2027 wordt een jaar van enorme tekorten: olie, oorlog en een toeleveringsketen zonder vangnet

De ruweolieprijs steeg donderdag tijdens één Amerikaanse handelssessie met meer dan vijf procent, en dat cijfer was niet eens het meest verontrustende. Brentolie steeg tot boven de 105 dollar per vat, West Texas Intermediate naderde de 93 dollar en de dieseltermijncontracten stegen tijdens de Europese handel met 4,5 procent, terwijl stookolie volgde. Het rendement op Amerikaanse tienjarige staatsobligaties bereikte met 5,35 procent het hoogste niveau in 24 jaar, voordat het weer iets daalde, waarbij de rest van de rentecurve werd meegetrokken. Vier markten, vier schokken, één middag.

Er werden twee verklaringen gegeven voor de heftigheid van die beweging, en beide bevinden zich in watergebieden die dezelfde naam delen. De ene is een orkaan die boven de Golf van Mexico aan kracht wint en afstevent op de grootste concentratie olieraffinaderijen van Amerika ter wereld. De andere is een oorlog in de Perzische Golf die op zijn einde had moeten lopen, maar volgens de meeste maatstaven stilletjes opnieuw begint, schrijft Milan Adams.

Iedereen die de zomer heeft doorgebracht in de overtuiging dat het ergste voorbij was, zou de handelsgegevens van donderdag nog eens moeten bestuderen. In juni ondertekenden Washington en Teheran in een uitbarsting van optimisme een memorandum van overeenstemming, om het vervolgens grotendeels te negeren. In juli stortte het bestand in, toen de Revolutionaire Garde drie schepen in de Straat van Hormuz aanviel en het Witte Huis reageerde met honderden aanvallen op Iraanse doelen. In augustus volgde een periode van rust, en een periode van rust is gevaarlijk, omdat ze mensen ervan overtuigt dat de crisis voorbij is. Dat was nooit het geval.

Raffinaderijen staan centraal in dit verhaal om redenen die niets met romantiek te maken hebben. Ruwe olie in de grond is vrijwel nutteloos totdat iemand die verhit en scheidt in de brandstoffen die schepen, vrachtwagens, tractoren en vliegtuigen aandrijven. De Amerikaanse capaciteit om dat werk te verrichten is geconcentreerd langs een paar honderd mijl van de Golfkust tussen Corpus Christi en Pascagoula. Haal die kuststrook uit bedrijf, al is het maar kort, en de wereld verliest geen oliebron. Ze verliest een long.

Het andere knelpunt is nog smaller. Dagelijks passeren ongeveer twintig miljoen vaten olie en vloeibare aardolieproducten de Straat van Hormuz, ongeveer een vijfde van alles wat de planeet verbruikt, en het verkeer daar is sinds eind februari met meer dan negentig procent afgenomen. Saoedi-Arabië leidde zoveel mogelijk om via de Rode Zee, en de Emiraten stuurden ruwe olie via een pijpleiding naar Fujairah. Geen van beide alternatieven kan vervangen wat een afgesloten zeestraat wegneemt, en beide zijn zelf ook aangevallen.

Achter die twee feiten schuilt een derde dat veel minder aandacht krijgt en van groot belang is. Brandstof is niet alleen brandstof. Diesel drijft het vrachtvervoer aan, en het vrachtvervoer levert voedsel. Kunstmest wordt geproduceerd uit aardgas en via dezelfde omstreden wateren vervoerd, en het Midden-Oosten levert bijna een kwart van de ureumproductie ter wereld en ongeveer de helft van de internationaal verhandelde zwavel. Verstoor de aanvoer vanuit de Golf en de prijs van een tank benzine is nog maar het begin; de prijs van brood, sla en alles wat vervoerd moet worden voordat het wordt gegeten, stijgt mee.

Wat volgt, is een poging om duidelijk uiteen te zetten hoe deze twee bedreigingen elkaar versterken en waarom de berekeningen wijzen op iets somberders dan de meeste voorspellingen toelaten. De foutmarge die vier decennia van goedkope energie als buffer diende, is opgebruikt. De voorraden zijn klein, de strategische reserve bevindt zich op het laagste niveau sinds 1982, de beschikbare extra raffinagecapaciteit buiten China is schaars en de buffer die ooit een schok opving, is verdwenen. In een systeem zonder speelruimte blijven kleine gebeurtenissen niet langer klein.

2027 lijkt dus een jaar van tekorten te worden. Geen hongersnood, geen ineenstorting, niet het einde van de wereld, maar een slopende, opeenstapelende druk op de dingen die gewone mensen kopen zonder erbij na te denken. Dat is de stelling, en die verdient het om getoetst te worden in plaats van simpelweg te worden beweerd. Daarom steunt de volgende analyse sterk op gegevens.

De helft van de Amerikaanse brandstofvoorziening ligt rechtstreeks op het pad van de storm

Begin met de geografie, want die maakt het argument duidelijk. Meer dan de helft van de totale raffinagecapaciteit van de Verenigde Staten bevindt zich langs de Golfkust, en alleen al het gebied van Texas en Louisiana is goed voor bijna de helft van het nationale totaal. Volgens de meest recente federale cijfers beschikt de regio over ongeveer 9,9 miljoen vaten per dag aan operationele capaciteit, ongeveer vierenvijftig procent van de totale raffinagecapaciteit van het land. Hier wordt ruwe olie omgezet in benzine, diesel en vliegtuigbrandstof. Nergens anders in de geïndustrialiseerde wereld bestaat een vergelijkbare concentratie.

Isaias koerst af op de noordelijke kust van diezelfde golf. De storm ontstond in de eerste dagen van oktober voor de kust van Oost-Mexico, groeide uit tot de eerste Atlantische orkaan van het seizoen en had donderdag categorie 2 bereikt, met windsnelheden van bijna 110 mijl per uur. Volgens de voorspellingen zou hij laat op vrijdag of vroeg op zaterdag aan land komen tussen Oost-Louisiana en de Florida Panhandle. Sinds Milton in 2024 heeft geen enkele orkaan de Verenigde Staten getroffen, en deze komt op een moment waarop het systeem uitzonderlijk kwetsbaar is.

Voordat we ingaan op wat de storm zou kunnen aanrichten, is het nuttig om de toestand van het systeem in harde cijfers uiteen te zetten. Alle onderstaande cijfers zijn afkomstig van federale gegevens, sectoranalisten of de Wereldbank.

Lees de tabel twee keer en er verschijnt een patroon. Het systeem staat niet alleen onder druk; elke buffer die ooit een schok opving, is al opgebruikt om de vorige op te vangen.

Exploitanten van raffinaderijen begonnen zich dagen vóór de verwachte aankomst van de storm voor te bereiden. Shell, Chevron en BP haalden niet-essentieel personeel van de platforms en beperkten de productie. Tegen donderdagmiddag was ongeveer 1,3 miljoen vaten olieproductie per dag in de Golf stilgelegd, samen met meer dan de helft van de gasproductie in de regio, en waren meer dan 120 offshoreplatforms geëvacueerd. De aandacht verschoof vervolgens naar het vasteland, naar een handvol installaties waarvan het belang veel verder reikt dan hun eigen omgeving.

De raffinaderij van Chevron in Pascagoula, Mississippi, die ongeveer 369.000 vaten per dag kan verwerken, ligt dicht bij het verwachte traject. Dat geldt ook voor de grote concentraties rond New Orleans en Baton Rouge, waar ExxonMobil, Shell en Valero enkele van de grootste en meest complexe installaties van het land exploiteren. Andy Lipow, een analist uit Houston die al drie decennia stormen volgt, schatte dat ongeveer 2,7 miljoen vaten per dag aan nationale raffinagecapaciteit zich binnen of nabij het stormtraject bevindt. Hij verwachtte dat ten minste een deel van die installaties de verwerking zou verminderen. Zijn beoordeling van het bredere systeem was onomwonden: er is nergens reservecapaciteit om te vervangen wat verloren gaat, dus het tekort moet rechtstreeks worden opgevangen uit de toch al kleine commerciële voorraden.

Het stilleggen van een raffinaderij vóór een orkaan houdt veel meer in dan simpelweg de schakelaar omzetten. Installaties zijn gebouwd om jarenlang onafgebroken te draaien, en een gecontroleerde stop is een delicaat proces van meerdere uren, waarbij systemen worden afgekoeld, druk wordt afgelaten en leidingen worden leeggemaakt. Het opnieuw opstarten duurt langer en brengt meer risico’s met zich mee, omdat apparatuur die onder water heeft gestaan, zonder stroom is komen te zitten of door de wind is beschadigd, moet worden geïnspecteerd, gedroogd en getest voordat ze opnieuw hete koolwaterstoffen kan verwerken. Zelfs een zijdelingse treffer van een orkaan van categorie 1 kost doorgaans een week productie. Een directe treffer, met overstromingen en uitval van het elektriciteitsnet, kan een installatie een maand stilleggen.

Vermenigvuldig dat met het aantal installaties in de gevarenzone en het nationale beeld wordt duidelijker. Florida, dat zelf vrijwel niets raffineert en afhankelijk is van tankers uit de Golf, is het kwetsbaarst. Binnenvaartschepen en tankers kunnen tijdens een storm niet laden of lossen, waardoor de verstoring veel verder reikt dan de kustlijn die door de orkaan wordt getroffen, tot in staten die nooit een druppel van zijn regen zullen zien.

Dit alles zou veel minder belangrijk zijn als de voorraden normaal waren. Dat zijn ze niet. De benzinevoorraden zijn onlangs gedaald tot hun laagste seizoensniveau sinds 2012, en de voorraden middeldestillaten, waaronder diesel en stookolie, bevinden zich op hun laagste niveau voor begin oktober sinds de registratie ervan begin jaren tachtig begon. De strategische aardoliereserve bevat ongeveer 283 miljoen vaten, tegenover een piek van meer dan 700 miljoen, en is herhaaldelijk aangesproken om de prijsschokken van de oorlog te verzachten. Het aanvullen ervan zou jaren en tientallen miljarden dollars kosten, en elk vat dat nu wordt vrijgegeven, ontbreekt bij de volgende noodsituatie.

Er schuilt een ironie in het hele beeld. Amerikaanse raffinaderijen draaien op volle capaciteit, bijna vijfennegentig procent, juist omdat zoveel raffinagecapaciteit in het buitenland is uitgevallen. Installaties in het Midden-Oosten zijn beschadigd of afgesneden van exportterminals, Russische raffinaderijen zijn getroffen door Oekraïense drones en China, dat voorraden aanlegt om zichzelf te beschermen, heeft de export beperkt. Amerika is een van de laatste betrouwbare leveranciers van geraffineerde brandstoffen op aarde geworden, waardoor een orkaan aan de Golfkust verandert van een regionaal ongemak in een mondiale gebeurtenis.

Robert Yawger, specialist in energietermijncontracten bij Mizuho Securities, beschreef de timing in bewoordingen die handelaren de hele week bijbleven. Een storm als deze zou enorm kunnen zijn, zei hij, en hij kwam op het slechtst denkbare moment in een kwart eeuw. Hij voegde er een waarschuwing aan toe die meer aandacht verdiende dan ze kreeg: als de Amerikaanse raffinagecapaciteit van de markt zou verdwijnen, zou de druk om de export van diesel te verbieden bijna onweerstaanbaar worden, en zo’n verbod zou vervolgens terugslaan op Europa en Latijns-Amerika.

De weersverwachting biedt tenminste enige verlichting. Meteorologen verwachten dat Isaias vóór de aankomst aan land iets zal verzwakken en ten oosten van New Orleans aan land zal komen, waardoor de industriële gebieden van Baton Rouge en Mississippi de volle kracht van de wind bespaard blijft. Zwakke stormen hebben eerder voor verrassingen gezorgd, vooral wanneer ze snel in kracht toenamen. Daarom is de voorzichtige inschatting dat het een klap wordt, maar geen knock-out. Toch is een week productieverlies bij een handvol installaties voldoende om de prijzen te beïnvloeden wanneer er geen buffers zijn.

Een complicatie die zelden het avondnieuws haalt, is dat orkanen niet alleen raffinaderijen stilleggen; ze onderbreken ook de pijpleidingen, terminals, aanlegplaatsen en elektriciteitsleidingen die deze installaties met elkaar verbinden, en verspreiden het gespecialiseerde personeel dat ze draaiende houdt. Teams voor het opnieuw opstarten worden vanuit andere staten ingevlogen en aannemers zijn weken van tevoren volgeboekt. Wanneer meerdere installaties tegelijkertijd beschadigd raken, concurreren ze om dezelfde elektriciens, kleppen en binnenvaartschepen, waardoor een herstel dat bij één installatie een week zou duren, bij meerdere installaties een maand in beslag kan nemen.

De storm vormt dus een bedreiging met langdurige gevolgen, en die gevolgen leiden rechtstreeks naar de tweede brandhaard.

Een knelpunt dat nooit echt opnieuw werd geopend

Ongeveer negenhonderd Amerikaanse en Israëlische vliegtuigen begonnen op 28 februari de oorlog tegen Iran, in een operatie die het Pentagon Epic Fury noemde. Binnen twaalf uur hadden ze raketbatterijen, luchtverdedigingssystemen en leiderschapsdoelen aangevallen, waarbij de opperste leider, Ali Khamenei, werd gedood. Iran reageerde met honderden ballistische raketten en duizenden drones gericht op Israël en Amerikaanse bases in de Golfregio. Vervolgens koos het voor een goedkopere, oudere en veel schadelijkere reactie: het sloot de Straat van Hormuz.

Het scheepvaartverkeer daalde binnen enkele uren met zeventig procent en binnen enkele dagen met meer dan negentig procent. Tankers stopten met het uitzenden van hun posities, verzekeraars trokken hun dekking voor de doorvaart in en binnen twee weken was de waterweg waarover een vijfde van de olie ter wereld wordt vervoerd, veranderd in een oorlogsgebied. Iran legde mijnen, viel scheepsrompen lastig met snelle boten, manipuleerde satellietnavigatie en bracht ten minste één keer een schip twee miljoen dollar in rekening om gebruik te mogen maken van zijn geïmproviseerde vaargeul ten noorden van het eiland Larak. Eind april zaten ongeveer tweeduizend schepen en twintigduizend zeevarenden vast in de Golf.

De prijzen vertelden het verhaal sneller dan welke diplomaat ook. Brentolie, die vóór de oorlog rond de zeventig dollar noteerde, overschreed in maart voor het eerst in vier jaar de grens van honderd dollar en bereikte een piek van bijna 126 dollar, terwijl Dubai-olie, de referentieprijs voor de eigen export van de Golfregio, een record van 166 dollar bereikte. Maart kende de grootste maandelijkse stijging in de geschiedenis van de oliemarkt, en analisten grepen terug op de enige vergelijking die passend was: de aanbodschokken van de jaren zeventig. Volgens de cijfers was dit de grootste verstoring van de mondiale energievoorziening in een halve eeuw.

Een staakt-het-vuren in april leverde twee weken op. De besprekingen in Islamabad stortten in, Washington blokkeerde als reactie Iraanse havens en Iran verklaarde de zeestraat gesloten voor alle schepen die van of naar havens van Amerika, Israël en hun bondgenoten voeren. Een memorandum van overeenstemming in juni, ondertekend door beide presidenten, beloofde een einde aan de oorlog en de blokkades; het hield een maand stand. In juli stortte het bestand opnieuw in, trof de Revolutionaire Garde drie schepen en vielen Amerikaanse vliegtuigen in één nacht ongeveer 140 doelen aan.

Gedurende dit alles is de zeestraat nooit volledig heropend, en dat is het detail dat voor volgend jaar het belangrijkst is. Een knelpunt hoeft niet volledig afgesloten te zijn om schade aan te richten; het hoeft alleen maar onbetrouwbaar te zijn. Zowel rederijen als verzekeraars berekenen risico’s in hun prijzen, en beide voegen kosten toe aan elk vat dat passeert. Zelfs een gedeeltelijke heropening laat een permanente heffing op de mondiale energievoorziening achter, die aan de pomp en in de supermarkt wordt betaald.

Wanneer de gebeurtenissen op een rij worden gezet, zien de verontrustendste kenmerken van de impasse er als volgt uit. Zo bezien lijkt de impasse minder op een oorlog die ten einde loopt dan op een oorlog die wacht op een reden om opnieuw te beginnen. Het gevaarlijkste kenmerk ervan is de kalender. Aankondigen dat je pas na verkiezingen zult aanvallen, vertelt je vijand hoeveel tijd hij heeft om zich voor te bereiden en geeft hem een datum waarop hij zich kan instellen. Legers die een aanval verwachten, slaan soms als eerste toe, en Iraanse commandanten hebben dat ook publiekelijk gezegd.

• De zeestraat blijft omstreden. De voorzitter van het Iraanse parlement zei begin oktober dat de waterweg niet zou worden heropend voordat Washington aan zeven voorwaarden had voldaan. Washington wees het tegenvoorstel van Teheran af. Geen van beide partijen is van standpunt veranderd.

• Het bestand is een fictie. Het memorandum van juni wordt door beide regeringen als feitelijk achterhaald beschouwd, en de twee partijen hebben nog in september over en weer aanvallen uitgevoerd, toen de Verenigde Staten drie Iraanse schepen aanvielen en Iran ballistische raketten afvuurde op een Amerikaanse vliegdekschipgroep.

• Washington heeft een datum vastgesteld voor de volgende ronde. President Trump zei op 8 oktober dat de Verenigde Staten vóór de tussentijdse verkiezingen van 3 november geen grootschalige aanvallen zouden hervatten, een verklaring die algemeen werd opgevat als een belofte om daarna te bombarderen.

• Teheran heeft die belofte gehoord. Iraanse commandanten hebben publiekelijk gedreigd met preventieve aanvallen als zij concluderen dat er een aanval op komst is, waardoor de Amerikaanse verkiezingskalender verandert in een deadline voor de hele Golfregio.

• De greep van Iran verslapt, maar langzaam. Het regime werd na de dood van Khamenei geconsolideerd onder hardliners, en de nieuwe leiding heeft haar legitimiteit verbonden aan het vasthouden van de zeestraat.

• De Houthi’s hebben een tweede front geopend. Aanvallen vanuit Jemen hebben Saoedische luchthavens getroffen en Riyad gedwongen zijn export om te leiden, waardoor een alternatieve route die een deel van de olie liet doorstromen, is weggevallen.

• Er worden nog steeds mijnen geruimd. Amerikaanse oorlogsschepen doorzochten eind augustus de belangrijkste scheepvaartroute en identificeerden meer dan honderd vermoedelijke mijnen. Mijnenruimen verloopt langzaam en één gemist explosief kan een vaarroute opnieuw afsluiten.

• De verzekeringsmarkt is niet hersteld. De premies voor oorlogsrisico’s op reizen door de Golf blijven hoog, en zonder dekking varen schepen niet, hoe rustig het water er ook uitziet.

• Niet alleen de aanvoer van ruwe olie, maar ook de raffinage is getroffen. Installaties in de hele Golfregio zijn beschadigd of afgesneden van exportterminals, en daarom draaien de Amerikaanse raffinaderijen zo hard.

• Rusland vormt een tweede aanslag op het aanbod. Oekraïense droneaanvallen hebben Russische raffinagecapaciteit uitgeschakeld, en Moskou profiteert nu van een meevaller door hogere prijzen in plaats van het tekort te verlichten.

• China legt voorraden aan. Peking heeft de export van brandstof en kunstmest beperkt om zijn eigen consumenten te beschermen, waardoor het zijn tekorten naar alle anderen exporteert.

• De noodreserves zijn aangesproken. Het Internationaal Energieagentschap coördineerde de vrijgave van 400 miljoen vaten uit de voorraden van lidstaten, en de eigen Amerikaanse reserve bevindt zich op het laagste niveau sinds 1982.

• De oorlog heeft op zee mensenlevens geëist. Ten minste negentig schepen zijn aangevallen, vierentwintig zeevarenden zijn omgekomen en een cruiseschip is in het kruisvuur terechtgekomen, precies het soort detail dat bemanningen weghoudt.

• De impasse is structureel. Iran kan het zich niet veroorloven zwak over te komen, Amerika kan het zich niet veroorloven verslagen te lijken en Israël heeft zijn eigen redenen om de druk hoog te houden. Alle partijen hebben er dus belang bij het conflict te laten voortduren in plaats van het op te lossen.

Een complicatie die zelden het nieuws haalt, betreft de bom. Het Iraanse nucleaire programma was de opgegeven reden voor de oorlog, en Israël beweert dat de aanvallen het programma jaren hebben teruggeworpen. Of dat waar is, blijft werkelijk onzeker, aangezien inspecteurs sinds februari slechts gedeeltelijke toegang hebben gehad en de verrijkingsinstallaties al diep onder de grond lagen voordat de eerste bom viel. Als Teheran concludeert dat het zowel een gelegenheid als een reden tot vergelding heeft, groeit de verleiding om met spoed naar een kernwapen toe te werken, of op zijn minst de indruk te wekken dat het dat doet, met de week.

Plaats de twee brandhaarden naast elkaar en de logica achter de prijsbeweging van donderdag wordt duidelijk. De ene dreigt raffinagecapaciteit van de markt te halen; de andere dreigt de aanvoer van ruwe olie weg te nemen. Samen knijpen ze dezelfde toeleveringsketen aan beide uiteinden af, in hetzelfde seizoen, zonder dat er een duidelijke oplossing in zicht is.

Wat 2027 nu al weet

Voorspellen maakt iedereen die het probeert bescheiden, dus laat ik zorgvuldig aangeven waar het bewijs eindigt en het oordeel begint. De bovenstaande feiten zijn gedocumenteerd; wat volgt, zijn gevolgtrekkingen en moet ook zo worden gelezen.

De eerste gevolgtrekking is dat de druk veel verder reikt dan de benzineprijs. Diesel is het bindweefsel van de moderne economie, en de prijs ervan is in Amerika al boven de zes dollar per gallon gestegen en in delen van Europa nog hoger. Vrachtwagenbedrijven, die met kleine winstmarges werken, staan zwaar onder druk. Het American Transportation Research Institute stelde de gemiddelde kosten voor het exploiteren van een zware vrachtwagen in 2025 vast op een record van 2,34 dollar per mijl, waarbij alleen brandstof al bijna een vijfde daarvan uitmaakte. Elke cent die aan de pomp wordt toegevoegd, werkt rechtstreeks door in de prijs van alles wat wordt vervoerd, en bijna alles wordt vervoerd.

Bij het vrachtvervoer worden de berekeningen wreed. Een gekoelde vracht sla die per vrachtwagen van de Salinas Valley in Californië naar New York wordt vervoerd, kost nu ongeveer 10.000 dollar, waarvan circa 4.200 dollar alleen al aan diesel; een jaar geleden bedroeg de brandstofrekening voor dezelfde rit ongeveer 2.700 dollar. De vervoerder neemt het verschil niet voor zijn rekening, en de supermarkt evenmin. Het belandt in het schap, op de groenteafdeling, in de prijs van de producten die het moeilijkst te vervangen zijn en waarvan prijsstijgingen het gemakkelijkst opvallen.

Kunstmest maakt de cirkel rond, en hier is het beeld somberder dan de krantenkoppen suggereren. De kunstmestprijsindex van de Wereldbank steeg in het eerste kwartaal van 2026 met meer dan twaalf procent, de zesde stijging in zeven kwartalen, en bereikte in april het hoogste niveau sinds oktober 2022. Ureum steeg tot boven de 850 dollar per ton, een stijging van tachtig procent in twee maanden. Het Midden-Oosten levert ongeveer een kwart van de mondiale ureumexport, ruwweg een derde van de internationaal verhandelde zwavel en een vergelijkbaar aandeel van de ammoniak, en de zeestraat waarlangs deze producten worden vervoerd, is dezelfde die Iran heeft afgesloten. Iran legde de ammoniakproductie stil, Qatar schortte de productie van ureum, ammoniak en zwavel op na schade aan zijn installaties en India verminderde zijn eigen productie vanwege een gebrek aan gas.

Boeren staan bekend om hun aanpassingsvermogen, maar kunstmest is geen optie die men zomaar kan weglaten. Bespaar één seizoen op stikstof en de volgende oogst laat de gevolgen zien. De Internationale Kamer van Koophandel heeft gewaarschuwd dat de graanprijzen met maar liefst tachtig procent kunnen stijgen als de verstoringen aanhouden, en de Wereldbank verwacht dat haar kunstmestindex 2026 meer dan dertig procent hoger zal afsluiten dan aan het begin van het jaar. Een boer die meer betaalt voor productiemiddelen en tegelijkertijd wordt geconfronteerd met een onzekere prijs voor zijn oogst, doet het rationele: hij zaait minder of kiest voor goedkopere gewassen. Beide verminderen het aanbod precies op het moment dat de wereld meer nodig heeft.

De obligatiemarkt heeft het opgemerkt. De correlatie tussen West Texas Intermediate en het rendement op Amerikaanse tienjarige staatsobligaties bereikte in september 0,96, het sterkste verband sinds 2019. Dat betekent dat de olieprijs nu de prijs van geld bepaalt. De rendementen zijn gestegen van 4,19 procent aan het begin van het jaar tot ruim boven de vijf procent, en stijgende rendementen drijven tegelijkertijd de kosten van hypotheken, autoleningen en bedrijfsfinanciering op. Een energieschok die begon in een verre zeestraat, komt nu tot uiting in de maandelijkse betaling voor een gewoon huis.

Europa en Azië zijn nog kwetsbaarder. Europa haalt meer dan een tiende van zijn vloeibaar aardgas uit Qatar via de zeestraat, en de gasprijzen stegen van ongeveer dertig euro per megawattuur tot boven de zestig euro, voordat ze stabiliseerden rond het hogere deel van de veertig euro. Alleen al begin mei had de Europese Unie meer dan dertig miljard euro aan extra kosten voor de invoer van fossiele brandstoffen opgelopen. Aziatische kopers, die vroeger ongeveer vierentachtig procent van de ruwe olie afnamen die door Hormuz stroomde, bieden nu tegen elkaar op voor de vaten die nog beschikbaar zijn, en de zwakste importeurs – India, Pakistan, Bangladesh en een groot deel van Afrika – worden als eersten uit de markt geprijsd.

Dit alles heeft nog niet tot een recessie geleid, wat duidelijk gezegd moet worden, aangezien onheilsvoorspellingen gemakkelijk worden gedaan. Het IMF heeft zijn groeiverwachting voor de wereldeconomie in 2026 zelfs naar boven bijgesteld, tot ongeveer drie procent, en verwacht in 2027 een iets betere groei, dankzij een investeringshausse in kunstmatige intelligentie die de vraag en de werkgelegenheid op peil heeft gehouden, zelfs terwijl de energiekosten hun tol eisen. De juiste voorstelling van zaken is dus geen ineenstorting, maar een druk die het systeem langzaam vermorzelt in plaats van het te breken, en die het hardst aankomt bij degenen die de minste ruimte hebben om de gevolgen op te vangen.

Aan die relatief gunstige vooruitzichten liggen drie aannames ten grondslag, en alle drie zijn kwetsbaar. De eerste is dat Isaias de raffinaderijen spaart. De tweede betreft de impasse in de Golf, die moet blijven sudderen in plaats van tot een kookpunt te komen. En de derde is dat de kleine wereldwijde voorraden niet opnieuw op de proef worden gesteld voordat ze kunnen worden aangevuld. Als alle drie standhouden, wordt 2027 onaangenaam; als er één faalt, wordt het lelijk; als er twee tegelijk falen, worden de tekorten van eind jaren zeventig het juiste vergelijkingspunt in plaats van een retorische overdrijving.

Van buitenaf bekeken, als iemand die deze cijfers voor zijn plezier leest en bijhoudt hoe vaak de geruststellende consensus het bij het verkeerde eind heeft gehad, valt vooral op hoe weinig speelruimte het systeem nog heeft. Goedkope energie heeft een wereld opgebouwd met grote voorraden en ongebruikte capaciteit, en beide zijn opgebruikt. De reserve is uitgeput, de raffinaderijen draaien op volle capaciteit, de schepen houden zich schuil en de oogst is afhankelijk van kunstmest die een omstreden zeestraat moet passeren. Een generatie groeide op in de veronderstelling dat de buffer er altijd zou zijn. Die is verdwenen, en 2027 wordt het jaar waarin dat moeilijk te negeren valt.

De verleiding in de komende maanden zal zijn om elke schok afzonderlijk aan te pakken en ervan uit te gaan dat de volgende milder zal zijn. Dat was de stemming in juni, toen een memorandum werd ondertekend en de olieprijs daalde, en die hield ongeveer vier weken stand. Het patroon van dit jaar suggereert dat de tegenovergestelde houding verstandiger is: verwacht dat de schokken blijven komen, de buffers steeds kleiner worden en de twee brandhaarden in de twee golfgebieden blijven branden.

Een laatste observatie, aangeboden als mening en niet als feit. De meest onderschatte variabele hier is geen pijpleiding of zeestraat, maar geduld. Washington heeft verkiezingen, Teheran heeft een trotse nieuwe leiding die iets te bewijzen heeft, en beide moeten rekening houden met achterbannen die vastberadenheid boven compromissen belonen. Elke maand dat de impasse voortduurt, groeit de druk om haar militair op te lossen, en elke aanval brengt het risico met zich mee dat iets verloren gaat wat niemand gemakkelijk kan vervangen. Zo wordt een oorlog die niemand wilde een oorlog die niemand kan stoppen.

Houd volgend jaar dus twee dingen in de gaten, en vooral één datum. Let op het weer in de Golf, want één zware orkaan die aan land komt, kan in een week tijd een decennium aan raffinagecapaciteit tenietdoen. Houd de zeestraat in de gaten, want daar passeert een vijfde van alles wat de wereld verbruikt, en ze is sinds februari niet meer betrouwbaar toegankelijk geweest. Omcirkel begin november, wanneer een Amerikaanse verkiezing de oorlog een tijdschema geeft dat hij daarvoor niet had. Als beide brandhaarden dan nog steeds branden, zal 2027 niet slechts een jaar van tekorten zijn. Het zal het jaar zijn waarin de wereld geen ruimte meer heeft om die tekorten op te vangen.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Nu slaat Europa’s dieselval dicht

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: