De beelden uit Ceuta zijn buitengewoon en beangstigend. Tienduizenden mensen trokken naar een klein Europees grondgebied aan de Noord-Afrikaanse kust; velen kwamen via zee binnen, zwommen om grensbarrières heen of liepen door ondiep kustwater. Het Spaanse ministerie van Binnenlandse Zaken schatte dat binnen vierentwintig uur ongeveer 50.000 mensen Ceuta binnenkwamen. Lokale schattingen voor de totale periode van meerdere dagen lagen zelfs nog hoger.
Als we een dergelijke gebeurtenis louter “migratie” noemen, lopen we het risico de politieke betekenis ervan te verdoezelen. Migratie beschrijft doorgaans de verplaatsing van individuen en gezinnen van het ene land naar het andere. Wat er in Ceuta gebeurde, leek minder op een ordelijk migratieproces dan op een massale doorbraak van een soevereine grens. Dat onderscheid is van belang, schrijft Ali Bordbar Jahantighi.
De taal van de overwinning
Een van de meest onthullende aspecten van de beelden was niet alleen het overschrijden van de grens zelf, maar ook de manier waarop sommige migranten dit presenteerden.
Op Arabische social media circuleerden video’s waarin jongeren hun reis vastlegden, hun aankomst vierden en overwinningsgebaren maakten nadat ze Europees grondgebied hadden bereikt. De grensoverschrijding werd voorgesteld als een prestatie: het succesvol overwinnen van een grens en de triomfantelijke aankomst in Europa. Deze symboliek mag niet worden genegeerd:
Een grensoverschrijding die als een overwinning wordt gevierd, impliceert dat het gezag van de ontvangende staat is verslagen. Het maakt van illegale binnenkomst een spektakel dat kan worden gereproduceerd, verspreid en nagebootst. Elke succesvolle oversteek wordt reclame voor de volgende.
Het recht op een beter leven is geen recht om Europa binnen te komen
Het is begrijpelijk dat mensen die in armere landen wonen, Europa willen bereiken. Europa biedt politieke stabiliteit, hogere lonen, openbare infrastructuur, onderwijs, gezondheidszorg, rechtsbescherming en uitgebreide sociale bijstand. De meeste mensen zouden, in dezelfde situatie, de voorkeur geven aan een veiliger en welvarender leven.
Maar het verlangen naar een beter leven creëert geen recht om een ander land binnen te komen.
Er zijn miljarden mensen wier materiële omstandigheden slechter zijn dan die van de gemiddelde Europeaan. Europa kan logischerwijs niet aan iedereen die economisch zou profiteren van een verhuizing naar Europa een verblijfsvergunning verlenen. Als economische ongelijkheid op zich al een recht op toegang zou creëren, dan kan geen enkele afdwingbare grens moreel worden gerechtvaardigd.
De doorslaggevende vraag is daarom niet of migratie de migrant ten goede komt. Dat is meestal wel het geval. De vraag is of een soevereine samenleving de bevoegdheid behoudt om te bepalen wie er binnenkomt, op welke grondslag en onder welke voorwaarden.
Zonder die bevoegdheid wordt democratische soevereiniteit grotendeels fictief. Burgers mogen stemmen over belastingen, huisvesting, scholen, openbare diensten en sociaal beleid, maar zij kunnen niet bepalen onder hoeveel mensen die middelen zullen worden verdeeld.
Een grens is niet louter een lijn op een kaart. Zij definieert het rechtsgebied waarbinnen rechten, plichten, belastingheffing, vertegenwoordiging en solidariteit gelden. Als het lidmaatschap van die politieke gemeenschap kan worden verkregen door de eenzijdige handeling van het overschrijden van de grens, verliest het burgerschap geleidelijk zijn institutionele betekenis.
Het Spaanse signaal
Spanje keurde een buitengewoon regularisatieprogramma goed dat bedoeld was om ongeveer 500.000 migranten zonder papieren een legale status te verlenen. Naar verluidt hebben vervolgens meer dan een miljoen mensen een aanvraag ingediend. Wanneer een regering grote aantallen mensen regulariseert die oorspronkelijk zonder legale status het land zijn binnengekomen of daar zijn gebleven, wekt dit onvermijdelijk verwachtingen over toekomstige regularisaties. Zelfs wanneer de wet een formele uiterste datum bevat, kunnen potentiële migranten redelijkerwijs concluderen dat de illegaliteit van vandaag de legale verblijfsstatus van morgen zou kunnen worden.
Dit is het centrale probleem van herhaalde amnestieën: ze ondermijnen de geloofwaardigheid van het legale migratiesysteem. Regeringen verkondigen dat illegale binnenkomst verboden is, maar belonen periodiek succesvol illegaal verblijf met een legale status. De officiële boodschap is afschrikking.
Spanje mag regularisatie dan wel omschrijven als een daad van humanitarisme of economisch pragmatisme. Toch reiken de gevolgen verder dan Spanje. Omdat Spanje deel uitmaakt van de Europese Unie, kunnen beslissingen over toelating en legale status invloed hebben op de gehele Europese politieke ruimte.
De tegenstrijdigheid van de Europese verzorgingsstaat
Europa heeft enkele van de meest uitgebreide verzorgingsstaten ter wereld opgebouwd. Inwoners kunnen aanspraak maken op gesubsidieerde gezondheidszorg, onderwijs, huisvestingssteun, inkomenssteun, gezinsbijslagen en tal van andere door de overheid gefinancierde diensten. Deze systemen zijn afhankelijk van hoge belastingen, bestuurlijke capaciteit, economische productiviteit en een aanzienlijk niveau van maatschappelijk vertrouwen. Tegelijkertijd beschouwen invloedrijke kringen in de Europese politiek strikte grenshandhaving als moreel twijfelachtig.
Deze twee standpunten kunnen niet tegelijkertijd onbeperkt worden uitgebreid.
Milton Friedman wees op het fundamentele verschil tussen “vrije immigratie om werk te vinden” en “vrije immigratie om van de bijstand te leven”. Volgens zijn redenering functioneerde het relatief open immigratiebeleid van de Verenigde Staten vóór 1914 in een radicaal andere institutionele context. Migranten kwamen over het algemeen naar het land in de wetenschap dat ze werk moesten vinden en in hun eigen onderhoud moesten voorzien. De moderne verzorgingsstaat daarentegen garandeert inwoners toegang tot middelen die uit een gemeenschappelijk openbaar fonds worden gefinancierd.
Iemand die beslist of hij wil emigreren, vergelijkt niet alleen lonen. Hij vergelijkt complete sociale stelsels. Hij houdt niet alleen rekening met mogelijke inkomsten, maar ook met huisvesting, gezondheidszorg, scholen, rechtsbescherming, uitkeringen, de kans op uitzetting en de waarschijnlijkheid dat een illegale status uiteindelijk wordt geregulariseerd.
Hoe uitgebreider de garanties van Europa worden, en hoe minder geloofwaardig de handhaving ervan lijkt, des te sterker wordt de aantrekkingskracht. Dit is geen morele beschuldiging aan het adres van migranten. Het is een voorspelbare reactie op prikkels. Het morele falen ligt in de eerste plaats bij de Europese regeringen die tegenstrijdige regels opstellen en vervolgens verbaasd doen alsof wanneer mensen daar rationeel op reageren.
Immigratie om te werken en immigratie om een uitkering te ontvangen
Het klassiek liberalisme heeft sterke redenen om het vrije verkeer van werknemers te ondersteunen. Iemand die bereid is te verhuizen, te werken, te concurreren, waarde te creëren en in zijn eigen onderhoud te voorzien, kan de ontvangende samenleving verrijken. Arbeidsmobiliteit kan tekorten aanpakken, de productiviteit verhogen en individuen in staat stellen te ontsnappen aan stagnerende economische omstandigheden. Maar het recht om te concurreren om werk is iets anders dan een onvoorwaardelijk recht op ondersteuning door een uitkeringsstelsel dat door een andere politieke gemeenschap is opgebouwd.
De Europese politieke linkse beweging haalt deze categorieën vaak door elkaar. Zij beroept zich op de economische bijdrage van productieve immigranten om beleid te rechtvaardigen dat onvoldoende onderscheid maakt tussen werknemers, vluchtelingen, afgewezen asielzoekers en mensen die zonder toestemming het land binnenkomen.
Een coherent liberaal immigratiesysteem zou openstaan voor werk, maar streng zijn wat betreft afhankelijkheid. Het zou mensen verwelkomen die over de benodigde vaardigheden beschikken, werk hebben, de rechtsorde respecteren en blijk geven van een realistisch integratievermogen. Het zou echte vluchtelingen beschermen die worden vervolgd. Maar het zou fysieke aankomst niet beschouwen als voldoende grond voor permanent lidmaatschap van de verzorgingsstaat.
Rechten moeten gekoppeld zijn aan juridische status, bijdrage en verplichting. Anders is solidariteit niet langer wederzijds en wordt het een aanspraak die wordt opgelegd aan mensen die nooit zijn geraadpleegd.
De politieke prijs van ontkenning
Europese elites schrijven de opkomst van rechtse en anti-EU-partijen vaak toe aan vooroordelen, verkeerde informatie of manipulatie. Deze factoren kunnen bestaan, maar de verklaring is onvolledig.
Kiezers zien dat regeringen er vaak niet in slagen de wetten te handhaven die ze zelf hebben aangenomen. Ze zien asielprocedures die jaren aanslepen, afgewezen asielzoekers die voor onbepaalde tijd blijven, gemeenten die worstelen met huisvesting en scholen, en politieke leiders die weigeren eerlijk over kosten of grenzen te praten.
Wanneer mainstream-partijen zichtbare problemen ontkennen, dragen ze de politieke verantwoordelijkheid voor die problemen over aan radicalere bewegingen.
Dit vormt een bedreiging voor het Europese project zelf. Een EU die niet in staat is haar gemeenschappelijke buitengrens te beschermen, zal leiden tot nationale grenscontroles binnen Europa. Een Unie die solidariteit eist zonder effectieve controle, zal wrok zaaien tussen de lidstaten. Een politiek systeem dat legitiem debat onderdrukt, zal dat debat juist radicaliseren.
De Italiaanse grenscontroles na de crisis in Ceuta illustreren deze dynamiek. Wanneer de buitengrens als gefaald wordt beschouwd, beschermen de lidstaten zichzelf. Het uiteindelijke gevolg van ongecontroleerde migratie via de buitengrens kan daarom de vernietiging van de interne Europese mobiliteit zijn.
Open binnengrenzen vereisen veilige buitengrenzen. Schengen kan niet oneindig voortbestaan als individuele regeringen geloven dat andere lidstaten ongecontroleerde migratie doorsturen.
De crisis heeft aangetoond hoe snel een klein Europees grondgebied overweldigd kan raken, hoe snel informatie tienduizenden mensen kan mobiliseren en hoe één falende grens tot diplomatieke conflicten over het hele continent kan leiden.
Wat Europa moet doen
Europa heeft duidelijkheid nodig. Ten eerste mag illegale binnenkomst niet de meest effectieve route naar legaal verblijf worden. Asielaanvragen moeten, waar dat praktisch en juridisch mogelijk is, aan de buitengrenzen of buiten het EU-grondgebied worden behandeld. Degenen zonder geldige beschermingsclaim moeten onmiddellijk worden teruggestuurd.
Ten tweede mag arbeidsmigratie alleen worden uitgebreid via legale en selectieve kanalen op basis van economische behoeften, kwalificaties en integratiecapaciteit.
Ten derde moet het recht op sociale uitkeringen voor nieuwe migranten gekoppeld worden aan legaal verblijf, bijdrage aan de samenleving en een redelijke periode van economische participatie, terwijl spoedeisende zorg en fundamentele menselijke waardigheid beschermd blijven.
Ten vierde moet Europa de onafhankelijke capaciteit ontwikkelen om zijn buitengrenzen te beschermen, in plaats van overmatig te vertrouwen op naburige regeringen. Marokko, Turkije, Wit-Rusland en andere doorreislanden mogen niet de feitelijke mogelijkheid hebben om migratiedruk als pressiemiddel tegen Europa in te zetten.
Ten vijfde moeten regeringen ophouden te doen alsof elke beperking een daad van racisme is. Grenzen, uitzettingen, toelatingsregels en kwantitatieve beperkingen zijn normale onderdelen van een functionerende staat.
Ten slotte moet Europa een geloofwaardige boodschap uitdragen: illegaal binnenkomen levert geen voordeel op ten opzichte van legale aanvraagprocedures.
De keuze die Europa niet langer kan ontlopen
Het echte debat speelt zich niet af tussen mensen die om migranten geven en mensen die dat niet doen. Het is een debat tussen degenen die geloven dat medeleven binnen duurzame instellingen moet functioneren en degenen die geloven dat morele intenties grenzen kunnen vervangen.
Europa kan kiezen voor een uitgebreide verzorgingsstaat. Het kan kiezen voor een uiterst open immigratiebeleid. Maar het kan beide niet voor onbepaalde tijd in stand houden zonder dat dit leidt tot financiële druk, politieke conflicten en afnemend vertrouwen bij het publiek.
De verzorgingsstaat is geen abstract reservoir van onbeperkte middelen. Hij wordt gefinancierd door werknemers, belastingbetalers en bedrijven. Hij blijft alleen bestaan zolang burgers geloven dat bijdrage en uitkering met elkaar verbonden blijven en dat de regels voor iedereen gelden.
Ceuta moet daarom worden gezien als meer dan een dramatische episode aan een verre Middellandse Zeekust. Het is een waarschuwing over soevereiniteit, prikkels en het vermogen van Europa tot zelfbehoud.
Een samenleving die weigert haar grenzen te verdedigen, zal uiteindelijk de controle verliezen over haar welvaartsstelsel, haar zelfbeschikking en haar toekomst. Een samenleving die lidmaatschap toekent zonder toestemming, holt de betekenis van burgerschap uit. En een politieke klasse die elke roep om grenzen als immoreel bestempelt, zal uiteindelijk de macht uit handen geven aan krachten die veel minder gematigd zijn dan degenen die zij het zwijgen heeft opgelegd.
Europa moet kiezen voor de wet boven faits accomplis, voor gecontroleerde immigratie boven illegale massale binnenkomst, en voor duurzame solidariteit boven onbeperkte aanspraken.
Zonder grenzen verliest democratische soevereiniteit haar betekenis. Zonder bijdrage verandert de verzorgingsstaat in uitbuiting. En zonder de moed om grenzen op te leggen, zal Europa niet genereus blijven; het zal simpelweg zwakker worden.
Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.
Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.
Heeft Israël 60.000 migranten uit Marokko naar Ceuta gestuurd?
Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram
Ik las een berichtje dat op 15 augustus er een stormvloed aan mensen naar Europa wil komen, dit gaat dan via de tam tam (social media). Dan zou het betekenen dat Ceuta een proef bestorming was om de grensbewaking te testen, en we weten hoe dat liep. Mocht dit dus gebeuren dan zou Europa binnenkort een burgeroorlog te wachten staan.