De Europese lening aan Oekraïne is een slechte gok

In The Big Short, de film over de wereldwijde financiële crisis, is er een scène waarin Selena Gomez de subprime-zwendel uitlegt aan de hand van een blackjackspel in een casino. Ze heeft een winning streak en zet 10 miljoen dollar in op haar hand. Iemand die toekijkt, is onder de indruk en plaatst een side bet dat zij het volgende spel zal winnen. En dan plaatst iemand een weddenschap op die weddenschap. Op die manier veranderde een initiële weddenschap van een paar miljoen dollar in een reeks weddenschappen van honderden miljoenen. Het is een poging om het domino-effect van een CDO uit te leggen – de collateralised debt obligation, die de subprime-huizenmarkt deed instorten. Onvermijdelijk verliest ze, en volgt een lawine van verliezen.

In het echte leven was het echter nog veel erger. De weddenschappen met een hoge hefboomwerking waren miljarden, geen miljoenen, en de banken veranderden ze in producten die ze vervolgens doorverkochten aan naïeve beleggers. Van buitenaf gezien leken deze producten op veilige staatsobligaties. Maar in werkelijkheid waren ze giftig – net als de drie dagen oude visstoofpot die Anthony Bourdain in een andere scène uit de film klaarmaakt, schrijft Wolfgang Munchau.

Als er één ding is dat iedereen moet onthouden over de wereldwijde financiële crisis, dan is het dit: complexe financiële producten, vooral die met een drieletterige afkorting, dienen maar één doel – om te frauderen. Het enige financiële advies dat ik ooit heb gegeven tijdens mijn vorige carrière als financieel journalist was dat je, als je een drieletterige afkorting tegenkomt, hard weg moet rennen.

Je zou denken dat de rampzalige gevolgen van die relatief recente crisis een einde zouden hebben gemaakt aan deze oplichting. En in één opzicht was dat ook zo: banken gebruiken ze niet meer. Het probleem is dat regeringen dat wel doen. En de drieletterige acroniemen zijn terug. Dat zagen we vorige week nog in Brussel, waar EU-leiders op het punt stonden om overeenstemming te bereiken over een lening van 150 miljard euro aan Oekraïne. Dat het plan niet doorging, kwam doordat Bart De Wever, de Belgische premier, de kleine lettertjes van de overeenkomst las. Toen hij ontdekte dat zijn land het meest blootgesteld zou worden door de lening, vroeg hij de anderen om het risico te delen. Zij zeiden “nee”. Dus zei hij “nee”.

Ik ben er zeker van dat de EU een manier zal vinden om De Wever op andere gedachten te brengen. En als de EU ergens goed in is, dan is het wel mensen zover krijgen dat ze instemmen met iets waar ze niet mee akkoord willen gaan. Sommige lezers vinden dit misschien een goede uitkomst: Oekraïne heeft het geld nodig om zich te verdedigen tegen een kwaadaardige agressor. Maar laten we eerst eens nader kijken naar de kleine lettertjes van dit speciale doelvehikel – ook bekend onder de drieletterige afkorting SPV – of “herstelbetalingslening”.

Na de Russische invasie van Oekraïne heeft de EU ongeveer 200 miljard euro aan Russische activa bevroren. Het grootste deel van dat geld staat in België, bij een financiële instelling genaamd Euroclear. Dit is geen gewone bank, maar een bewaarinstelling waar overheden en centrale banken van over de hele wereld hun activa aanhouden.

Oorspronkelijk wilden sommige lidstaten dat de EU het Russische geld gewoon in beslag zou nemen – letterlijk het geld zou afpakken en aan Oekraïne zou geven. Maar dit zou een groot juridisch en financieel risico hebben betekend. Buitenlandse rechtbanken zouden de inbeslagname onwettig hebben verklaard en Euroclear, dat kantoren over de hele wereld heeft, hebben gedwongen Rusland te compenseren. En aangezien Euroclear zijn hoofdkantoor in België heeft, zou de Belgische regering de uiteindelijke garant hebben gestaan. Daarom bedacht de EU een regeling die sterk lijkt op de subprime-zwendel van twintig jaar geleden – een regeling met als enig doel het risico te verbergen, zodat buitenlandse rechtbanken er geen grip op krijgen. Geen wonder dat De Weever nerveus was.

Hier volgt de kleine lettertjes. Stap één: de EU richt een SPV op – een special purpose vehicle – in wezen een herstelbetalingslening aan Oekraïne op basis van de Russische activa. Dit betekent dat het bevroren Russische geld niet fysiek wordt verplaatst; het blijft op de bevroren bankrekening bij Euroclear staan. Maar de SPV heeft een vordering op die fondsen. In stap twee zou de Europese Commissie schuldpapier uitgeven, die door de lidstaten zou worden gegarandeerd. Dit geld wordt vervolgens in de SPV gestort. In stap drie verstrekt de SPV vervolgens een lening met dit Europese geld aan Oekraïne.

Oekraïne krijgt het geld. Maar het kan zich niet veroorloven om het terug te betalen. Iedereen weet dat. Een bank zou dit een lening te kwader trouw noemen. Het is precies wat er gebeurde tijdens de subprime-crisis, die begon met loktarieven op hypotheken. De banken wisten dat zodra die tarieven werden herzien, mensen ze niet meer konden betalen. Onder de dekmantel van de SPV is het de bedoeling dat Oekraïne de lening terugbetaalt nadat het oorlogsherstelbetalingen van Rusland heeft ontvangen, wat, zoals we weten, nooit zal gebeuren.

Laten we terugkeren naar onze filmscène en kijken naar de mensen in het publiek die hun side bets hebben geplaatst op de overwinning van Gomez in haar blackjackspel. In het jargon van de financiële wereld zouden hun side bets een derivaat worden genoemd – iets dat zijn waarde ontleent aan een onderliggende weddenschap – in dit geval een blackjackspel. Terug in de echte wereld is de gok van Europa met de lening aan Oekraïne net zo riskant. In wezen hangt het succes van de weddenschap van de EU af van de uitkomst van een toekomstige rechtszaak – dat een internationale rechtbank Rusland zal veroordelen tot oorlogsherstelbetalingen en tegelijkertijd onze SPV-regeling legaal zal verklaren. We wedden dus op de uitkomst van een juridisch ongekende zaak op een onzeker moment in de toekomst. Dat is niet anders dan geld inzetten op de uitkomst van een blackjackspel. Herinnert u zich al die deskundigen die ons vertelden dat subprimehypotheken veilig waren? Wees op uw hoede!

Maar in veel opzichten is dit veel erger dan de subprime-crisis. Toen Lehman Brothers in 2008 failliet ging, hebben regeringen het banksysteem gered en hebben centrale banken enorme hoeveelheden geld gedrukt om de wereldeconomie overeind te houden. Deze keer zijn het echter de regeringen zelf die zich met deze dubieuze transacties bezighouden. Ze willen een lening van ongeveer 150 miljard euro verstrekken zonder daarvoor goedkeuring van iemand te hoeven krijgen. En als dat mislukt, wie gaat hen dan redden?

Als de EU de juridische strijd verliest, zullen zij onvermijdelijk zelf moeten betalen, met de lidstaten als eerste in de rij. Zij zijn de garantstellers van de lening. Als gevolg daarvan zullen de verliezen, wanneer de Russen in gebreke blijven en de oorlogsschade niet betalen, voor rekening komen van de Europese belastingbetaler – nog een parallel met de subprime-crisis. Maar toen verzwegen de banken het risico voor de beleggers. Nu proberen de politici het risico voor de kiezers te verzwijgen.

Ze doen dat omdat ze thuis geen politieke steun meer hebben. De voormalige Duitse bondskanselier Olaf Scholz zei dat Duitse kiezers Oekraïne nooit zouden financieren als dat zou betekenen dat ze moesten bezuinigen op binnenlandse uitgaven. Ik denk dat dit waarschijnlijk ook geldt voor Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk – niet dat ze dat zouden toegeven.

Frankrijk, dat op de rand van een schuldencrisis balanceert, geeft bijna niets uit aan Oekraïne. Het Verenigd Koninkrijk en Duitsland leveren de grootste bijdragen, maar zelfs samen kunnen ze het gat dat is ontstaan door het besluit van Donald Trump om de Amerikaanse steun aan Oekraïne tot een minimum te beperken, niet opvullen. Trump zal alleen wapens leveren zolang de Europeanen, die krap bij kas zitten, daarvoor betalen. Maar zoals blijkt uit de laatste statistieken van de Kiel Institute Ukraine Support Tracker, is de militaire steun van het Westen aan Oekraïne sterk gedaald. Deze is gedaald van een gemiddelde maandelijkse uitgave van iets minder dan 4 miljard euro in de eerste helft van het jaar tot iets meer dan 2 miljard euro in juli en augustus. Dit is volledig te wijten aan lagere uitgaven door Europa. Om de oorlog gaande te houden, moeten de Europeanen in wezen hun dubieuze plan uitvoeren. Hun lening van 150 miljard euro aan Oekraïne zou de boel nog een jaar draaiende moeten houden.

Maar wat dan?

De Europeanen hebben nog steeds geen strategie om de oorlog te beëindigen, maar Vladimir Poetin heeft goede redenen om aan te nemen dat hij zijn militaire doelstelling, namelijk de bezetting van de hele Donbas-regio, kan bereiken. Hij geeft meer uit dan het Westen, heeft veel meer troepen en heeft recentelijk enige vooruitgang geboekt. Gezien de formidabele verdedigingswerken van Oekraïne kan het nog een jaar of twee duren, maar de kansen zijn in zijn voordeel.

Als Poetin dan zegeviert, zullen de vredesbesprekingen niet alleen gaan over het land en de veiligheidsregelingen voor na de oorlog. De Russen zullen hun in beslag genomen activa terug willen. Ik denk geen moment dat de Europeanen een vredesakkoord zouden verpesten door dat te weigeren. Poetin zal dus zijn geld krijgen. En de Europese belastingbetaler, die deze leningen nooit heeft goedgekeurd, zal moeten betalen.

Het al te slimme plan van de EU zal eindigen zoals al die andere dubieuze financiële plannen met drie letters: de kiezers zullen gedwongen worden om de giftige visstoofpot van Brussel te eten.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Alweer een krankzinnig idee om Russische activa te stelen: laat de Europese belastingbetaler ervoor betalen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: