Trump versus Zelensky: factchecking de nieuwe Oekraïne oorlog

Er komt misschien een dag dat de Oekraïense president Volodymyr Zelensky spijt heeft dat hij in het aas is gehapt en, aan het eind van wat wel eens de afsluiting zou kunnen zijn van drie jaar vechten tegen Rusland, in een verbale oorlog is verwikkeld met de Amerikaanse president Donald Trump. De afgelopen dagen heeft Trump Zelensky een dictator genoemd die de oorlog is begonnen en Zelensky heeft gezegd dat Trump “gevangen zit in een web van desinformatie.”

Nu de onderhandelingen worden voorbereid en Zelensky het meer dan ooit nodig heeft om in de schaduw te staan van de goodwill van Trump, is dit misschien wel het slechtste moment om zich te verschansen als vijand van Trump. Vice-president J.D. Vance zei dat Zelensky “slecht advies” heeft gekregen en voegde eraan toe: “Het idee dat Zelensky de president van gedachten kan doen veranderen door hem in de publieke media zwart te maken… iedereen die de president kent, zal je vertellen dat dat een afschuwelijke manier is om met deze regering om te gaan,” schrijft Ted Snider.

De woordenstrijd begon met Trump die Zelensky beschimpte over zijn aanpak van de oorlog door te zeggen dat Oekraïne “er nooit aan had moeten beginnen. Je had een deal kunnen maken.” Zelensky antwoordde dat hij “graag meer waarheid zou willen hebben met het team van Trump.”

Trump heeft ongelijk over het eerste punt en gelijk over het tweede. Het begin van de oorlog in Oekraïne is complex en de wortels gaan vele jaren terug voor de Russische invasie. Ondanks westerse beweringen van een niet-uitgelokte oorlog, was Rusland de ontvanger van meerdere ernstige provocaties. Verzoeken om hun veiligheidskwesties aan de orde te stellen in onderhandelingen werden genegeerd. De NAVO brak haar belofte en ging door met haar uitbreiding naar het oosten, tot aan de grenzen met Rusland, en beloofde zelfs dat de weg van Oekraïne naar lidmaatschap onomkeerbaar was. Etnische Russen die burgers waren van Oekraïne werden bedreigd en hun rechten werden ingetrokken. 60.000 Oekraïense elitetroepen verzamelden zich aan de oostgrens met Donbas en de Oekraïense artilleriebeschietingen in de Donbas waren dramatisch toegenomen. In Rusland heerste oprechte onrust dat Oekraïne op het punt stond de Donbas binnen te vallen. Maar het was Rusland dat Oekraïne illegaal binnenviel. Het Westen provoceerde Rusland, maar Rusland viel Oekraïne aan. Op dit punt heeft Trump het mis.

Maar hij heeft niet ongelijk als hij zegt dat Oekraïne een deal had kunnen sluiten. Hij heeft ongelijk als hij negeert dat voordat Oekraïne een deal had kunnen sluiten, de VS en de NAVO een deal hadden kunnen sluiten in plaats van het negeren van toenaderingspogingen van Poetin aan de vooravond van de oorlog om te onderhandelen over een nieuwe veiligheidsarchitectuur en het van tafel halen van discussies over NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne.

Maar hij heeft geen ongelijk dat Oekraïne de kans had om veelbelovende diplomatieke gesprekken te voeren om een einde te maken aan de oorlog in de allereerste dagen voordat er zoveel doden vielen. Er kan geen twijfel over bestaan dat de historische gegevens aantonen dat Oekraïense en Russische onderhandelaars in de eerste maanden van de oorlog een ontwerpakkoord hadden bereikt en dat er een veelbelovende diplomatieke weg naar beëindiging van de oorlog was die op zijn minst verder onderzocht had moeten worden. Omdat Oekraïne wegliep van de onderhandelingstafel en in plaats daarvan het oorlogspad koos, heeft Trump geen ongelijk als hij zegt dat het Oekraïense leiderschap “een deal had kunnen sluiten,” maar in plaats daarvan “een oorlog heeft laten voortduren.”

Maar Trump heeft ongelijk als hij de schuld volledig bij Zelensky legt. Als er geen Amerikaanse en Britse druk was geweest om weg te lopen van de onderhandelingstafel, dan was Zelensky misschien wel aan tafel gebleven. Het was het Westen dat Zelensky vertelde dat er met Poetin “niet onderhandeld moest worden” en dat de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en hun bondgenoten “helemaal niets met hen zouden ondertekenen, en laten we gewoon vechten.”

Toen Zelensky Trump ervan beschuldigde dat hij de valse informatie geloofde die hij van Rusland kreeg en zei dat hij “graag meer waarheid” van Trump zou willen hebben, schoot Trump terug met drie beschuldigingen aan het adres van Zelensky. Hij zei dat Zelensky “de Verenigde Staten van Amerika heeft omgepraat om 350 miljard dollar uit te geven, om een oorlog in te gaan die niet gewonnen kon worden, die nooit had hoeven beginnen,” dat hij “een dictator” is en dat hij “erg laag staat in de Oekraïense peilingen.”

Dit is niet de eerste keer dat Trump Zelensky beschuldigt van het ompraten van Amerika om miljarden uit te geven aan Oekraïne. Hij heeft eerder geklaagd dat elke keer dat Zelensky naar de Verenigde Staten komt hij wegloopt met $100 miljard, ik denk dat hij de grootste verkoper op aarde is.”

Trump’s bewering dat Zelensky de VS heeft overgehaald om geld uit te geven in Oekraïne is niet helemaal waar en is oneerlijk. Toen het Westen Zelensky ontmoedigde om met Rusland te onderhandelen in de begindagen van de oorlog, beloofden ze dat, als ze in plaats van met Rusland te onderhandelen, met Rusland zouden vechten, ze dan konden rekenen op alle geld en militaire hulp die ze nodig hadden, zolang ze die nodig hadden. Het was niet Zelensky die de Verenigde Staten om geld vroeg, het waren de Verenigde Staten die het geld aanboden als Oekraïne ermee zou instemmen om met Rusland te vechten in plaats van met Rusland te onderhandelen.

De volgende beschuldiging van Trump is dat Zelensky een dictator is. Hoewel het voorbarig is om te beoordelen of Zelensky een dictator is, is hij er wel een genoemd door degenen die het nauwst met hem samenwerken. De voormalige minister van Binnenlandse Zaken en ex-procureur-generaal van Oekraïne Yuriy Lutsenko vertelde aan het Duitse Die Welt dat, in een zogenaamd democratisch Oekraïne, “Zelensky regeert als een alleen beslissende autocraat” die “alleen beslissingen neemt.”

Trump noemde Zelensky “een dictator zonder verkiezingen.” De ambtstermijn van Zelensky liep af op 20 mei 2024. Dit is een punt van zorg voor Rusland, dat zich afvraagt of Zelensky een mandaat heeft om overeenkomsten te ondertekenen. Maar het uitblijven van verkiezingen rechtvaardigt misschien niet Trumps conclusie dat Zelensky een dictator is. Verkiezingen zijn verboden door de Oekraïense wet, hoewel niet door de grondwet, in perioden van staat van beleg. Zelensky heeft het houden van verkiezingen afgewezen omdat het onder deze omstandigheden een uitdaging zou zijn – hoewel veel landen verkiezingen hebben gehouden ten tijde van oorlog – en uit angst voor Russische inmenging. Maar hierin lijkt Zelensky steun te krijgen van de Oekraïners, van wie 49% zegt fel gekant te zijn tegen het houden van verkiezingen tijdens de oorlog en 18% er eerder tegen is. De peiling kan methodologische problemen hebben, omdat de mensen in de oostelijke regio’s en de mensen die Oekraïne hebben verlaten niet zijn meegenomen. En de cijfers kunnen veranderd zijn in het jaar nadat de peiling werd gehouden.

Maar hoewel Trump het misschien mis heeft in zijn reden om Zelensky een dictator te noemen, zal hij het misschien niet helemaal bij het verkeerde eind hebben met zijn conclusie. Zelensky heeft gehandeld op manieren die niet lijken te stroken met democratie. Zelensky heeft wetgeving ondertekend die oppositiepartijen verbiedt, de persvrijheid en de vrijheid van meningsuiting beperkt, en de vrijheid van godsdienst en taal- en culturele rechten beperkt.

De laatste aanval van Trump op Zelensky is dat hij “erg laag staat in de Oekraïense peilingen.” Trump had dat lage goedkeuringscijfer eerder op 4% gezet. Het is niet duidelijk waar Trump zijn 4%-cijfer vandaan heeft, maar het klopt niet. Hoewel er niet naar goedkeuring werd gevraagd, bleek uit een recente peiling dat 57% van de Oekraïners Zelensky vertrouwt. Vertrouwen is niet hetzelfde als goedkeuring, en dat getal kan zelfs lager zijn omdat de steekproefgroep geen mensen bevatte die in gebieden wonen die door Rusland worden gecontroleerd.

Maar als Trump er flink naast zit met de cijfers van Zelensky, dan heeft hij het niet mis dat Zelensky’s populariteit in Oekraïne daalt. Uit een Gallup-peiling die eind 2024 werd gehouden, blijkt dat de goedkeuringswaardering van Zelensky is gedaald naarmate de oorlog vorderde. Aan het begin van de oorlog was dat 84%. Nu is dat 60%. Nogmaals, de cijfers zijn misschien een beetje optimistisch, omdat mensen in door Rusland bezet gebied niet in de peiling zaten.

Het rapport over de Gallup-peiling wijst erop dat Zelensky populairder blijft dan zijn voorganger, Petro Poroshenko. Maar populairder dan Porosjenko is misschien een vrij lage lat. Halverwege zijn ambtstermijn had slechts 13,7% van de Oekraïners vertrouwen in hem en bijna 50% van de Oekraïners zei dat ze onder geen beding op hem zouden stemmen. Hij kreeg slechts 24% van de stemmen in de run off tegen Zelensky in 2019.

De echte bedreiging voor Zelensky komt van de voormalige opperbevelhebber van de Oekraïense strijdkrachten, Valery Zaluzhny. Ondanks Zelensky’s opschepperige antwoord aan Trump dat “als iemand mij nu wil vervangen, dat gewoon niet gaat gebeuren,” blijkt uit peilingen dat het wel zou kunnen gebeuren. Interne peilingen die The Economist heeft gezien, suggereren dat Zelensky “een toekomstige verkiezing met 30% tot 65% zou verliezen van Valery Zaluzhny.” Erger voor Zelensky is dat socioloog Volodymyr Ishchenko van de Freie Universität Berlin me vertelde dat sommige peilingen aantonen dat hij waarschijnlijk ook zou verliezen van Kyrylo Budanov, het hoofd van het hoofddirectoraat van de inlichtingendienst van het Oekraïense ministerie van Defensie.

Misschien uit angst voor Porosjenko, die aan het hoofd staat van de grootste oppositiepartij in het Oekraïense parlement, heeft Zelensky hem onlangs sancties opgelegd om redenen van “nationale veiligheid.” Porosjenko zegt dat de zet van Zelenski politiek gemotiveerd is. Anderen zijn het daarmee eens: Carl Bildt, de voormalige premier van Zweden en de huidige covoorzitter van de denktank van de European Council on Foreign Relations, waarschuwde dat “het opleggen van sancties aan Porosjenko zal worden gezien als pure politieke wraak..

Misschien ook omdat hij Zaluzhny vreesde, verbande Zelensky de ontslagen generaal naar de Oekraïense ambassade in Londen. Dergelijke maatregelen om politieke rivalen te straffen en buitenspel te zetten, zouden, als ze in bepaalde andere landen zouden gebeuren, door de VS als bewijs kunnen worden aangevoerd van onwettige verkiezingen en een gebrek aan democratie.

Als het eerste slachtoffer van oorlog de waarheid is, dan kan dat ook het eerste slachtoffer zijn van deze verbale oorlog tussen Trump en Zelensky. Veel van wat er gezegd is, is niet helemaal waar. Maar een deel ervan is ook niet helemaal onwaar. Hoe dan ook, een verbale oorlog tussen Trump en Zelensky aan het einde van de oorlog tussen Rusland en Oekraïne kan geen slechtere timing zijn voor de mensen in Oekraïne, die altijd de klos zijn.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Voor de zoveelste keer: NAVO zegt dat Poetins leger “ten einde” is

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: