De oorlog bereikt nu onze borden: de graanschuur van Europa staat in brand, Hormuz is in oorlog – en de volgende hongercrisis dreigt

De oorlogen in deze wereld dringen steeds verder door in ons dagelijks leven. Niet per se door raketten die op Europese steden neerkomen, maar door wat binnenkort zichtbaar zou kunnen worden bij de kassa van de supermarkt. Terwijl Rusland de exportinfrastructuur van Oekraïne – vaak aangeduid als de “graanschuur van Europa” – onder druk zet, schokt de oorlog rond Iran tegelijkertijd een van de belangrijkste energieaders van de wereld: de Straat van Hormuz.

Men moet deze ontwikkelingen met elkaar in verband brengen. Want als een van de belangrijkste graanregio’s ter wereld haar producten niet meer betrouwbaar kan exporteren en tegelijkertijd energie, meststoffen, scheepvaart en verzekeringen enorm duurder worden, ontstaat er een gevaarlijke kettingreactie, bericht Uncutnews.

Volgens gegevens van de Oekraïense Landbouwraad, waarover Reuters berichtte, hebben de Oekraïense Zwarte Zeehavens als gevolg van de recente aanvallen ongeveer een derde van hun graanexportcapaciteit verloren. De maandelijkse capaciteit zou zijn gedaald van ongeveer zes naar vier miljoen ton.

Dit is veel meer dan alleen een economisch probleem voor Oekraïne. Het land behoort tot de belangrijkste exporteurs van tarwe, maïs en plantaardige olie. Oekraïense landbouwproducten worden geleverd aan Europa, Azië, Noord-Afrika en het Midden-Oosten. De landbouw is bovendien een van de belangrijkste bronnen van Oekraïense exportopbrengsten.

De Russische aanvallen raken daarmee een economische levensader van het land – en tegelijkertijd een belangrijk onderdeel van de internationale voedselvoorziening.

De gevolgen zijn nu al merkbaar op de markten. Na de recente escalatie zijn de internationale tarweprijzen aanzienlijk gestegen. Handelaren houden al lang niet meer alleen rekening met de beschikbare graanvoorraad. Ze houden rekening met het risico: wat gebeurt er als er nog meer terminals uitvallen, rederijen Oekraïense havens mijden en verzekeraars hun premies verhogen?

Precies hier raakt de crisis in de Zwarte Zee de oorlog om de Straat van Hormuz.

Door de zeestraat tussen Iran en Oman stroomt normaal gesproken een aanzienlijk deel van de wereldwijd over zee verhandelde olie. Ook grote hoeveelheden vloeibaar aardgas passeren deze route. Elke verstoring op langere termijn heeft daarom gevolgen die veel verder reiken dan de Perzische Golf.

Olie is namelijk de motor van de wereldeconomie. Tractoren en oogstmachines hebben brandstof nodig. Vrachtwagens brengen graan naar de havens. Vrachtschepen vervoeren voedsel over de oceanen. Koelketens moeten in stand worden gehouden. Voedsel wordt verwerkt en vervolgens over duizenden kilometers gedistribueerd.

Als energie blijvend duurder wordt, wordt op een gegeven moment ook het voedsel duurder.

Maar het mogelijk grootste gevaar ligt bij de meststoffen. De moderne landbouw is afhankelijk van meststoffen. Met name de productie van stikstofhoudende meststoffen vereist grote hoeveelheden aardgas. Tegelijkertijd spelen de Golfstaten een belangrijke rol op de internationale energie- en meststoffenmarkten.

Als de gasprijzen en transportkosten stijgen of als handelsroutes worden verstoord, stijgen de productiekosten van de landbouw. Dat treft in eerste instantie de boeren. Daarna de oogsten. En ten slotte de consumenten.

Als boeren minder kunstmest gebruiken omdat deze te duur is geworden, kunnen de opbrengsten dalen. Het effect van de huidige energiecrisis wordt dan mogelijk pas maanden later zichtbaar bij de volgende oogst.

Precies daarin schuilt het gevaar.

Oekraïne kan minder graan exporteren. De oorlog om Hormuz maakt energie en scheepvaart duurder. Hogere energieprijzen maken kunstmest duurder. Duurdere kunstmest verhoogt de productiekosten en kan toekomstige oogsten onder druk zetten. Hogere olieprijzen maken tegelijkertijd elke kilometer transport duurder, terwijl oorlogsrisico’s de verzekeringspremies voor schepen doen stijgen.

Aan het einde van deze keten staat de consument. Ook in Europa.

Brood en meel zijn daarbij nog maar het begin. Graan dient tegelijkertijd als veevoer. Als de prijzen voor maïs en tarwe stijgen, stijgen de kosten voor de veehouderij en daarmee mogelijk ook voor vlees, melk en eieren. Tegelijkertijd hebben hogere energie- en transportkosten gevolgen voor vrijwel elk levensmiddel.

Europa zal daarom waarschijnlijk geen honger lijden. Maar Europa zou wel aanzienlijk meer voor levensmiddelen kunnen gaan betalen.

Voor de armere regio’s van de wereld ziet de situatie er heel anders uit. In delen van Afrika, Noord-Afrika, het Midden-Oosten en Azië zijn landen sterk afhankelijk van voedselimporten. Miljoenen gezinnen geven daar een aanzienlijk groter deel van hun inkomen uit aan basisvoedsel dan mensen in Europa.

Daar kunnen stijgende wereldmarktprijzen een existentiële bedreiging vormen.

Een wereldwijde hongersnood is nog niet onvermijdelijk. De wereldmarkt beschikt over andere producenten, voorraden en alternatieve handelsroutes. Het wordt echter gevaarlijk wanneer meerdere crises tegelijkertijd optreden en langdurig aanhouden.

En dat is precies wat er momenteel gebeurt.

In de Zwarte Zee staat een van de belangrijkste graanexportregio’s onder militaire druk. Rond de Straat van Hormuz staat een van de belangrijkste energieroutes ter wereld onder druk. Tegelijkertijd zijn de landbouw en de productie van meststoffen afhankelijk van energie, terwijl de internationale voedselhandel aangewezen is op goed functionerende en betaalbare transportroutes.

De ene dominostenen raakt de andere. En een snel einde aan de conflicten is momenteel niet in zicht.

De economische infrastructuur wordt steeds meer zelf een slagveld. Havens worden aangevallen. Energie-installaties worden gebombardeerd. Tankers worden het doelwit. Handelsroutes worden militaire zones met een hoog risico.

Maar deze levensaders maken deel uit van een geglobaliseerde wereldeconomie. Wie een belangrijke graanhaven uitschakelt, treft niet alleen Oekraïne. Wie een van de belangrijkste olieroutes ter wereld blokkeert, treft niet alleen de directe oorlogspartijen.

De gevolgen werken door – van de haven naar het vrachtschip, van het vrachtschip naar de groothandelaar, van de producent naar de supermarkt en uiteindelijk naar ons.

De oorlog bereikt onze borden.

In eerste instantie in de vorm van hogere prijzen. In de armste regio’s van de wereld, in het ergste geval, door hongersnood.

De werkelijk gevaarlijke ontwikkeling bestaat daarom niet uit één verwoeste graanterminal of één aangevallen tanker. Ze bestaat erin dat tegelijkertijd meerdere centrale pijlers van de wereldwijde bevoorrading aan het wankelen raken.

De graanschuur van Europa ligt onder vuur. Een van de belangrijkste energieaders van de wereld is onderdeel geworden van een oorlog. Meststoffen en transport worden duurder. En niemand kan op dit moment serieus zeggen wanneer deze conflicten zullen eindigen.

Als deze ontwikkeling aanhoudt, zou de volgende grote crisis al lang kunnen zijn begonnen. We zien haar alleen nog niet in haar volle omvang.

Maar we zullen haar mogelijk al snel aan de kassa van de supermarkt voelen.

En anderen zullen haar met honger moeten bekopen.

Bronnen

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Acht weken tot lege schappen. Zestig dagen tot hongersnood. Wat heeft dit veroorzaakt, en wat moet je onmiddellijk doen

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: