Voorbereidingen voor een politieke autopsie van Zelensky’s presidentschap

Net als de man in Monty Python and the Holy Grail roept de Oekraïense president Volodymyr Zelensky misschien wel: “Ik ben niet dood.” Het is nog te vroeg om een politieke autopsie uit te voeren op Zelensky’s carrière. Maar het is wellicht niet voorbarig om te proberen zijn verslechterende toestand en zijn strijd om te overleven te analyseren.

Zelensky’s positie wordt op vier fronten ondermijnd: de algemene binnenlandse steun, de steun van zijn partij, de financiële steun vanuit Europa en een instortende relatie met president Donald Trump, schrijft Ted Snider.

Peilingen laten zien dat Oekraïners, die wilden dat Zelensky hen door de oorlog zou leiden, niet langer willen dat hij hen na de oorlog leidt. Door de Oekraïners te voeden met fantastische beloften dat Rusland uit alle Oekraïense gebieden zou worden verdreven en dat Oekraïne in de NAVO zou worden verwelkomd, en door afhankelijk te zijn van een samenwerkingsrelatie met Oekraïense ultranationalisten die tegen een compromisvrede met Moskou zijn, heeft Zelensky zichzelf mogelijk in een positie gebracht waarin zijn presidentschap de oorlog niet kan overleven. Peilingen tonen een instorting van de binnenlandse steun voor Zelensky, wat erop wijst dat hij de volgende verkiezingen met een ruime marge zou verliezen.

Maar terwijl de buitenlandse media zich volledig op de oorlog hebben gericht, is de binnenlandse aandacht in Oekraïne ook verschoven naar corruptie. Zelensky werd gekozen op basis van twee beloften: vrede sluiten met Rusland en een einde maken aan de zelfdestructieve corruptie in Oekraïne. Hij heeft geen van beide waargemaakt.

Een belangrijke graadmeter is Zelensky’s vertrouwenscijfer. Toen Oekraïners onlangs werd gevraagd welke politieke figuren zij vertrouwen, plaatsten zij hun president op een vernietigende zesde plaats, waarbij slechts 18 procent van de respondenten aangaf hem volledig te vertrouwen. Zijn belangrijkste potentiële politieke rivalen, Valeriy Zaluzhny, Kyrylo Budanov en Mykhailo Fedorov, genieten allemaal meer vertrouwen. Een vijfde van degenen die zeggen Zelensky niet te vertrouwen, noemt corruptie als belangrijkste reden, en 72 procent van de Oekraïners zegt dat hij persoonlijk verantwoordelijk is voor de corruptie binnen zijn regering. Te midden van zijn jongste conflict met Trump bleek uit een recente peiling dat het vertrouwen in Zelensky was gestegen, maar de algemene trend blijft slecht en het effect waarbij mensen zich in tijden van crisis achter hun leider scharen, kan van korte duur blijken. Zelensky heeft zichzelf schade berokkend door zijn aanpak van een steeds groter wordend corruptieschandaal dat steeds dieper doordringt tot zijn naaste omgeving.

En de Oekraïense president verliest niet alleen terrein onder de kiezers — hij verliest ook de steun van zijn partij, die ooit eensgezind achter hem stond. Hij wordt geconfronteerd met een voor hem ongebruikelijke vorm van verzet, waarbij tientallen parlementsleden van zijn partij Dienaar van het Volk boycotacties voeren of in opstand komen. Zijn absolute meerderheid in het parlement zou naar verluidt gevaar lopen als gevolg van afvallige partijleden.

Het gebrek aan binnenlandse steun brengt ook de EU-financiering in gevaar waarvan de Oekraïense regering afhankelijk is. Oekraïne kampt met een enorm begrotingstekort van tientallen miljarden dollars. Kiev wil dat het door de EU voor 2027 toegezegde geld eerder beschikbaar wordt gesteld. Maar de vrijgave van de dringend benodigde EU-middelen is afhankelijk van de goedkeuring van anticorruptiehervormingen door de Verchovna Rada, het Oekraïense parlement — en Zelensky’s partij heeft geweigerd dergelijke maatregelen aan te nemen. Zelfs een pakket belastingwetten dat vorige week werd aangenomen en waarmee 4,3 miljard dollar zou kunnen worden vrijgemaakt, behandelde uitsluitend minder controversiële onderwerpen en ging voorbij aan veel van de zwaardere eisen die de EU stelt.

Eerder deze maand wees de EU Zelensky’s verzoeken af en weigerde zij de betalingen te versnellen om het tekort te dekken, waarbij de financiering opnieuw afhankelijk werd gesteld van anticorruptiehervormingen. Volgens de Slowaakse premier Robert Fico zullen noch Slowakije noch Hongarije deelnemen aan een nieuwe EU-lening aan Oekraïne. Andere EU-landen die Oekraïne sterker steunen, zouden moeite hebben om de tekorten aan te vullen. Frankrijk wordt bijvoorbeeld geteisterd door rellen die deels worden veroorzaakt door de stijgende kosten van levensonderhoud, en populistische critici van het establishment herinneren kiezers er maar al te graag aan welke enorme bedragen al naar Oekraïne zijn gestuurd. De rechtse politica Marine Le Pen, die momenteel favoriet is om de volgende Franse presidentsverkiezingen te winnen, verklaarde onlangs dat Parijs de financiële hulp aan Oekraïne zal stopzetten als zij wint.

Maar Zelensky’s grootste uitdaging komt van de belangrijkste bondgenoot van Oekraïne. Wankele relaties met Amerikaanse presidenten zijn voor Zelensky niets nieuws. In het eerste oorlogsjaar, toen Joe Biden toestemming gaf voor verdere militaire steun aan Oekraïne, klaagde Zelensky over wat hij niet kreeg. Biden verloor naar verluidt “zijn geduld” tijdens een telefoongesprek met de Oekraïense leider. Hij “verhief zijn stem” en zei tegen Zelensky dat hij “wat meer dankbaarheid moest tonen”. Het jaar daarop schreef Thomas Friedman van de New York Times: “Er bestaat diep wantrouwen tussen het Witte Huis en de Oekraïense president Volodymyr Zelensky — aanzienlijk meer dan tot nu toe is gemeld.”

Maar Zelensky wist die uitdagingen het hoofd te bieden. Zelfs na het publieke debacle van vorig jaar, waarbij Trump hem het Oval Office uitgooide, slaagde Zelensky erin zijn relatie met Trump te herstellen. Dat werk is nu volledig tenietgedaan.

Eerder deze maand nam Trump drie beslissingen die samen een breekpunt leken te vormen voor een met tegenzin toegeeflijke Zelensky. Hij sloot een overeenkomst met de Russische president Vladimir Poetin waardoor Rusland dieselbrandstof mocht verkopen, kondigde onverwacht een bestand op energiegebied aan waarbij de Oekraïense strijdkrachten alle aanvallen op Russische raffinaderijen moesten staken, en zag af van nieuwe sancties tegen Rusland.

Deze drie aankondigingen brachten Zelensky kennelijk tot de conclusie dat zijn verzoenende aanpak niet langer werkte. Volgens iemand uit Zelensky’s naaste omgeving liet hij weten dat het nu tijd was voor “klare taal”, en nam hij het besluit Trump openlijk te bekritiseren.

Zelensky zei dat Trumps gedrag “beslist niet de manier is waarop partners met elkaar zouden moeten omgaan”. Toen Oekraïne opnieuw een Russische raffinaderij aanviel, zei Trump dat Zelensky “er verdomme maar beter mee kon ophouden”. Zelensky zei dat Trump niet eerlijk of oprecht was. Hij noemde Trump zwak en stelde diens leiderschap tegenover dat van de “echte leiders” in Europa. Trump sloeg terug en verklaarde: “Ik denk dat het tijd is dat Oekraïne een nieuwe president krijgt… Ik stel voor dat ze een nieuwe leider nemen die een overeenkomst kan sluiten.” Later voegde Trump daaraan toe: “Ik denk dat als ze uiteindelijk tot een of andere regeling komen, ze dat niet met hem zullen doen.” Maandag zei Trump bovendien: “Om eerlijk te zijn denk ik dat het tijd is dat iemand anders namens Oekraïne gaat onderhandelen.”

De handschoenen zijn uit en Zelensky dreigt Trump te verliezen.

De militaire versie van Starlink, die Oekraïners gebruiken voor communicatie op het slagveld, viel stil, evenals de Amerikaanse vroegtijdige waarschuwingen voor naderende Russische raketten. “Hij is voor ons geen prettige man om zaken mee te doen”, zei Trump vrijdag over Zelensky, eraan toevoegend dat hij “moeilijker is om mee om te gaan dan Poetin”. Zelensky had volgens hem “het land verwoest”.

Toen Rusland het Oekraïense elektriciteitsnet bleef bestoken met drones, ballistische en hypersonische raketten, en de toegang tot Amerikaanse inlichtingen werd beperkt, tartte Zelensky Trumps bevelen door te laten weten dat het verbod op aanvallen op Russische raffinaderijen niet langer van kracht was.

Zelensky is een politieke overlever, maar deze nieuwste samenloop van crises vormt tot nu toe de zwaarste uitdaging voor zijn leiderschap.

Onafhankelijke journalistiek is niet vanzelfsprekend. Zeker niet in een wereld waarin grote belangen steeds meer bepalen wat u wel en niet te horen krijgt. Frontnieuws weigert zich daaraan te onderwerpen. Geen adverteerders, geen sponsors, geen verborgen agenda’s. Alleen onze lezers maken het mogelijk dat wij onafhankelijk kunnen blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Zelensky’s nieuwe eisen: “We hebben volgend jaar minstens 70 miljard euro van jullie nodig”

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: