sensatie, noch een analyse. Het was aandacht voor iets daartussenin.
Of neem de oude schoenen die vanaf de late middeleeuwen tot ver in de negentiende eeuw werden ingemetseld in de muren, schoorstenen en dakranden van huizen. Eén enkele versleten schoen – vaak die van een kind – werd op een plek gelegd waar hij nooit meer gezien zou worden. Latere verklaringen spreken over het vangen van heksen of boze geesten die, eenmaal in de schoen terechtgekomen, niet meer achteruit konden. Of iemand dat nog letterlijk geloofde tegen de tijd dat het gebruik wijdverbreid was, doet er bijna niet toe.
Het gebaar was het verbergen zelf: een alledaags voorwerp dat werd ingezet om een grens te bewaken. Je deed het niet voor het zintuiglijke genot van de handeling, en je deed het niet omdat een logisch bewijs dat vereiste. Je deed het omdat het huis en de mensen die erin woonden dat teken nodig leken te hebben.
Het stilzetten van de klokken wanneer iemand stierf, behoort tot dezelfde familie van gebruiken. De wijzers werden stilgezet op het uur van overlijden; de spiegels werden afgedekt of naar de muur gedraaid. Er waren praktische redenen voor – het vastleggen van het tijdstip, het voorkomen van ijdelheid tijdens de rouw – maar de diepere betekenis was de bewuste onderbreking. Tijd en weerspiegeling werden opgeschort, niet om een spektakel te creëren en niet om een probleem op te lossen, maar om aan te geven dat gewone gewaarwordingen en gewone gedachten een tijdje niet voldoende waren.
Het huis zelf werd in een andere toestand gebracht.
Geen van deze handelingen was vrij van angst, status of uitsluiting. Het eten van zonden, waarbij een arme man werd betaald om brood en zout te eten die op het lijk hadden gelegen en daarmee de zonden van de overledene op zich te nemen, is een voorbeeld dat de donkere kant duidelijk laat zien. Maar zelfs daar beschouwde de gemeenschap het fysieke gebaar als iets dat een spirituele last kon dragen.
Het punt voor ons is niet dat we een van deze gebruiken nieuw leven moeten inblazen. Het punt is dat ze ooit een categorie vormden die de moderne cultuur van lege calorieën grotendeels heeft verlaten: handelingen waarvan de waarde lag in het doen zelf, de continuïteit, het raadselachtige en de erkenning van een tussenliggende laag, in plaats van in een onmiddellijke zintuiglijke reactie of een rationele, verstandelijke rechtvaardiging. Of het uitvoeren ervan vanwege een onbekende, mysterieuze voldoening die ze mogelijk brachten. Dit komt meer voort uit een bewustzijn van het hart dan uit een bewustzijn van het intellect, of, op een nog lager niveau, een bewustzijn van het lichaam en de gewaarwordingen.
Die laag waarover ik het heb – noem het de behoefte van de psyche aan betekenis die door handelingen tot uitdrukking wordt gebracht, of simpelweg de ruimte tussen verstand en hart – wordt niet gevoed door te scrollen, door de volgende Quarter Pounder of door nog een ronde gesimuleerd gevaar. Ze wordt, voor zover ze überhaupt wordt gevoed, gevoed door gebaren die enigszins overbodig, enigszins traditioneel en gericht zijn op iets dat niet volledig kan worden teruggebracht tot het lichaam of het verstand, of zelfs de geest. Vroeger hadden we er meer van. Nu hebben we er minder. De inname van lege calorieën gaat gewoon door.
Onafhankelijke journalistiek is niet vanzelfsprekend. Zeker niet in een wereld waarin grote belangen steeds meer bepalen wat u wel en niet te horen krijgt. Frontnieuws weigert zich daaraan te onderwerpen. Geen adverteerders, geen sponsors, geen verborgen agenda’s. Alleen onze lezers maken het mogelijk dat wij onafhankelijk kunnen blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.
Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram
