Het nieuwe derde front: China bereidt zich in stilte voor op oorlog

Russische analyse: China heeft vaart gezet achter de opbouw van een alomvattend nationaal veerkrachtsysteem dat bedoeld is om sancties, blokkades, het instorten van toeleveringsketens, natuurrampen en mogelijk een grote oorlog te weerstaan.

In het begin van de jaren 2020 startte China een reeks mobilisatiemaatregelen die qua consistentie en omvang hun weerga niet kennen sinds het begin van de jaren 1970, en in sommige opzichten zelfs sinds de voorbereidingen van de Sovjet-Unie op de Tweede Wereldoorlog. In de Chinese literatuur worden ze expliciet vergeleken met grote mobilisatieprogramma’s die werden uitgevoerd toen China zich in de jaren zestig en zeventig voorbereidde op een oorlog met de USSR, met name met de “Derde Front-opbouw”.

Deze maatregelen vallen niet op, maar vormen een belangrijk onderdeel van de algemene trend naar totale securitisatie van alle aspecten van het Chinese beleid (zelfs bijvoorbeeld cultuur en ecologie) volgens het holistische veiligheidsconcept van Xi Jinping.

De extreme kosten van de maatregelen wijzen erop dat, hoewel de Chinese leiders optimistische concepten uitdragen zoals de “Gemeenschap van Gemeenschappelijke Bestemming voor de Mensheid“ en een „voor iedereen voordelige, inclusieve economische globalisering“, zij in werkelijkheid een uiterst somber wereldbeeld voor de 21e eeuw koesteren.

Het bereidt zich – op zijn minst – voor op een ernstige militaire en politieke crisis, inclusief de verstoring van alle normale economische banden en een afglijden naar de rand van een oorlog. In het ergste geval bereidt het zich voor op nog nachtmerrieachtiger scenario’s.

De maatregelen van China duiden niet noodzakelijkerwijs op een voornemen om een grootschalig militair conflict te ontketenen, maar ze wijzen er wel degelijk op dat de Chinese leiding een dergelijk conflict als zeer waarschijnlijk en wellicht onvermijdelijk beschouwt, ergens aan het einde van de jaren 2020 of het begin van de jaren 2030. Het lijkt erop dat de scenario’s die worden overwogen variëren van strenge sancties en een zeeblokkade tot een grootschalige oorlog met raketaanvallen op Chinese steden.

Voorbereidingen op een dergelijk extreem scenario lijken centraal te staan in de Chinese planning van zowel het militaire als het buitenlands en binnenlands beleid. En deze voorbereidingen vinden plaats naast een versnelde uitbreiding van strategische kernwapens en versterkte commandoposten.

Tegelijkertijd voerde China in 2023 zuiveringen door binnen zijn strijdkrachten, het personeel van het buitenlands beleid en de mobilisatiestructuren: het Ministerie van Noodsituatiebeheer, het Staatsbureau voor Graanreserves, de China Grain Reserves Corporation (nu China Grain Reserves Group), enz.

Sommige van deze maatregelen volgden op inspecties van de inventaris en de toestand van de mobilisatie-infrastructuur. Zo werden hoge functionarissen van de Chinese Grain Reserves Corporation vervolgd.

De term “strategisch achterland“ (战略腹地) werd door president Xi Jinping officieel in gebruik genomen tijdens een inspectiereis naar de provincie Sichuan in juli 2023. Xi merkte op dat de provincie een “strategisch achterland“ is, aangezien zij een “unieke en belangrijke positie inneemt in de nationale ontwikkeling en in de Grote Westelijke Ontwikkelingsstrategie“. Deze status legt de provincie een hele reeks verplichtingen op, zoals het waarborgen van de productie, de toeleveringsketen, de energievoorziening en de voedselzekerheid (Xinhua, 2023a). De regio’s Sichuan en Chongqing hebben in wezen de opdracht gekregen om een nationale strategische reserve van hulpbronnen en industrie op te bouwen.

De moderne strategie wordt gezien als een afwijking van de uitsluitend defensieve Derde Lijn, in die zin dat zij ernaar streeft veiligheid te integreren met hoogwaardige ontwikkeling. Reserves moeten ‘levend’ zijn en dienen als groeicentra voor ‘productiekrachten van nieuwe kwaliteit’. In vredestijd moeten zij innovaties genereren en ten volle deelnemen aan de marktconcurrentie.

…waarin voor het eerst werd gesproken over de noodzaak om “een nationaal strategisch achterland en reservecapaciteit voor sleutelindustrieën op te bouwen” (Xinhua, 2024b).  Deze uitdrukking, die inmiddels een vaste uitdrukking is geworden, betekende het versterken van de veiligheid van productie- en distributieketens, het opzetten van een systeem voor risicobeoordeling en -preventie, het verplaatsen van sleutelindustrieën diep het binnenland in om de veerkracht ervan te waarborgen, en het ontwikkelen van nationale grondstoffenreserves. Tot de sleutelindustrieën behoren geïntegreerde schakelingen, medische apparatuur, industriële apparatuur en werktuigmachines, basis- en industriële software, en geavanceerde materialen (Ibid).

De resolutie van de Derde Plenaire Zitting leidde ook tot discussie in de Chinese academische gemeenschap over de betekenis van ‘strategisch hinterland’. Interessant genoeg lag de nadruk op vergelijkingen met het ‘Derde Lijn’-bouwprogramma uit de jaren zestig en zeventig – een grootschalige verplaatsing van defensie- en andere industrieën naar het binnenland.

Niettemin, ondanks de nadruk op economische efficiëntie, blijkt uit de academische discussie over het ‘strategisch hinterland’ duidelijk dat het in militaire zin een achtergebied is. Sichuan wordt omschreven als een “diep strategisch achtergebied voor nationale veiligheid” (国家战略安全大后方)

1. het versterken van het vermogen van belangrijke productielijnen om snel over te schakelen van vredestijd- naar noodbedrijf (平急转换)

2. het ontwikkelen van strategische corridors – waaronder de Gouden Waterweg van de Jangtse, de Nieuwe Land-Zee-Handelscorridor en routes naar Centraal-Azië en Europa – om de binnenlandse regio’s van China te integreren in nationale en trans-Euraziatische transportnetwerken

3. het aanleggen van energie- en grondstoffenreserves in het strategische hinterland, inclusief infrastructuur voor de opslag en verwerking van steenkool, olie, aardgas, lithium en zeldzame aardmetalen

Als onderdeel van de hervorming van het noodbevoorradingssysteem is een netwerk van reserveopslagfaciliteiten opgezet, met vijf niveaus: nationaal/centraal, provinciaal, stads-, districts- en gemeentelijk niveau (Kennisgeving, 2023). Overheidsreserves worden aangevuld met particuliere reserves, aangezien bedrijven voorraden opslaan in hun eigen magazijnen, zich ertoe verbinden capaciteit beschikbaar te stellen voor noodproductie en vooraf contracten afsluiten voor levering in geval van nood.

Een ander werkterrein is de ontwikkeling van openbare infrastructuur voor dubbel gebruik (平急两用). Belangrijke openbare voorzieningen – stadions, expositiecentra, grote culturele en onderwijsinstellingen, evenals hotels en industriële complexen – worden nu zo ontworpen dat ze snel kunnen worden omgevormd tot ziekenhuizen, tijdelijke opvangcentra of hulpverdelingscentra (Richtlijnen, 2024).

De Chinese regering verandert het land stilletjes maar snel in een onneembare vesting, die, wanneer voltooid, zelfs tegen een grootschalig nucleair conflict enige veerkracht zou moeten hebben. Om dit doel te bereiken, spaart de Chinese regering kosten noch moeite: mobilisatie krijgt voorrang in stadsplanning, energie, landbouw en de hightechindustrie. De uitbreiding van China’s nucleaire afschrikking verkleint ook de kans dat een oorlog het Chinese vasteland überhaupt rechtstreeks raakt.

Op mondiaal niveau zal China waarschijnlijk proberen (niet noodzakelijkerwijs met succes) een terughoudend en voorzichtig beleid te blijven voeren: dankzij de fenomenale veerkracht die het heeft bereikt, zal het zelf het tijdstip en de omvang van zijn betrokkenheid bij wereldzaken kunnen bepalen.

Geheime documenten uit een reeks clandestiene Russisch-Chinese militaire fora onthullen een gezamenlijk plan om Elon Musks Starlink te verslaan en een samenwerking op het gebied van wapenontwikkeling die veel verder gaat dan beide landen willen toegeven. Van lucht- en raketafweersystemen tot met AI verbeterde dronecapaciteiten: dankzij de samenwerking tussen Moskou en Peking kunnen de Russische strijdkrachten gelijke tred houden met Oekraïense innovaties, terwijl China de kans krijgt om zijn wapens onder gevechtsomstandigheden te testen. Hoewel de dreiging van strengere westerse sancties hun “grenzeloze“ partnerschap blijft beperken, gaan Rusland en China door met verschillende gezamenlijke projecten — en voormalige Amerikaanse militaire officieren maken zich zorgen over de bereidheid van Washington om hen tegen te houden.

Alles bij elkaar genomen ontmaskeren de documenten de door China beleden neutraliteit in de aanhoudende veroveringsoorlog van Rusland in Oekraïne als een fictie. In plaats daarvan tonen ze een partnerschap dat ver voorbij gedeelde retoriek is gegaan en is uitgegroeid tot een gestructureerd, multidisciplinair programma om wapens te bouwen die geen van beide landen alleen zou kunnen ontwikkelen — en dat reikt tot in de meest gevoelige strategische systemen.

Niveau één betreft gezamenlijke juridische en diplomatieke druk. De dichtheid van de Starlink-satellieten verhoogt het risico op botsingen in een lage baan aanzienlijk, zo stellen de auteurs, en daarom zouden Moskou en Peking een internationale coalitie moeten vormen om wettelijke beperkingen op de uitbreiding van de constellatie af te dwingen.

Niveau twee is erop gericht de toegang van Starlink tot de fysieke ruimte die het nodig heeft om uit te breiden, te blokkeren. China en Rusland zouden gezamenlijk kritieke frequentiebanden en baanposities claimen, waarbij ze hun invloed in internationale regelgevende instanties zouden aanwenden om de toekomstige inzet van het bedrijf van Musk te belemmeren. Het document beschrijft deze stap expliciet als een gecoördineerde militaire tegenmaatregel. Daarnaast stellen de onderzoekers een gezamenlijke architectuur voor elektromagnetische storingen voor (“vermogensonderdrukking en adaptieve interferentie“) om Starlink selectief te blokkeren in bepaalde geografische gebieden, waarbij de afzonderlijke antisatellietprogramma’s van beide landen worden samengevoegd tot één systeem met gemeenschappelijke technische normen en complementaire dekking.

Niveau drie houdt de fysieke vernietiging van het satellietnetwerk van Musk in. Het document stelt voor om te beginnen met cyberoorlogvoering — “toegangsvervalsing, virusinfectie en het uitbuiten van kwetsbaarheden“ om malware via de terminals van eindgebruikers te verspreiden en deze door het netwerk te laten gaan, waardoor het netwerk “verlamd“ raakt. Vervolgens volgt de uitschakeling van de satellieten zelf via “goedkope“ één-op-veel-tegenmaatregelen waarmee Starlink-satellieten in een baan om de aarde kunnen worden vernietigd — als de veerkracht van de constellatie voortkomt uit het grote aantal satellieten, is het antwoord een wapen dat goedkoop genoeg is om satellieten sneller uit te schakelen dan SpaceX vervangende exemplaren kan lanceren. De dia specificeert niet welk type wapen dit zou kunnen zijn, hoewel het theoretisch zou kunnen bestaan uit een enkele raketmunitie die wolken van projectielen met hoge dichtheid, zoals kogellagers, verspreidt, of zelfs uit een enkele draagraket die honderden goedkope, schoenendoosgrote CubeSats vrijgeeft, die tegen Starlink-satellieten zouden kunnen botsen. De bijbehorende afbeelding bij dit actiepunt toont simpelweg een groot aantal satellieten die in de lage baan om de aarde zijn uiteengespat tot brokstukken van zwevend ruimtepuin.

Aan Russische zijde houden de inlichtingendiensten van de NAVO een concept in de gaten waarbij wolken van kleine metalen deeltjes in de baan van de Starlink-constellatie zouden worden losgelaten om de zonnepanelen van de satellieten aan flarden te scheuren. Daarbij zouden echter ook alle andere satellieten die hun pad kruisen gevaar lopen, inclusief Chinese satellieten. Een nauwkeuriger Russisch systeem, dat de naam “Volna Kupol Garant” draagt, zou bovendien Starlink-ontvangers op de grond kunnen storen binnen een straal van ongeveer 16 kilometer.

Volgens defensiewetenschappers kunnen de Chinese high-power microgolfwapens (HPM) een vermogen van maximaal 100 gigawatt (GW) leveren – een mijlpaal die de toekomst van oorlogsvoering zou kunnen veranderen en vooruitgang in civiel onderzoek en de industrie zou kunnen stimuleren.

Indien ingezet voor antisatellietdoeleinden, zouden deze ultrakrachtige microgolfwapens tegen extreem lage kosten een bedreiging kunnen vormen voor dure satellietnetwerken in een lage baan om de aarde, zoals Starlink, met name wanneer dergelijke satellieten deelnemen aan militaire activiteiten.

Algemeen wordt erkend dat krachtige microgolfpulsen van 1 gigawatt (GW) ernstige storing of zelfs hardwareschade kunnen veroorzaken bij satellieten in een lage baan om de aarde.