Waarom de EU om dezelfde reden ten onder zal gaan als het Oostblok

Natuurlijk waren er veel redenen voor de ondergang van het socialistische Oostblok, waarover hele boeken kunnen worden geschreven. De planeconomie functioneerde slechts in beperkte mate en de seniele leiders van de Sovjet-Unie begrepen de aanpak van de regering-Reagan, die met een combinatie van kunstmatig laag gehouden olieprijzen en een wapenwedloop tegelijkertijd de staatsinkomsten verminderde en de staatsuitgaven verhoogde, niet eens goed en zochten daarom niet eens naar werkbare reacties.

De leiders van de socialistische landen begrepen de problemen in hun landen niet, waren vervreemd van het gewone volk en geloofden de verfraaide succesberichten van hun eigen propaganda en hun apparatsjiks, die vaak verfraaide gegevens “naar boven” rapporteerden in plaats van te wijzen op bestaande problemen. De problemen werden steeds groter en de leiders van de landen merkten dat nauwelijks, totdat de onvrede van de bevolking tot uitbarsting kwam en de systemen zonder meer wegvaagde, schrijft Thomas Röper.

Dit alles vertoont grote parallellen met de huidige situatie in de EU. Voor de leiders van het Oostblok stond hun systeem op de eerste plaats en bij hun pogingen om het systeem te redden dachten ze niet meer aan de mensen. In de EU gebeurt vandaag de dag in wezen hetzelfde.

Hoe groot de parallellen zijn, wordt duidelijk als je er beter naar kijkt en voor een beter begrip ook een blik werpt op de geschiedenis.

Het goede idee dat niet werkte

Het socialisme (of communisme) was honderd jaar geleden een wijdverbreid en populair idee, omdat arbeiders en gewone mensen toen wereldwijd in bittere armoede leefden en meedogenloos werden uitgebuit. Het idee om een einde te maken aan deze uitbuiting en de bedrijven te socialiseren, viel dan ook in vruchtbare grond.

De revolutionairen in de Sovjet-Unie waren idealisten die het leven van de brede massa wilden verbeteren. Ze waren van mening dat ze met hun revolutie en het socialisme iets goeds deden, dat de mensen enthousiast zouden ontvangen en steunen. Na zijn machtsovername vaardigde Lenin decreten uit die de deelstaten van het Russische Rijk de facto onafhankelijkheid gaven, omdat hij geloofde dat zij – geleid door arbeidersraden – vrijwillig deel zouden uitmaken van het nieuwe socialistische model, omdat zij de massa’s eindelijk zouden bevrijden van onderdrukking en uitbuiting. Hij was zelfs van mening dat er geen binnenlandse geheime dienst meer nodig was om de bevolking te controleren, omdat de mensen alleen maar op hun bevrijding hadden gewacht en zich enthousiast bij de beweging zouden aansluiten.

Lenin en zijn mensen moesten echter al snel inzien dat het anders liep en dat lang niet iedereen enthousiast was over het nieuwe systeem, omdat bijvoorbeeld boeren helemaal geen zin hadden om hun eigendom af te staan aan de gemeenschap. Ook de middenklasse, bestaande uit kleine ondernemers zoals winkeliers en dergelijke, wilde hun kleine zaakjes niet opgeven ten gunste van staatscoöperaties. Er was dus sprake van “onverwacht” verzet, waarmee de revolutionairen niet hadden gerekend.

De mensen hun geluk opdringen

Zo kwam het dat Lenin en zijn mensen al snel weer een binnenlandse geheime dienst oprichtten om de ‘volksvijanden’ op te sporen en onschadelijk te maken. Ze begrepen niet dat hun systeem niet bij iedereen in de smaak viel, maar vermoedden dat achter het verzet de machinaties schuilgingen van de oude krachten (de zogenaamde reactionairen), die weliswaar een kleine minderheid vormden, maar goed georganiseerd waren en vanuit het buitenland werden gesteund.

Ook al was dat niet de reden voor het verzet, Lenin en de zijnen hadden goede redenen voor deze veronderstelling, die zelfs werd bevestigd in hun wereldbeeld, want ten eerste woedde er een burgeroorlog tegen de krachten die het tsarisme wilden herstellen, en ten tweede vochten – wat in het Westen nauwelijks bekend is – ook Britse, Franse en Amerikaanse strijdkrachten in de burgeroorlog tegen de bolsjewieken, omdat ze het socialistische systeem wilden verhinderen.

De reden hiervoor lag voor de hand, want als de socialisten in de Sovjet-Unie erin zouden slagen de levensstandaard van de massa’s aanzienlijk te verbeteren, dreigde ook in westerse landen een revolutie die de heersende klasse net zo zou wegvagen als in Rusland was gebeurd. Ook deze vrees was niet ongegrond, want na de Eerste Wereldoorlog kregen communistische partijen in heel Europa brede steun, waardoor de Sovjet-Unie in de eerste twintig jaar van haar bestaan een wereldwijde paria was, waarmee bijna geen enkel land diplomatieke betrekkingen onderhield.

Dit alles versterkte het wereldbeeld van de Sovjetleiding dat kwaadaardige buitenlandse krachten hun revolutie, die volgens hun overtuiging alleen het beste voor de mensen wilde, met alle middelen bestreden. De conclusie was dus dat ze op de goede weg waren.

En de critici in eigen land moesten tegen hun wil worden gedwongen om gelukkig te zijn, en om dit systeem in stand te houden was de binnenlandse geheime dienst nodig, die de leiders echter niet als een onderdrukkingsinstrument zagen. Voor hen was het geen onderdrukking, maar de bescherming van de mensen tegen de “reactionairen”.

“Ik hou toch van alle mensen”

Dat is het probleem met ideologieën: net als religies hebben ze regelrechte geloofsregels die je niet mag bekritiseren of in twijfel trekken. Die zijn onaantastbaar. Of anders gezegd: ideologieën bestaan volgens het motto “wat niet mag, kan niet bestaan”.

Daarom kon de leiding van de Sovjet-Unie niet begrijpen dat er mensen konden zijn die tegen hun systeem waren, want het systeem wilde toch alleen maar het beste voor de mensen: gelijkheid, gelijke kansen op onderwijs en carrière, werk voor iedereen, een zekere toekomst, geen armoede en het einde van uitbuiting. Wie kon daar tegen zijn? Dat moesten wel buitenlandse provocateurs of de profiteurs uit het tsaristische tijdperk zijn, want alle “normale mensen” moesten toch enthousiast zijn over het socialistische idee.

Dat was de ‘denkwijze’ van de Sovjet-elite. En deze denkwijze verhinderde dat er ook maar naar de critici werd geluisterd.

Dezelfde ‘denkwijze’ bestond ook bij de leiders van de DDR. Ook zij begrepen niet dat ze de mensen onderdrukten. Ze bestond uit mannen die na de Eerste Wereldoorlog vanuit idealistische overtuiging voor het communisme hadden gevochten in Duitsland. Velen, bijvoorbeeld Erich Honecker, hebben jarenlang in nazi-gevangenissen gezeten voor hun idealen.

Ook zij waren oprecht van mening dat ze alleen maar goed deden voor de mensen. Toen Stasi-chef Erich Mielke na de val van de Muur de beroemde zin “Ik hou toch van alle mensen” uitsprak, werd hij uitgelachen, omdat de Stasi werd beschouwd als het toonbeeld van onderdrukking en bewaking. Maar ik ben er zeker van dat Mielke dit volkomen serieus meende, want hij was van mening dat zijn Stasi de mensen een leven in gelijkheid zou garanderen, met gelijke kansen op onderwijs en carrière, met werk voor iedereen, met een zekere toekomst en zonder armoede en uitbuiting. Vanuit het oogpunt van Mielke hield de Stasi de mensen niet in de gaten en onderdrukte ze niet, maar beschermde ze tegen degenen die hen uiteindelijk kwaad wilden doen.

De systeemkwestie

Het probleem van de socialistische elites was dat ze op een gegeven moment het behoud van het systeem boven de behoeften van de mensen stelden. Oorspronkelijk wilden ze alleen maar het beste voor de mensen. Ze richtten hun binnenlandse geheime diensten op om degenen te bestrijden die volgens hen kwaad wilden doen aan de mensen. In hun ogen waren dat geen onderdrukkingsinstrumenten, maar instrumenten om de mensen te beschermen.

Daardoor raakten de mensen onvermijdelijk uit het vizier van de elites en kwam het door hen gecreëerde systeem, dat zij – in hun ogen – voor de mensen hadden gecreëerd, centraal te staan in hun overwegingen. Daardoor werd het behoud van het systeem de centrale taak, en niet langer het welzijn van de mensen.

En wie zich tegen deze binnenlandse geheime diensten uitsprak, was verdacht, want waarom zou iemand die niets te verbergen heeft tegen surveillance zijn?

Komt deze uitspraak u bekend voor?

De parallellen met het huidige Westen

De ouderen onder ons herinneren zich nog 9/11 en de politieke discussies van toen, dat de gebeurtenissen van 11 september 2001 niet als voorwendsel mochten worden gebruikt om de bewaking te verscherpen, want dan zouden degenen die de vrijheid willen bestrijden al gewonnen hebben. Destijds waren er in de westerse mainstream nog veel stemmen die zich uitspraken tegen meer bewaking.

Vandaag zijn deze stemmen grotendeels het zwijgen opgelegd. In plaats daarvan is de bewaking – bijna altijd onder het voorwendsel van terrorismebestrijding – enorm uitgebreid. Sinds Edward Snowden weten we dat de Amerikaanse geheime dienst NSA niet alleen mensen in de VS, maar wereldwijd volledig bespioneert. De NSA kan chats in messengers meelezen, alle e-mails lezen en verzamelt in het algemeen zoveel gegevens over mensen dat ze waarschijnlijk meer over de meesten van ons weet dan onze eigen echtgenoten. De Stasi, in Duitsland vandaag de dag het toonbeeld van het surveilleren van mensen, kon niet eens dromen van de informatie die de westerse geheime diensten vandaag de dag over mensen hebben.

Het woord “gegevensbescherming” – vóór 2019 een onderwerp dat voortdurend in de media aanwezig was – is grotendeels uit het media- en politieke discours verdwenen. In plaats daarvan wordt er vandaag de dag in de EU officieel gewerkt aan een wet die bepaalt dat AI alle chatberichten moet lezen, wat officieel wordt gemotiveerd met de strijd tegen kinderpornografie. In Berlijn is een wet ingediend op grond waarvan de politie bijna routinematig heimelijk woningen mag binnendringen en daar afluisterapparatuur mag installeren. In Groot-Brittannië worden jaarlijks duizenden mensen gearresteerd vanwege berichten op sociale netwerken. En zo verder, en zo voort.

Zogenaamde grondrechten zoals de onschendbaarheid van de woning, het telefoon- en briefgeheim enzovoort bestaan in het Westen inmiddels alleen nog op papier.

Net als destijds de landen van het Oostblok rechtvaardigt de EU de massale bewaking van mensen en de steeds radicalere onderdrukking van afwijkende meningen met een gevaar voor het systeem.

Alleen de bewoordingen zijn veranderd, want de EU spreekt als rechtvaardiging voor dit alles van de noodzaak om “onze gemeenschappelijke waarden” te beschermen, terwijl het Oostblok bewaking en onderdrukking rechtvaardigde met de strijd tegen “reactionaire en contrarevolutionaire krachten”.

En beide hebben precies hetzelfde argument gebruikt: wie niets te verbergen heeft, kan er ook niets op tegen hebben dat hij wordt gecontroleerd. Dat is immers alleen maar in het belang van de mensen. Met andere woorden: ter bescherming tegen degenen die het systeem bekritiseren en daarmee een gevaar voor het systeem vormen.

Wanneer het behoud van het systeem een doel op zich wordt

Maar of het systeem nog steeds voor de mensen werkt, of dat het belangrijkste bestaansdoel inmiddels het behoud van zichzelf is geworden, is een vraag die de elites van het toenmalige Oostblok zich net zo min hebben gesteld als de huidige elites in de EU.

Daarin is het Oostblok mislukt: niet door de problemen die het “reëel bestaande socialisme” nu eenmaal had en die in de jaren tachtig – niet in de laatste plaats door het beleid van Reagan en het onvermogen van de toenmalige bejaarde leiders van de Oostbloklanden – steeds duidelijker aan het licht kwamen, maar doordat de elites van het Oostblok deze duidelijke zwakheden en problemen van hun systeem om ideologische redenen niet eens konden zien en daarom ook niet hebben geprobeerd oplossingen te vinden voor de steeds sneller groeiende systemische problemen.

Hetzelfde zien we vandaag de dag ook in de EU. De ‘gemeenschappelijke waarden’, dat wil zeggen het systeem, zijn al lang belangrijker dan al het andere. Voor deze “waarden” moeten miljoenen mensen in Oekraïne sterven. Voor deze waarden moeten de mensen in de EU bereid zijn af te zien van welvaart en sociale voorzieningen, tot en met pensioenen en gratis medische zorg. Voor deze “waarden” moeten de mensen beperkingen van hun zogenaamd onaantastbare grondrechten, zoals het recht op privacy en vrijheid van meningsuiting, accepteren.

Ondertussen nemen de problemen van de mensen toe. De armoede onder ouderen neemt steeds sneller toe, de deïndustrialisering zal leiden tot verarming van brede lagen van de bevolking, migratie en ideologische discussies over onderwerpen als de energietransitie of LGBT en wokeness verdelen de samenlevingen, leiden tot onenigheid en zullen vroeg of laat ook tot onrust leiden wanneer de verarming een kritiek niveau heeft bereikt.

Maar wie de slotverklaringen van EU-topontmoetingen bekijkt, constateert dat economische en sociale kwesties daar niet eens op de agenda staan. In plaats daarvan gaat het daar om de “bescherming van onze waarden” – soms tegen Rusland, soms tegen Trump, soms tegen China, soms tegen desinformatie, enzovoort.

Het behoud van het eigen systeem is in de EU een doel op zich geworden, terwijl de problemen van de mensen ondertussen exponentieel toenemen, maar dat interesseert niemand in de Europese elites.

Dat is precies waar het Oostblok aan ten onder is gegaan. En dat is ook waar de EU aan ten onder zal gaan. De vraag is niet meer of dat zal gebeuren, maar alleen nog wanneer.

En de volgende vraag zal zijn wat er daarna komt.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

EU Commissie: Nederland kan 8 miljoen migranten ontvangen – en de hele EU 3,3 miljard

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: