Citizen Vigilante: Loutering en waarschuwing

Uwe Boll heeft als filmmaker geen geheel vlekkeloze reputatie. Sterker nog, hij wordt vaak omschreven als een van de slechtste in zijn vakgebied en heeft een beruchte cultstatus verworven. Dit oordeel is echter niet helemaal eerlijk: afgezien van zijn videogameverfilmingen heeft Boll ook vermakelijke films gemaakt, zoals Postal en Assault on Wall Street.

Zijn persoonlijkheid is in meerdere opzichten populistisch: hij vloekt en daagt critici uit tot bokswedstrijden. Een van hen omschreef hem overigens als een “krankzinnige, ruige schurk, en bovendien een schokkend eerlijke, iemand die absoluut dol is op film, de geschiedenis ervan kent en echt leeft voor wat hij doet,” schrijft Joakim Andersen.

Hier wordt duidelijk waarom Boll ondanks de kritiek al decennia lang films blijft maken, en hoe hij dat heeft kunnen volbrengen. Afgezien van houterige dialogen en beperkte budgetten toont de Duitse producent vaak een liefde voor het medium en een visie die ontbreekt bij de generatie Hollywood-producenten die is opgegroeid na de ‘manageriale revolutie’.

Een duidelijk voorbeeld hiervan is Bolls nieuwste film, de veelbesproken Citizen Vigilante, met Armie Hammer in de rol van Michael Sanders. Het personage vertoont overeenkomsten met Bruce Wayne: hij is een financieel onafhankelijke Amerikaan met een militaire achtergrond die terechtkomt in een door misdaad geteisterd Europa. Het establishment weigert zich bezig te houden met verkrachting en andere wetsovertredingen, en weigert zelfs het verband met het immigratiebeleid te erkennen. Tegelijkertijd wordt de rechterlijke macht afgeschilderd als begripvol tegenover de daders, maar niet tegenover de slachtoffers (een veelbesproken groepsverkrachting die naar verluidt tot opmerkelijk lage straffen zou hebben geleid, zou de achtergrond van Bolls film zijn geweest).

Op een niet-lineaire manier volgt de film Sanders’ gewelddadige zoektocht naar gerechtigheid; hij straft zowel de daders als de rechters die hen vrijlieten en daarmee blootstelden aan potentiële nieuwe slachtoffers. Citizen Vigilante is moeilijk in een hokje te plaatsen. Qua genre is het een actiefilm in dezelfde traditie als Death Wish en Taken. Tegelijkertijd bevat de film sterke elementen van propagandafilm en wensvervulling, waarbij dat laatste niet in de laatste plaats duidelijk wordt in de lange toespraken van de hoofdpersoon over misdaad en straf.

De synthese van deze genres is niet geheel zonder problemen: het is een slechte actiefilm in zoverre dat je je in een propagandafilm geen zorgen hoeft te maken dat de hoofdpersoon wordt gedood. Maar het is ook een slechte propagandafilm in zoverre dat Boll, in een knipoog naar het actieformaat, de hoofdpersoon een zekere morele ambiguïteit meegeeft.

Een welwillende interpretatie zou zijn dat hij met Citizen Vigilante iets geheel nieuws creëert, iets dat verwant is aan de bewuste interventies van de situationisten en andere artistieke avant-gardes, maar ditmaal met populistische in plaats van communistische ondertonen. Als dat het idee is, dan is het een kwaliteit die deze film deelt met Bolls eerdere werk Assault on Wall Street, hoewel dat laatste duidelijkere mythische ondertonen heeft.Ontdek het verleden, het heden en de toekomst van de Europese filmkunst met Kineuropa, u aangeboden door Arktos:

Wees gerust, Citizen Vigilante ontbreekt het niet aan artistieke aspecten, ook al heeft het beperkte budget het project waarschijnlijk bemoeilijkt. Hammer vertolkt de koele, psychologisch zelfs abnormale Sanders op voorbeeldige wijze, terwijl Boll, vanwege ruimtebeperkingen, slechts kan zinspelen op een bijna Freudiaans complex rond het mannelijke en vrouwelijke, de Vader en de Moeder (zie de openingsscène). Bekeken met de Vader als mythische figuur in de kern, is het een interessante film, ongeacht of we kijken naar de afwezige vader, de vader als autoriteitsfiguur, of het toekomstige vaderproject dat Hammer uitbeeldt. Zowel het collectief van mannen als het establishment als symbolische autoriteitsfiguur hebben de Europese bevolking, met name vrouwen en kinderen, in de steek gelaten, en Boll/Sanders onderneemt actie om “hen te leren hoe ze zichzelf moeten verdedigen”.

De film van Boll is sterk mannelijk getint, en daaruit vloeit vanzelfsprekend een even sterke zorg voor vrouwen en kinderen voort. Dit verklaart overigens wellicht waarom hij de camera laat rusten op de politieagenten die de hoofdpersoon gedwongen is te doden; dit kan net zo goed worden geïnterpreteerd als geworteld in een mannelijk gevoel voor tragedie als in een meer abstract ‘moreel dilemma’.

Dat gezegd hebbende, heeft Citizen Vigilante niet in de eerste plaats de aandacht getrokken vanwege zijn artistieke kwaliteiten of tekortkomingen; het is veeleer de schending van de ongeschreven regels van het filmmaken die reacties heeft uitgelokt. Het vigilante-genre heeft eeuwenoude wortels; denk maar aan de Vehm-rechtbanken, de Ku Klux Klan, Hermann Löns’ Der Wehrwolf, Batman en anderen. Het wordt doorgaans met een zekere argwaan en een zekere anti-plebejische minachting bekeken. Films met geweld gericht tegen politiek, religieus of etnisch verafschuwde groepen zijn evenmin nieuw (zie bijvoorbeeld Inglourious Basterds, enz.).

Wat Boll doet, is breken met de regels van de beeldvorming: hij portretteert niet alleen verschillende van de verkrachters als immigranten, maar toont ook gerechtvaardigd geweld tegen niet-blanke mensen. In de westerse samenleving worden dit geen verwerpelijke groepen geacht, maar juist symbolisch gewaardeerde slachtoffergroepen. Daar komen nog de verbale en fysieke aanvallen van de hoofdpersoon op vertegenwoordigers van de rechterlijke macht en het establishment bij. Dit alles in een film verwerken is taboe, maar tot nu toe was het een onuitgesproken taboe.

Terwijl geweld tegen blanken of christenen in diverse films met plezier, ja zelfs wellust, werd afgebeeld, konden de politiek correcte cineast en apologeet critici altijd afdoen met de opmerking dat zij overdreven reageerden: “het is maar een film.” De reacties op Citizen Vigilante laten zien dat het niet zo eenvoudig was; het eenzijdige geweld in mainstreamfilms maakte altijd deel uit van het beloningssysteem ervan.

De principes van de kunst — dat ze “moet provoceren” of dat ze “vragen moet kunnen stellen” — gelden niet meer wanneer de kunstenaar de verkeerde meningen heeft. “Kunst mag niet letterlijk worden geïnterpreteerd” als het om rapteksten gaat, maar Boll “promoot openlijk de grafische, brute en grootschalige slachting van moslimimmigranten”, om een criticus te citeren. Dit ondanks het feit dat de film niet echt ‘racistisch’ is: Sanders doodt zowel zwarte als blanke mensen en geeft uiting aan een wereldbeeld dat elementen bevat van zowel contra-jihadisme als libertarisme (‘dit is een vijandige overname door de islamitische extremisten en de verblindde woke-linkse beweging. En als deze overname slaagt, zal het de democratie vernietigen waarvan je zegt dat je er zo van houdt. Alle vrijheid, alles waar jullie van genieten en waar jullie voor staan”). Het feit dat de hoofdpersoon tegen de familie van een verkrachter zegt: “Ik denk niet dat het de goede mensen waren die jullie land hebben verlaten, ik denk dat het de slechte waren”, is echter misschien niet helemaal verenigbaar met de liberale gevoeligheden.

Vanwege dit alles is de film geconfronteerd met pogingen tot censuur, zoals het Duitse besluit om er geen leeftijdsclassificatie aan toe te kennen. Tegelijkertijd heeft de film een groot publiek bereikt, mede doordat Elon Musk hem voor een beperkte tijd gratis beschikbaar heeft gesteld op X.

Boll is erin geslaagd de aandacht te vestigen op thema’s als criminaliteit en immigratie; het is minder waarschijnlijk dat het publiek zich zal laten inspireren door de methoden van de hoofdpersoon, en dat is waarschijnlijk ook niet de bedoeling van de producent. Het doorbreken van gehate en onrechtmatige taboes is op zich al een prestatie en kan een tijdelijk gevoel van vrijheid bieden — een gevoel dat overigens lijkt op iets dat verloren is gegaan.

Een interessante vraag is in hoeverre de film zal leiden tot meer producties in dezelfde trant, of dat Hollywood nu van kant wisselt. Dit is onwaarschijnlijk, aangezien Boll, in voor- en tegenspoed, nog steeds Boll is: een buitenstaander in deze context.

Toch zal de populariteit van Citizen Vigilante waarschijnlijk niet geheel aan Hollywood voorbijgaan; ook al zal dit waarschijnlijk discreet gebeuren, kunnen er in de toekomst bepaalde aanpassingen aan de voorkeuren van het publiek plaatsvinden.

Hoe dan ook, de waarde van de film ligt vooral in het feit dat het een “happening“ en een interventie is. De film biedt een moment van loutering, een moment waarop overtreders daadwerkelijk worden gestraft, en herinnert ons eraan dat veel mensen wel degelijk naar gerechtigheid verlangen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De film die ze willen verbieden: ‘Citizen Vigilante’ – eigenrichting als gevolg van falend overheidsoptreden

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: