Ze stemden voor Brexit om immigratie te stoppen – en kregen er alleen maar meer van

Het referendum over het lidmaatschap van het Verenigd Koninkrijk van de Europese Unie in 2016, beter bekend als het EU-referendum of het Brexit-referendum, was een referendum dat op 23 juni 2016 in het Verenigd Koninkrijk (VK) en Gibraltar werd gehouden op grond van de bepalingen van de European Union Referendum Act 2015 om de kiezers te vragen of het land lid moest blijven van de Europese Unie (EU) of deze moest verlaten. Het resultaat was een stemming ten gunste van het verlaten van de EU, wat leidde tot oproepen om het proces van terugtrekking van het land uit de EU, algemeen bekend als “Brexit”, in gang te zetten.

Over de Brexit-stemming zal nog jaren worden gedebatteerd. Maar het verhaal is eenvoudig. Verspreid door een onwaarschijnlijk duo van effectieve boodschappers, maakte de boodschap van Leave “Take Back Control” gebruik van de drijvende kracht van immigratie, een emotioneel geladen kwestie die al lang voor de stemming in de Britse psyche was ingebakken. Deze angst voor immigratie, en niet abstracte zorgen over een “democratisch tekort” dat de Britse soevereiniteit moest redden van de bureaucraten in Brussel, verklaart voor een groot deel waarom Groot-Brittannië voor Brexit heeft gestemd.

De opkomst van Nigel Farage en de UK Independence Party (UKIP) speelde ook een belangrijke rol bij het aanwakkeren van deze bezorgdheid onder economisch achtergestelde kiezers. Tussen 2013 en 2015 begon UKIP deze kiezers te mobiliseren voor de politiek, door hen ervan te overtuigen dat de kwesties immigratie en de EU nauw met elkaar verweven waren. Bij het referendum van 2016 was de steun voor de Brexit het grootst in gebieden die twee jaar eerder UKIP krachtig hadden gesteund. Als deze kiezers niet door UKIP waren gemobiliseerd, is het onwaarschijnlijk dat ze in zulke grote getale naar de stembus zouden zijn gegaan op 23 juni 2016. We zien ook dat mensen die zich zorgen maakten over immigratie en economisch achtergesteld waren, aanzienlijk vaker hun stem uitbrachten in het referendum.

Ondanks herhaalde beloften om de totale immigratie te verminderen, verloren de Tories al snel de controle over het door hen ontworpen systeem, wat leidde tot de grootste toestroom van legale migratie die het land ooit heeft gekend. In slechts één beroepsgroep, namelijk zorgverleners die voor zieken of ouderen zorgen, ging de regering ervan uit dat er jaarlijks ongeveer 6.000 migranten zouden komen werken. In vier jaar tijd zijn er volgens cijfers van de regering 679.900 zorgverleners en hun gezinnen aangekomen.

In totaal zijn tussen 2021 en 2024 4,5 miljoen mensen in Groot-Brittannië aangekomen, voornamelijk uit India, Nigeria en China. Een op de 25 mensen die vandaag in het Verenigd Koninkrijk wonen, kwam tijdens die periode van vier jaar.

Ter vergelijking: de VS krijgt gemiddeld ongeveer een miljoen nieuwe legale permanente inwoners, of houders van een groene kaart, per jaar – in een land met een totale bevolking die vijf keer zo groot is als die van Groot-Brittannië.

Werkgevers hoefden niet langer eerst werknemers uit Groot-Brittannië aan te nemen voordat ze in het buitenland konden werven. Om een visum voor geschoolde werknemers te krijgen, hoefden buitenlandse werknemers geen universitair diploma te hebben, maar moesten ze alleen een baan aangeboden krijgen met een minimumsalaris van 25.600 pond, wat op dat moment 23% onder het gemiddelde fulltime salaris in het Verenigd Koninkrijk lag.

Er waren ook uitzonderingen. Bedrijven konden in bepaalde sectoren, zoals de bouw, waar een acuut tekort aan werknemers bestond, visa sponsoren en hen slechts £ 20.400 per jaar betalen. Studenten konden met hun gezin meekomen voor een masteropleiding van een jaar en na afronding van hun studie nog twee jaar blijven. De netto migratie uit de EU keerde zich om en het aantal nieuwkomers uit andere landen nam sterk toe. In 2021 kwamen 93.000 mensen uit India. In 2024 was dat aantal gestegen tot 240.000. Het aantal Nigeriaanse migranten vervijfvoudigde in dezelfde periode.

Velen kwamen met hun gezin. In de twaalf maanden tot maart 2024 werd bijna de helft van alle visa afgegeven aan gezinsleden, niet aan werknemers.

Deze plotselinge demografische verschuiving, die plaatsvindt in een tijd van economische stagnatie en toenemende druk op de overbelaste openbare diensten in Groot-Brittannië, zorgt voor onrust in de politiek van het land. Immigratie is nu de grootste zorg van de kiezers. Reform UK, dat zegt de meeste migratie te zullen bevriezen en illegale immigranten te zullen uitzetten, kreeg bij de recente gemeenteraadsverkiezingen de meeste stemmen van alle partijen. De Tories, die vorig jaar de macht verloren aan de Labour Party, staan nu op een verre derde plaats in de peilingen.