In 1802 werd in het Britse Lagerhuis verklaard dat vaccinatie “volkomen veilig“ was en “levenslange immuniteit“ bood. Die verklaring is in de loop der tijd bijgesteld, maar nooit formeel ingetrokken.
Roman Bystrianyk heeft bewijsmateriaal en getuigenissen verzameld over vroege massale vaccinatiecampagnes tegen pokken, die begonnen in 1799 en zich over meer dan een eeuw uitstrekten, waaruit blijkt dat het mantra “veilig en effectief“ altijd al een leugen is geweest.
Verraders van de Koninklijke Vaccinatiestaat
Door Roman Bystrianyk, 21 september 2026
“Ooit werd aangenomen en algemeen aangenomen dat we, nadat we de ziekte eenmaal hadden gehad, er voor altijd tegen beschermd waren, maar nu is bewezen dat een tweede en zelfs een derde aanval geenszins ongewoon is bij personen met een bijzondere lichaamsbouw, die hun leven leiden in strijd met alle hygiënische wetten. Deze dwaling leidde tot die blinde verblinding om zich tegen de pokken te laten inenten, wat in de vorige eeuw zo in de mode raakte en wat, na veel controverse, werd aangenomen door het London College of Physicians, dat het beschouwde als ‘zeer heilzaam voor de mensheid’.” —William Job Collins, arts, vijfentwintig jaar openbaar vaccinator, Londen, Engeland, 1869 [1]
“Er worden elk jaar miljoenen vaccinaties toegediend, en niemand weet waarmee ze worden gemaakt. Het hele proces is een lukraak spel met het toeval. Vaccinatie werd aanvaard op basis van het simpele adagium van Jenner dat het de pokken zou uitroeien. De medische beroepsgroep van vandaag koopt haar vaccinvirus in bij degenen die er handel in drijven, op basis van hun simpele adagium dat het juist is om het te gebruiken … Ik heb een lijst samengesteld van meer dan duizend gevallen van personen die blijvende schade hadden opgelopen of waren overleden [als gevolg van vaccinatie] … Van hen heb ik er negen persoonlijk gekend.” — George William Winterburn, PhD, MD, auteur van *The Value of Vaccination: A Non-partisan Review of Its History and Results*, 1886 [2]
“Koeienpokken was een buitengewoon besmettelijke en dodelijke ziekte die ten tijde van Jenner aan het einde van haar levensloop was gekomen. Hij vond het moeilijk om lymfe van de koe te verkrijgen en nam daarom zijn toevlucht tot de hielen van paarden; en de oorspronkelijke lymfe die we gebruiken van het Royal Vaccine Institute is nooit vaccinlymfe geweest; vanaf de dag dat het in Londen werd geïntroduceerd tot op heden – was het afkomstig van de arm van Jane King, die was ingeënt met lymfe van een paard met vette hielen.” —John Le Gay Brereton, Esq., MD, MRCS, LAC, 1881 [3]
“Deze waanzin – die eerst door het brein van Jenner werd gefilterd door de bijgelovige oude vrouwen van Berkeley en omgeving, die al lang in het geheim kinderen hadden gevaccineerd – werd na enkele jaren van harde strijd overgedragen aan Sir Gilbert Blane en enkele van zijn standgenoten; en aangezien dit de grote ‘medicijnmannen’ waren, wiens wijsheid alle anderen overtrof, werd de waan al snel gedeeld door de koning. Van de koning ging het over naar het hof, van het hof naar de regering, van de regering naar de medische beroepsgroep, en van de medische beroepsgroep naar allen die zich graag laten leiden door het voorbeeld van hooggeplaatsten. Op deze manier raakte niet alleen Engeland, maar min of meer elk deel van de beschaafde wereld in de war; en de mensheid plukt er nu de vruchten van – niet in de uitroeiing van de pokken, zoals door deze fanatici beloofd, maar in de toename van ziekten die nog gruwelijker van aard zijn en in hun algemene gevolgen dodelijker.” — Dr. Skelton, licentiaat in de geneeskunde en chirurgie, Londen en Edinburgh. [4]
In 1796 testte Edward Jenner een wijdverbreid geloof: dat koepokken bescherming boden tegen pokken. Hij verkreeg koepokkenmateriaal van een melkmeisje en gebruikte dit om een achtjarige jongen genaamd James Phipps te inoculeren, die hij vervolgens opzettelijk aan pokken blootstelde. Omdat de jongen niet ziek werd, concludeerde Jenner dat de procedure – koepokkeninenting, later voorzien van de wetenschappelijker klinkende en mysterieuze naam vaccinatie (afgeleid van vacca, Latijn voor koe) – effectief was en levenslange bescherming bood. Op 17 maart 1802 deelde hij het Lagerhuis mee dat vaccinatie volkomen veilig was, levenslange immuniteit verleende en de wereld van de pokken zou bevrijden. [5]
Vanaf het begin beschouwden velen dit nieuwe idee – gebaseerd op tachtig jaar pokkeninoculatie – echter als allesbehalve veilig of effectief. Toch sloeg het idee vrijwel onmiddellijk aan. Zoals Dr. William Rowley, arts, in 1805 opmerkte – minder dan een decennium nadat met vaccineren was begonnen – “Wie de eed van suprematie en trouw aan vaccinatie niet had afgelegd, of wie het waagde te twijfelen aan de onfeilbaarheid van de inenting tegen koepokken, zelfs in de kinderschoenen ervan, nog voordat er enig oordeel kon worden gevormd, werd schandelijk behandeld als verraders van de koninklijke vaccinatiestaat, als opstandige onderdanen tegen de despotische macht van Jenner.” [6] Tientallen jaren later merkte Dr. Charles Creighton eveneens op hoe stevig dit idee wortel had geschoten: tegen 1801, zo schreef hij, waren professoren en anderen van zijn stand “zowel op het vasteland als in Engeland al diep overtuigd“ en dat “iedereen die het op zich neemt om voor Jenner en zijn theorieën in te staan, zijn eigen reputatie op het gebied van wetenschappelijke en historische kennis moet vernietigen.“ [7]
Wat volgt is geen geschiedenis van de triomfen van vaccinatie, maar een verslag van de mislukkingen ervan – vrijwel volledig ontleend aan de getuigenissen van artsen die deze mislukkingen uit de eerste hand hebben meegemaakt. De tijdlijn die zich in de daaropvolgende decennia ontvouwt, beschrijft het onvermogen van de pokkenvaccinatie om bescherming te bieden tegen juist die ziekte die zij beloofde te overwinnen, samen met de verwondingen en sterfgevallen die in haar kielzog volgden. De hier verzamelde citaten, die de periode van 1799 tot 1910 bestrijken, trekken het alom aanvaarde triomfantelijke verhaal over deze medische ingreep in twijfel.
1799
In 1799 voerde Dr. Drake, een chirurg uit Stroud, Engeland, een experiment uit om Jenners nieuwe preventieve maatregel te beoordelen, waarbij hij vaccinmateriaal gebruikte dat rechtstreeks van Edward Jenner was verkregen. De kinderen werden vervolgens blootgesteld aan een pokkeninoculatie om te bepalen of de koepokkenprocedure bescherming had geboden. De zogenaamde bescherming faalde.
“Bij drie van hen, een jongen van zeventien en twee van de Colborne-kinderen (de ene vier jaar, de andere vijftien maanden), kwamen de koepokkenblaasjes vroegtijdig tot rijping en vormden ze korstjes binnen de gebruikelijke tijd. De jongen werd op 20 december, de achtste dag na zijn vaccinatie, met pokken geïnoculeerd, en de twee kinderen op 21 december, eveneens de achtste dag. Ze kregen allemaal pokken, zowel de lokale puisten als de algemene uitslag met koorts.” [8]
1801
Dr. Charles Creighton beschreef in 1890 hoe een professor in Göttingen te maken kreeg met vijfenveertig gevallen van pokken onder negenenveertig recent gevaccineerde kinderen – en toch weigerde de praktijk op te geven (bold toegevoegd):
“In een klein stadje in Brunswijk werden negenenveertig [49] kinderen in de maanden juni en juli 1801 gevaccineerd met lymfe ‘van de helderste en verste soort’, en met een typisch correct resultaat. In de loop van de daaropvolgende maanden augustus, september en oktober kregen vijfenveertig [45] van deze kinderen kregen de pokken tijdens de epidemie. [92%] Een professor uit Göttingen ging op onderzoek uit en erkende de feiten zoals ik ze heb uiteengezet. ‘Moeten we daarom afzien van vaccinatie?’, vraagt hij. Zijn antwoord was nadrukkelijk: Gewiss nicht! [Zeker niet!] Hij nam zich voor om er met behulp van een beetje metafysica “doorheen te bluffen“; en een professor uit Göttingen [sic] die „erdoorheen bluft“, is een spektakel voor goden en mensen. Het “zeker niet“ van de professor was in werkelijkheid een non possumus [we kunnen niet], omdat hij en zijn hele vakgebied, zowel op het vasteland als in Engeland, er al diep in verwikkeld waren. De weigering van de vooraanstaande wetenschappers om op hun fout terug te komen, terwijl ruimschoots was bewezen dat het een fout was, is een erfelijke verplichting geworden om hardnekkig te blijven volhouden tegenover opeenvolgende generaties. De zaken zijn nu zo ver gekomen dat iedereen die het op zich neemt om voor Jenner en zijn theorieën in te gaan, zijn eigen reputatie op het gebied van wetenschappelijke en historische kennis moet vernietigen. De meesten van hen die een reputatie te verliezen hebben, gaan de uitdaging niet aan.” [9]
1804
In 1804 had Goldson uit Portsea al gevallen van pokken gepubliceerd die zich “binnen twee of drie jaar na vaccinatie“ voordeden. [10]
1805
Dr. William Rowley, arts aan het Kraamkliniek van Hare Majesteit, publiceerde ‘Inenting met koepokken biedt GEEN BESCHERMING tegen pokkeninfectie’, waarin hij talrijke gevallen documenteerde waarin gevaccineerde kinderen pokken opliepen, ondanks de zelfverzekerde beweringen van onkwetsbaarheid door degenen die de vaccinaties toedienden.
“Wat betreft de tijdelijke bescherming door koepokinenting tegen pokkeninfectie: er bestaan zoveel feiten die deze hersenschim tegenspreken – van kinderen die twee maanden tot zes jaar na een reguliere vaccinatie pokken kregen, met littekens op beide armen – dat dit, net als de andere vaccinatie-extravaganties, volkomen wordt weerlegd door FEITEN … zelfs de tijdelijke verwachting dat koepokinenting pokken zou voorkomen, is ijdel, zinloos, irrationeel en onduidelijk, behalve in de goedgelovige [lichtgelovige] geesten van vaccinatie-fanaten die teleurgesteld zijn en van de ene absurditeit naar de andere overschakelen, totdat ze helemaal geen grond meer onder de voeten hebben. [11]
“… het is terecht te concluderen dat miljoenen mensen van wie werd aangenomen dat ze veilig waren dankzij de denkbeeldige onfeilbaarheid van de koepokinenting, voortaan slachtoffer kunnen worden – en dat waarschijnlijk ook zullen worden – van pokken en zullen omkomen door de epidemische kwaadaardigheid ervan, wat daadwerkelijk is gebeurd in verschillende delen van de hoofdstad. [12]
“Het is bekend en moet door elke scherpzinnige en oprechte waarnemer worden erkend, dat zij zich voortdurend en consequent hebben verzet tegen elk regulier systeem van eerlijk onderzoek, dit hebben onderdrukt en nooit op eervolle wijze hebben bevorderd. Als zij al reageerden, was het om elke man die tegen hun aantrekkelijke, eigenbelang doel schreef of sprak, te smoren, te verdraaien, venijnig of onfatsoenlijk te beschimpen. Wie de eed van suprematie en trouw aan de vaccinatie niet had afgelegd, of wie het aandurfde te twijfelen aan de onfeilbaarheid van de koepokinenting, zelfs in de kinderschoenen ervan, nog voordat er enig oordeel kon worden gevormd, werd schandelijk behandeld als verrader van de koninklijke vaccinatiestaat, als opstandige onderdaan tegen de despotische macht van Jenner.” [13] [Bold toegevoegd]
1806
Dr. Squirrel van het Small-pox Hospital in St. Pancras merkte in 1806 op dat het publiek zo gealarmeerd was geraakt door pokken na vaccinatie dat het beide inentingsmethoden volledig afwees. Zoals hij rapporteerde (bold toegevoegd):
“Het dagelijks voorkomen van pokken na vaccinatie heeft het publiek zozeer gealarmeerd en geïntimideerd, dat zij beide inentingen hebben geweigerd, want zoals zij volkomen terecht opmerkten: als de ene gepaard gaat met zulke verschrikkelijke gevolgen als de vaccinateurs hebben aangegeven, en de andere, zoals de ervaring ons leert, geen bescherming biedt tegen de pokken, dan zullen wij van geen van beide gebruik maken, maar vertrouwen op de wil van de goddelijke voorzienigheid.” [14]
1809
In 1809 registreerde Brown uit Musselburgh 48 gevallen van kinderen die de pokken hadden opgelopen “binnen drie, vier, vijf, zes, zeven, acht, negen en tien jaar na hun vaccinatie.“ Brown moest concluderen “dat vaccinatie, zelfs in de meest volmaakte vorm, niet alleen niet in staat is om blijvende bescherming tegen pokken te bieden, maar zelfs niet om het lichaam in die staat van immuniteit te houden waarin het de ziekte slechts in veilige of onbeduidende mate kan laten uitwerken.” [15]
Ook rapporteerde de Medical Observer in 1809 een reeks patiënten die aantoonden dat natuurlijke koepokken of vaccinatie geen bescherming boden tegen pokken:
1. Een kind werd tegen het einde van het jaar 1799 gevaccineerd door de heer Robinson, chirurg en apotheker, in Rotherham. Een maand later werd het zonder resultaat met pokkenmateriaal geïnoculeerd, en enkele maanden daarna kreeg het confluent pokken en stierf.
2. Een dienstmeisje van de heer Gamble, uit Bungay in Suffolk, liep bij toeval koepokken op tijdens het melken. Zeven jaar later werd zij verpleegster in het Yarmouth Hospital, waar zij de pokken opliep en stierf.
3 en 4. Elizabeth en John Nicholson, beiden drie jaar oud, werden in de zomer van 1804 in Battersea gevaccineerd. Beiden liepen in mei 1805 de pokken op en stierven …
13. Het kind van de heer R. stierf in oktober 1805 aan de pokken. De patiënt was ingeënt en de ouders waren ervan verzekerd dat dit veilig was. De naam van de vaccinator werd verzwegen.
14. Het kind van de heer Hindsley in het kantoor van de heer Adam … stierf een jaar na de inenting aan de pokken. [16]
1810
Charles Maclean, arts, publiceerde een uitgebreid werk, ‘On the State of Vaccination in 1810’, waarin hij de tekortkomingen van de inenting onder de loep nam. In dit werk presenteerde hij nauwgezet tabellen vol met namen van mensen, vergezeld van bronvermeldingen, waaruit het schokkende aantal van 535 gevallen van pokken bleek die na inenting met koepokken waren opgedoken. Bovendien wezen de gegevens op 150 sterfgevallen als gevolg van ofwel pokken ofwel bijwerkingen van koepokken na vaccinatie met koepokken. [17]
“Er komen maar heel weinig sterfgevallen als gevolg van koepokken voor in de sterftecijfers, vanwege de middelen die zijn ingezet om de kennis hierover te onderdrukken. Ook werden sterfgevallen, ziekten en mislukkingen niet in grote mate vanuit het platteland doorgegeven, niet omdat ze niet plaatsvonden, maar omdat sommige artsen er belang bij hadden ze niet te zien, en anderen die ze wel zagen, waren bang om bekend te maken wat ze wisten.” [18] [Bold toegevoegd.]
“… de praktijk van vaccinatie is absurd, overbodig en erger dan nutteloos. Maar aangezien er in talrijke gevallen sterfgevallen door pokken zijn opgetreden na koepokken; en aangezien koepokken andere ziekten veroorzaken, waarvan vele gevallen met de dood zijn geëindigd; is de praktijk rechtstreeks, onmiskenbaar en uiterst schadelijk voor de samenleving. En aangezien het het middel is geweest om het publiek waarschijnlijk miljoenen geld te ontfutselen, waarover nooit verantwoording is afgelegd, en waarvoor vaccinatie-avonturiers in naam van de filantropie hebben gestreden en gevochten, beschouw ik het als bedrog, dat niet alleen een schande is voor de wetenschap, schadelijk voor de gezondheid en gevaarlijk voor het leven, maar ook vernietigend voor de moraal van de medische beroepsgroep en schadelijk voor de portemonnee van de gemeenschap.” [19] [Bold toegevoegd.]
1817
In 1817 erkende een medisch tijdschrift wat artsen tot dan toe niet publiekelijk hadden willen zeggen – dat pokken “alarmerend“ vaak voorkwamen bij patiënten die waren gevaccineerd door „de meest bekwame artsen“ (bold toegevoegd):
“Variola [pokken] blijft bovenal een verwoestende besmettelijke ziekte verspreiden. Hoe pijnlijk het ook is, toch is het onze plicht jegens het publiek en het beroep om hen ervan op de hoogte te stellen dat het aantal mensen uit alle lagen van de bevolking dat aan pokken lijdt en dat eerder door de meest bekwame artsen is gevaccineerd, momenteel alarmerend groot is. Dit onderwerp is zo ernstig en raakt zo diep aan de dierbaarste belangen van de mensheid, evenals aan die van de medische beroepsgroep, dat wij er ongetwijfeld onze uiterste aandacht aan zullen besteden.” [20]
1818
In 1818 publiceerde dr. Monro uit Edinburgh talrijke gevallen die door hemzelf en anderen waren waargenomen, waarin pokken in hun volmaakte vorm de vaccinatie in haar volmaakte vorm opvolgden. Pokken bleven epidemisch in Schotland en troffen vele honderden gevaccineerden in verschillende mate. [21]
In 1818 vertelde Thomas Brown, een chirurg met 30 jaar ervaring in Musselburgh, Schotland, dat niemand in de medische wereld “mij kon overtreffen in ijver voor het bevorderen van de vaccinatiepraktijk“. Maar nadat hij 1.200 mensen had gevaccineerd en ontdekte dat velen toch pokken opliepen en er zelfs aan stierven, kon zijn geweten de vaccinatie niet langer verdragen.
“De ervaring heeft ook aangetoond dat de natuurlijke pokken zich hebben gemanifesteerd, terwijl de vaccinatieprik al eerder was aangebracht, omgeven door een areola die er meer dan twee dagen lang volmaakt uitzag, en die niet in het minst was veranderd, maar in de hoogste mate samensmolt, en gevolgd werd door de dood. Ook pokkenpuisten kwamen voor binnen de areola van de vaccinatieprik zelf … De verslagen uit alle hoeken van de wereld, overal waar vaccinatie is ingevoerd … het aantal mislukkingen is nu tot een alarmerende omvang toegenomen; en uit een eerlijk en onpartijdig onderzoek blijkt dat, wanneer de pokkenbesmetting de kans krijgt om in te werken op gevaccineerde gevallen van meer dan zes jaar oud, en de besmetting in geconcentreerde en langdurige vorm wordt toegepast, bijna al deze gevallen zullen bezwijken onder de invloed van de pokkenbesmetting.” [22] [Bold toegevoegd.]
1820
Dr. Thomson publiceerde in 1820 een boek over de varioloïde vorm van de ziekte. In 1819 werden negentien en in 1825 147 gevaccineerde personen met pokken opgenomen in het London Small-Pox Hospital. [23]
In 1820, slechts twee decennia na Jenners belofte van levenslange immuniteit, meldde een medisch tijdschrift dat pokken na vaccinatie zo gewoon waren geworden dat het”„geen enkele belangstelling meer wekte“ – waaronder zeven gevaccineerde kinderen in één gezin, die allemaal waren getroffen (bold toegevoegd):
“Gevallen van pokken na koepokken zijn zo gewoon geworden dat ze geen belangstelling meer wekken. In één gezin kwamen we onlangs zeven kinderen tegen die met pokken in bed lagen, die allemaal waren gevaccineerd, sommigen acht jaar geleden, anderen vier jaar geleden.” [24]
1828
De theorie die de afname van pokken in de vroege jaren van de eeuw – op sommige plaatsen zelfs tot het punt van uitroeiing – toeschreef aan vaccinatie, kreeg een flinke klap toen in 1828 in Marseille een ernstige epidemie uitbrak en 2.000 gevaccineerde personen de ziekte opliepen. [25]
1829
In een artikel in The Lancet uit 1829 herinnerde de heer Fosbroke zich de epidemie van 1820-1822, die niet alleen het huishouden van Dr. Jenner zelf trof, maar ook “een groot aantal“ gevaccineerden “trof“ (bold toegevoegd):
” … in de jaren 1820, 1 en 2 [1820–1822] was er veel ophef over de pokken. De ziekte brak uit met de grote epidemie in het noorden … Ze kwam zelfs dicht bij huis, bij dr. Jenner zelf … Het trof velen die eerder pokken hadden gehad, en vaak ernstig; bijna tot de dood toe; en van degenen die waren ingeënt, liet het sommigen met rust, maar trof een groot aantal.” [26]
In 1829 schreef William Cobbett, een boer, journalist en Engelse pamflettist, over het falen van vaccinatie om mensen tegen pokken te beschermen.
“Te midden van al dit waanzinnige gedoe, waaraan de artsen zich, nadat ze hadden ingezien dat verzet tevergeefs was, hadden overgegeven, brak de echte pokken, in hun ergste vorm, uit in de stad Ringwood, in Hampshire, en eiste, naar ik meen, meer dan honderd slachtoffers, jong en oud, van wie ieder de koepokken “zo keurig!“ had gehad. En wat werd er nu gezegd? Was de kwakzalverij ontmaskerd en schaamden de donateurs van de twintigduizend pond zich voor wat ze hadden gedaan? Helemaal niet: het falen werd toegeschreven aan onbekwame uitvoerders; aan de ouderdom van het materiaal; aan het feit dat het niet van echte kwaliteit was … wat weten we nu? Wel, dat in honderden gevallen personen die door JENNER ZELF [nadruk van Cobbett] met koepokken waren ingeënt, daarna de echte pokken hebben opgelopen en ofwel aan de ziekte zijn gestorven, ofwel ternauwernood met hun leven zijn ontkomen!” [27] [bold toegevoegd.]
1836 tot 1851
De heer Marson registreert 3.094 gevallen van postvaccinale pokken die hij tussen 1836 en 1851 in het Highgate Hospital heeft behandeld, en nog eens 10.661 dergelijke gevallen tussen 1852 en 1867. [28]
1842
In 1842 publiceerde Thomas Brown uit Musselburgh, chirurg, ‘An Investigation of the present Unsatisfactory and Defective State of Vaccination’ (bold toegevoegd):
“…het zou zeker onredelijk zijn te verwachten dat het publiek zijn steun en vertrouwen zou blijven betuigen, terwijl hun veiligheid onmiskenbaar en naar eigen zeggen in het grootste gevaar verkeert; en het zou ronduit waanzin zijn te veronderstellen dat zij vaccinatie zouden moeten of zullen blijven toepassen als verdediging tegen pokken, terwijl de ervaring heeft aangetoond dat niemand die op die praktijk vertrouwt, beschermd is of zijn leven veilig is tegen de pokkenepidemie, maar er juist voor zijn veiligheid voor moet vluchten; en meer in het bijzonder nu, zeven of acht op de honderd gevaccineerde gevallen al enkele jaren ten prooi vallen aan de pokken, wat meer dan twintig keer zoveel is als het aantal dat stierf door inenting met pokken; en bovendien, voor zover de huidige ervaring reikt, veel meer dan de helft van allen die hun veiligheid in vaccinatie hebben gesteld, een aanval van de pokken heeft doorgemaakt, en dat er geen zekerheid bestaat voor wie zich heeft laten vaccineren als bescherming tegen de pokkenepidemie.” [29]
1843
Dr. Gregory, die een tabel geeft met het aantal pokkengevallen en het sterftecijfer onder de goed gevaccineerde bevolking van Kopenhagen van 1824 tot 1835, meldt dat van de 3.839 personen die door pokken werden getroffen, maar liefst 3.093 waren gevaccineerd. Het waren deze cijfers die Dr. Gregory, de arts van het Pokkenziekenhuis, er in 1843 toe brachten te verklaren “dat er een wezenlijke fout was geslopen in de oorspronkelijk gekoesterde opvattingen over de kracht en mogelijkheden van de vaccinatie. Als pokken zo’n groot deel van een goed gevaccineerde bevolking kunnen treffen, is het duidelijk dat elk idee om die ziekte van de aarde te verbannen ijdel en illusoir is.” [30]
1850
In een brief aan een krant uit 1850 werd gezegd dat er in 1844 meer opnames waren in het Londense pokkenziekenhuis dan tijdens de pokkenepidemie van 1781, voordat met vaccinatie werd begonnen (bold toegevoegd):
“De dagelijkse ervaring toont nu helaas een gewijzigde stand van zaken: pokken nemen, ondanks vaccinatie, snel toe … Er waren in 1844 meer opnames in het Londense pokkenziekenhuis dan tijdens de beruchte pokkenepidemie van 1781, voordat vaccinatie werd ingevoerd. Ik zal ook de rapporten van de ambtenaar van de burgerlijke stand van een van de plattelandsdistricten (Bradford) aanhalen om aan te tonen hoe weinig bescherming vaccinatie bood in het laatste kwartaal van dat jaar, 1844: Er werden 181 sterfgevallen als gevolg van pokken geregistreerd, waarvan er 60, oftewel bijna een derde, was ingeënt.” [31]
1854
In 1854 meldde The Morning Chronicle gevallen van „samenvloeiende, ongewijzigde pokken“ bij patiënten met littekens van een succesvolle inenting – en, in dezelfde column, twee sterfgevallen onder zuigelingen na inenting:
“…een jongetje uit Somers-town, 5 jaar oud, ‘samenvloeiende pokken, ongewijzigd (9 dagen)’. Hij was op de leeftijd van 4 maanden gevaccineerd; één litteken… de vrouw van een arbeider, uit Lambeth, 22 jaar oud, ‘samenvloeiende pokken, ongewijzigd (8 dagen)’. Gevaccineerd in de zuigelingentijd in Suffolk; twee duidelijke littekens… de zoon van een zeeman, 10 weken oud, en de zoon van een suikerbakker, 13 weken oud, stierven aan ‘algemene erysipelas na vaccinatie, hersenvocht.” [32]
1869
In 1869, toen gevaccineerde kinderen nog steeds aan de pokken stierven en er steeds vaker werd aangedrongen op hervaccinatie, vroeg Dr. William Job Collins zich af hoe vaak deze “weerzinwekkende en onnatuurlijke praktijk“ moest worden herhaald – en of het hele plan niet als “een farce en een schijnvertoning“ moest worden veroordeeld:
“… we horen dagelijks van kinderen die aan de pokken sterven terwijl ze zijn gevaccineerd, Ik vraag me af wie dapper genoeg zal zijn (gezien het feit dat alle plannen tot nu toe hebben gefaald) om te zeggen hoe vaak deze weerzinwekkende en onnatuurlijke praktijk moet worden uitgevoerd; of het nu om de zes of twaalf maanden moet zijn, of om de drie jaar, of dat het hele plan niet moet worden veroordeeld als een farce en een schijnvertoning, die een natuurlijke dood zou zijn gestorven, ware het niet vanwege de wetgevende inmenging en de gevestigde belangen die op het spel staan.” [33]
1870 tot 1883
Dr. Gayton behandelde in de jaren 1870 tot 1883 8.234 gevallen van pokken bij gevaccineerde personen in de ziekenhuizen van de Metropolitan Asylums Board.[34]
1879
Tegen 1879, toen vaccinatie bij wet was opgelegd, stelde Dr. William Hycheman dat pokken zowel in omvang als in frequentie waren toegenomen sinds de wet van kracht was geworden – en, waarbij hij een directe parallel trok tussen de twee ziekten, somde hij de dodelijke verwondingen op die hij had aangetroffen in de lichamen van gevaccineerde kinderen (bold toegevoegd):
“… sinds de bloedvergiftiging van onze kinderen bij wet werd opgelegd, is pokken zowel in omvang als in frequentie toegenomen. Nu is vaccinatie met kalverpokken, koepokken of gehumaniseerde pokken – wat de verscheidenheid aan lymfen ook moge zijn (en ‘zuiver vaccin’ is slechts een retorisch eufemisme voor paardenvet) – een uitbrakende ziekte, die begint met koortsachtige symptomen, gevolgd door papels, blaasjes en puisten, in ongeveer acht dagen. En wat zijn pokken anders?
Ik heb onlangs meer dan een dozijn kinderen ontleed wier dood werd veroorzaakt door vaccinatie, en geen enkele pokkenziekte, hoe zwart ook, zou afschuwelijkere sporen hebben achtergelaten van kwaadaardige zweren, smerige afsterving, leeggelopen of met stolsels verstopte harten, dan bij sommige van deze kleine slachtoffers het geval was. Schande! Er gaat inderdaad nauwelijks een dag voorbij zonder dat ik getuige ben van het lijden van gevaccineerde kinderen in de vorm van hersen- en maagcomplicaties, aanhoudend braken, bronchitis, diarree, met puisten in de mond of keel (farynx), op de oogleden, en zweren op het hoornvlies, dat troebel blijft en tot blindheid kan leiden.” [35]
1882
In het National Board of Health Bulletin uit 1882 waarschuwde een arts dat het door de New England Vaccine Company verspreide vaccinmateriaal bij bijna elke gevaccineerde persoon ernstige reacties had veroorzaakt (bold toegevoegd):
Onze gemeentelijke autoriteiten hebben een arts ingehuurd om alle personen te vaccineren die zich hiervoor aanmeldden. Het “virus“ werd door de gemeente geleverd en was afkomstig van de New England Vaccine Company in Chelsea, Massachusetts, als “rundermateriaal“. Het resultaat was angstaanjagend. Bijna iedereen die gevaccineerd is, heeft ernstig geleden aan erytheem of erysipelas, waarbij de arm van schouder tot pols opgezwollen was en de prikplaats het uiterlijk vertoonde van een afstervend zweer waaruit overvloedig sanious pus [een dunne, stinkende, groenachtige vloeistof bestaande uit serum en pus die uit een wond wordt afgescheiden] stroomde. Veel van de patiënten hebben vijf tot tien dagen met hoge koorts in bed moeten blijven, waarbij voortdurend kompressen op de arm moesten worden aangebracht en vrijelijk morfine moest worden toegediend ter verlichting van de pijn.
Er gaan geruchten dat de Nationale Gezondheidsraad van plan is om vaccinmateriaal door het hele land te verspreiden. Ik beschouw het als mijn plicht u te informeren over de resultaten die hier zijn behaald met het gebruikte materiaal en over de herkomst ervan. Het werd geleverd in “kegels“ waarvan gezegd werd dat ze (elke kegel) genoeg bevatten om 100 personen te vaccineren, tegen een prijs van $1 per kegel. Het ‘werkt’ in alle gevallen, ongeacht eerdere vaccinatie, zoals blijkt uit duidelijk zichtbare kuiltjes, en de ontsteking begint vaak op de tweede dag. Degenen die het hebben geprobeerd, vertellen me dat ze veel liever pokken zouden hebben. [36]
1887 tot 1888
Dr. Gayton in Sheffield in 1887 tot 1888: 5.035 gevaccineerde personen werden behandeld voor pokken. [37]
1888
In 1888 besloot een arts die sinds zijn kindertijd vaccinatie had vermeden, zich opnieuw te laten vaccineren “om zich dubbel zeker te stellen tegen gevaar“ – en stierf zestien dagen later aan bloedvergiftiging (bold toegevoegd):
“Dr. Stokes, die als arts werkzaam was en voortdurend in aanraking kwam met besmettelijke ziekten, was sinds zijn vroege jeugd niet meer gevaccineerd en besloot zich opnieuw te laten vaccineren, om zich zo dubbel zo zeker te stellen tegen het gevaar. De ingreep [vaccinatie] werd op zaterdag 2 juni uitgevoerd door Dr. Wallace. Op de daaropvolgende maandag leed hij vreselijk aan misselijkheid en andere vergiftigingsverschijnselen. Zijn toestand verslechterde geleidelijk en op de 9e werd hij naar het stadsziekenhuis gebracht, waar hij in delirium raakte; de dood maakte op 18 juni een einde aan zijn lijdensweg. Uit een postmortaal onderzoek bleek dat zijn overlijden het gevolg was van bloedvergiftiging.” [38]
1898
In 1898 merkte Dr. Wilder op dat tijdens de pandemie van 1871–1872 de gevaccineerden vaak sneller ernstige pokken opliepen dan de niet-gevaccineerden (bold toegevoegd):
“Nooit echter kreeg het vertrouwen in vaccinatie zo’n harde klap als tijdens de grote pokkenepidemie van 1871 en 1872. Elk land in Europa werd getroffen met een hevigheid die groter was dan ooit tevoren was waargenomen in de drie voorgaande eeuwen. In Engeland steeg het aantal sterfgevallen als gevolg van de ziekte van 2.620 in 1870 tot 23.126 in 1871 en 19.064 in 1872, om vervolgens weer te dalen tot 2.634 in 1873. Op het vasteland, met name in Frankrijk en Duitsland, was de epidemie nog heviger. In Beieren bijvoorbeeld, waar de bevolking meer was ingeënt dan in enig ander land van Noord-Europa, met uitzondering van Zweden, werd de grootste uitbraak ooit meegemaakt. Wat nog opvallender was, was dat op bijna elke plaats veel ingeënte personen door de pokken werden getroffen voordat er ook maar één niet-ingeënte persoon de ziekte opliep.” [39]
1902
In 1902 rapporteerde het Pacific Coast Journal of Homoeopathy het geval van een vijfjarig meisje dat, hoewel ze “vóór de vaccinatie in uitstekende gezondheid verkeerde“, twintig dagen later stierf aan een gegeneraliseerde bulleuze uitslag (bold toegevoegd):
“M. R., een meisje van vijf jaar, werd op 19 oktober 1900 opgenomen in het St. Christopher’s Hospital in Philadelphia. De vader verklaarde dat zijn dochter altijd in goede gezondheid had verkeerd en dat haar enige ziekte mazelen en kinkhoest waren geweest. Het kind was op 2 oktober gevaccineerd door de districtsvaccinatiearts; de vaccinatie sloeg aan en verliep, afgezien van een aanzienlijke zwelling en ontsteking, volkomen normaal. Tien dagen na de vaccinatie verschenen er op de schouder van de arm een aantal blaasjes ter grootte van een erwt. Binnen enkele dagen ontwikkelden zich soortgelijke laesies in de nek, en vanaf dat moment verspreidde de uitslag zich geleidelijk over het lichaam. Bij opname in het ziekenhuis was de romp grotendeels bedekt met strakke, glanzende blaasjes, variërend in grootte van een erwt tot een hickorynoot … Hartgeluiden waren vaag, ademhaling zwak, ogen ingevallen; de temperatuur schommelde tussen 101° en 103°; de polsslag, die bij opname tussen 140 en 150 lag, vertraagde tot 110 à 120. De patiënt kreeg diarree met groene ontlasting, ging snel achteruit en stierf drie dagen na opname in het ziekenhuis. De heldere vloeistof uit de recent ontstane blaasjes van onze patiënt werd onderzocht op bacteriën en bleek ontelbare micrococken te bevatten, waarvan sommige uiterst klein van omvang. Het kind was vóór de vaccinatie in uitstekende gezondheid; tien dagen later werd het getroffen door een algemene bullose uitbraak, die na nog eens tien dagen een einde maakte aan zijn leven.” [40]
1903
In 1903 legde professor Robert Alexander Gunn, MD, van het New York Medical College in New York, de volgende getuigenis af:
“Ik heb me de afgelopen dertig jaar grondig verdiept in de kwestie van vaccinatie en heb geconstateerd dat de gemiddelde arts zich nooit zelf in het onderwerp heeft verdiept, maar het accepteert vanwege het algemene geloof in de doeltreffendheid ervan. Ik ben er vast van overtuigd (1) dat vaccinatie nooit bescherming heeft geboden tegen pokken, en dat men er ook nooit op heeft vertrouwd dat dit het geval zou zijn; (2) dat pokken, net als andere infectieziekten, zijn afgenomen dankzij onze betere sanitaire en hygiënische omstandigheden en de desinfectie- en isolatiemaatregelen die worden toegepast wanneer de ziekte zich voordoet; (3) dat vaccinatie, zoals die nu en sinds de invoering ervan altijd is toegepast, onnoemelijk leed heeft veroorzaakt bij ontelbare duizenden hulpeloze slachtoffers, en dat ziekte, levenslang lijden en de dood in haar kielzog zijn gevolgd.” [41]
1910
In 1910, toen vaccinatie ondanks protesten van ouders verplicht was gesteld voor schoolbezoek, publiceerde Physical Culture een overzicht van een lezeres van de letsels die zij had gezien – waaronder een dodelijk geval en een jonge vrouw die blijvend verminkt was achtergebleven (bold toegevoegd):
“Ik zag onlangs in een van onze avondkranten een artikel over vaccinatie op scholen. Ondanks de protesten van de ouders wordt verwacht dat geen enkel kind dat niet is ingeënt, naar school mag. Ik wil u graag vertellen over enkele gevallen die mij zijn opgevallen.
“Twee kinderen uit één gezin kregen een week na de vaccinatie de pokken. Een jongen kreeg als gevolg van de vaccinatie de pokken op zijn armen; de arm zwol op en werd zwart, totdat de arts, die erg geschrokken was, hem zei dat hij nooit meer iemand toestemming mocht geven om hem te vaccineren.
“Een vriendin van mij werd in haar been ingeënt; het zwol op en ze werd erg ziek en is sindsdien nooit meer helemaal beter geweest.
“Een ander meisje kreeg na de vaccinatie overal op haar lichaam steenpuisten; de artsen behandelden haar, maar ze ging achteruit, kreeg tuberculose en stierf. Een ander geval betrof een jonge vrouw die in goede gezondheid verkeerde en erg knap was. Ze werd ingeënt, waardoor haar bloed vergiftigd raakte en ze eczeem op haar gezicht kreeg; het werd gestaag erger. Ze bezocht verschillende artsen; ze behandelden haar allemaal, maar de uitslag, die aanvankelijk zo groot was als een dollar, verspreidde zich over haar hele gezicht. Het heeft nu haar onderste oogleden naar beneden getrokken en vervormd, de onderkant van haar neus aangetast, en de rest van haar gezicht ziet er rood en rauw uit en is soms zeer pijnlijk. Het eens zo mooie meisje heeft geen hoop meer op herstel en is gedwongen haar gezicht met een zware sluier te bedekken wanneer ze naar buiten gaat, dankzij de behandeling van de artsen.” [42]
Conclusie
Het hier verzamelde materiaal bestrijkt meer dan een eeuw, maar de getuigenissen zijn opmerkelijk consistent. Van de drie kinderen van Dr. Drake in 1799 tot de getuigenis van professor Gunn uit 1903 en de verslagen van de ouders uit 1910, keert hetzelfde patroon zich steeds weer: patiënten die volgens de meest erkende methoden waren ingeënt, liepen toch pokken op, vaak in de ernstigste en confluente vormen, en stierven soms. Dezelfde artsen die zich ooit sterk maakten voor vaccinatie – Thomas Brown uit Musselburgh, die 1.200 mensen vaccineerde voordat zijn geweten hem in de steek liet; Dr. Gregory van het Small-Pox Hospital, die moest toegeven dat het “idee om die ziekte van de aarde te verbannen ijdel en illusoir is“ – werden juist de meest geloofwaardige critici ervan, omdat ze er ooit in hadden geloofd.
Even consistent is de reactie van de vaccinatie-establishment. Mislukkingen werden toegeschreven aan onbekwame uitvoerders, bedorven lymfe of vervalst materiaal – nooit aan de theorie zelf. Zoals Cobbett opmerkte over de uitbraak in Ringwood, waarbij meer dan honderd gevaccineerde personen stierven: “de mislukking werd toegeschreven aan onbekwame uitvoerders; aan de bedorvenheid van het materiaal; aan het feit dat het niet van echte kwaliteit was.” Toen het bewijs niet langer kon worden weggeredeneerd, werd het onderdrukt: Maclean merkte op dat “er in de sterftecijfers maar heel weinig sterfgevallen door koepokken voorkomen, vanwege de middelen die zijn gebruikt om de kennis daarover te onderdrukken“, terwijl Rowley beschreef hoe afwijkende denkers “schandelijk werden behandeld als verraders van de koninklijke vaccinatiestaat“. Dr. Stokes, die opnieuw was gevaccineerd om „zich dubbel zo goed tegen gevaar te beschermen“, stierf binnen zestien dagen aan bloedvergiftiging.
Tegen het begin van de twintigste eeuw was het statistische beeld vernietigend. Dr. Gayton behandelde tussen 1870 en 1883 8.234 gevallen van pokken bij gevaccineerde personen, en nog eens 5.035 in Sheffield in 1887–1888. Marson registreerde tussen 1836 en 1851 3.094 gevallen van pokken na vaccinatie in Highgate, en nog eens 10.661 tussen 1852 en 1867. Gregory stelde vast dat van de 3.839 pokkenpatiënten in het goed gevaccineerde Kopenhagen er 3.093 waren gevaccineerd. Dit waren geen op zichzelf staande mislukkingen, maar de gangbare praktijk van de instellingen die waren opgericht om de ziekte te behandelen.
Toch werd de belofte die in 1802 aan het Lagerhuis was gedaan – dat vaccinatie “volledig veilig“ was en “levenslange immuniteit“ verleende – nooit formeel ingetrokken. In plaats daarvan werd deze herzien: men zei dat de bescherming afnam, hervaccinatie noodzakelijk werd en letsel en sterfgevallen werden genegeerd. Dr. William Job Collins doorzag de herziening en vroeg zich in 1869 af hoe vaak de “walgelijke en onnatuurlijke praktijk“ nog moest worden herhaald voordat het hele plan zou worden ontmaskerd als “een farce en een schijnvertoning“ – een die “een natuurlijke dood zou zijn gestorven, ware het niet vanwege de wetgevende inmenging en de gevestigde belangen die op het spel stonden“. De hier verzamelde citaten suggereren dat deze terugtrekking geen wetenschappelijke correctie was, maar een strategische – een overgeërfde verplichting, zoals Creighton het uitdrukte, “om harde beloften te zweren aan opeenvolgende generaties“.
De tijdlijn eindigt in 1910, maar het debat dat erin wordt vastgelegd, hield niet op. De vragen die deze artsen aan de orde stelden – of vaccinatie daadwerkelijk bescherming bood, of het de ziekte die het beweerde te voorkomen juist zou kunnen doen toenemen, of de risico’s opwogen tegen de voordelen, en of de voorstanders bewijs van het tegendeel hadden achtergehouden – zouden simpelweg vervagen tot het gefluister van het verleden. Wat overblijft is het documentaire verslag: een eeuw aan medische getuigenissen, grotendeels vergeten, van degenen die de mislukkingen met eigen ogen zagen – en weigerden weg te kijken.
- [1] William Job Collins, MD, Have You Been Vaccinated, and what Protection is it Against the Small Pox? 1869, London, p. 24.
- [2] George William Winterburn, PhD, MD, The Value of Vaccination: A Non-partisan Review of Its History and Results, 1886, pp. 42–43.
- [3] “John Le Gay Bereton, Esq., MD, MRCS, LAC,” New South Wales, Compulsory Vaccination, Presented to the Parliament by Command, September 20, 1881, Sydney: Thomas Richards, Government Printer, pp. 1043–1046.
- [4] Vaccination Tracts. Letters and Opinions of Medical Men, 1892, Province: Snow & Farnham, p. 14.
- [5] John Baron, The Life of Edward Jenner, pp. 490–491.
- [6] William Rowley, MD, Cow-pox inoculation NO SECURITY against Small-pox infection, 1805, London, printed by J. Barfield, sold by J. Harris, pp. 26–27.
- [7] Dr. Charles Creighton, MD, “Vaccination: A Scientific Inquiry,” The Arena, September 1890, vol. 2, no. 4, pp. 436–437.
- [8] Charles Creighton, Jenner and Vaccination, 1889, pp. 95–96.
- [9] Dr. Charles Creighton, MD, “Vaccination: A Scientific Inquiry,” The Arena, September 1890, vol. 2, no. 4, pp. 436–437.
- [10] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 171.
- [11] William Rowley, MD, Cow-pox inoculation NO SECURITY against Small-pox infection, 1805, Printed by J. Barfield, sold by J. Harris, London, p. viii.
- [12] William Rowley, MD, Cow-pox inoculation NO SECURITY against Small-pox infection, 1805, Printed by J. Barfield, sold by J. Harris, London, p. 13.
- [13] William Rowley, MD, Cow-pox inoculation NO SECURITY against Small-pox infection, 1805, London, printed by J. Barfield, sold by J. Harris, pp. 26–27.
- [14] William Job Collins, Have You Been Vaccinated And what Protection is it Against the Small Pox? An Essay, 1868, p. 44.
- [15] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 171.
- [16] William Scott Tebb, MD, A Century of Vaccination and What It Teaches, 1898, Swan Sonnenschein & Co., London, p. 126.
- [17] Charles Maclean, MD, On the State of Vaccination in 1810, London, Sherwood, Neely, and Jones; [and] C. Birnie, pp. 82–92, 95–97.
- [18] Charles Maclean, MD, On the State of Vaccination in 1810, London, Sherwood, Neely, and Jones; [and] C. Birnie, London, p. 101.
- [19] Charles Maclean, MD, On the State of Vaccination in 1810, Sherwood, Neely, and Jones; [and] C. Birnie, London, p. 103.
- [20] “Observations on Prevailing Diseases,” The London Medical Repository Monthly Journal and Review, vol. VIII, July–December 1817, p. 95.
- [21] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 171.
- [22] Thomas Brown, Surgeon Musselburgh, “On the Present State of Vaccination,” The Edinburgh Medical and Surgical Journal, vol. 15, 1819, p. 67.
- [23] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 171.
- [24] The Monthly Gazette of Health, vol. V, no. 51, March 1, 1820, p. 439.
- [25] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 171.
- [26] “Observations by Mr. Fosbroke,” The Lancet, vol. II, 1829, p. 583.
- [27] William Cobbett, Advice to Young Men and (Incidentally) to Young Women, W Cobbet, London, 1829, pp. 224–225.
- [28] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 172.
- [29] Thomas Brown of Musselburgh, Surgeon, An Investigation of the present Unsatisfactory and Defective State of Vaccination, 1842, pp. 136–137.
- [30] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 171.
- [31] “Small Pox and Vaccination,” Hampshire Telegraph & Sussex Chronicle, March 2, 1850.
- [32] The Morning Chronicle, April 12, 1854.
- [33] William Job Collins, MD, Have You Been Vaccinated, and what Protection is it Against the Small Pox? 1869, London, p. 32.
- [34] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 172.
- [35] William Hycheman, MD, “Small-pox and Vaccination,” The Medical Tribune, February 15, 1879, vol. I, no. 4, pp. 172–175.
- [36] “Spurious Vaccination,” National Board of Health Bulletin, vol. 3, no. 36, March 4, 1882, Washington, D.C., p. 334.
- [37] Final report of the Royal Commission appointed to inquire into the subject of vaccination, London: Printed for Her Majesty’s Stationery Office, by Eyre and Spottiswoode, 1896, p. 172.
- [38] “A Physician Killed by Vaccination,” Journal of Hygeio-therapy, September 1888, vol. II, no. 9, p. 203.
- [39] Alexander Wilder, MD, “The Fallacy of Vaccination,” The Metaphysical Magazine, vol. III, no. 2, May 1898, p. 88.
- [40] “Vaccination Followed by Acute Fatal Pemphigus,” Pacific Coast Journal of Homoeopathy, April 1902, p. 111.
- [41] Order to Show Cause. N. Y. SUPREME COURT, KINGS COUNTY, In the Matter of The Application of Edmund C. Viemeister for a Peremptory Writ of Mandamus, Patrick J. White, President of the Board of Education, and F. H. Meade, Principal of Public School No. 12. Borough of Queens Supreme Court: Appellate Division-Second Department, 1903, pp. 5–10.
- [42] “The Horrible Results of Vaccination,” Physical Culture, vol. XXIII, No. 6, June, 1910, p. 618.
Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.
In reactie op degenen die nog steeds geloven dat ‘Covid’ bestaat…
Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram
Dansende verpleegsters
https://www.frontnieuws.com/145399-2/
https://www.youtube.com/shorts/oCDSqSfzYfc?feature=share
Adriaan, hier het antwoord van diegenen die ons horen te beschermen;
https://www.youtube.com/watch?v=z1TMZ25UbL4
Matt, ben het eens met je, ons klein stukje wereld is niet meer normaal geworden na de Covid pandemie, vol verwarde personen, komt het door meer dan 40% afname van het aardse magnetisch veld, of door ongeveer 86% gevaccineerde en geroosterde personen en mede door de waanzinnige migratie ellende, take your pick.
typo geboosterde
dit een een oude geschidenisles
toen medische kennis in kinderschoenen stond
De privatisering van bejaardenhuizen (tegenwoordig verzorgings- of woonzorgcentra genoemd) betekent dat de zorg verschuwt van de overheid of non-profitorganisaties naar commerciële, particuliere bedrijven.
Kosten: Particuliere instellingen (zoals zorgvilla’s) zijn vaak duurder. Prijzen liggen gemiddeld tussen €4.500 en €7.000 per maand voor extra wonen en service, los van de wettelijke eigen bijdrage.
Kwaliteit en Personeel: Uit onderzoek blijkt dat commerciële zorginstellingen soms minder personeel inzetten per bewoner dan publieke of non-profitinstellingen
EN
De privatisering, verzelfstandiging en de stelselherziening van de ouderenzorg in Nederland hebben in het verleden geleid tot een onbedoeld en gevaarlijk juridisch gat in de legionellapreventie bij seniorencomplexen.
jeah
“onbedoeld”
Goed artikel. Hopelijk geeft het twijfelaars de moed en de kracht om in te gaan zien dat ze in het ootje zijn genomen door andere mensen. Het doet zeer, ik weet het, maar volwassen zijn heeft zijn prijs.
Ik volg dit blog al jaren en als lezer ben ik overtuigd van de schadelijkheid van de gifspuiten en daarom wist ik ook meteen na de uitbraak van ‘covid’ wat het doel was.
Duik in de geschiedenis en huiver;
https://stichtingvaccinvrij.nl/blog/?cn-reloaded=1