Trump heeft het eindspel in Oekraïne in gang gezet – Europa kan een akkoord niet voorkomen

Nadat Donald Trump en Vladimir Poetin elkaar vorig jaar in Anchorage, Alaska, hadden ontmoet, was er een kort moment waarop het mogelijk leek dat de VS Rusland en Oekraïne een vrede zouden opleggen. Maar de voorwaarden voor een overeenkomst waren niet aanwezig. Noch Poetin, noch Zelensky wilde een compromis sluiten over de status van de Donbas, de Russischtalige regio in Oost-Oekraïne waarvan Rusland 90% heeft bezet. Poetin wil de hele regio en Zelensky weigert ook maar enig onbezet gebied af te staan.

Vervolgens richtte Trump zijn aandacht op Iran. De oorlog tussen Rusland en Oekraïne zakte op de prioriteitenlijst van het Amerikaanse buitenlandse beleid. Nu staat die oorlog, vanwege olie en gas, opnieuw bovenaan. Trump besefte dat hij niet tegelijkertijd in oorlog kan zijn met twee van de grootste olie- en gaslanden ter wereld. Iran staat misschien slechts op de zevende plaats op de lijst van ’s werelds grootste olieproducenten, maar door de Straat van Hormuz af te sluiten, beïnvloedt Iran indirect ongeveer 20% van de wereldwijde olieproductie, schrijft Wolfgang Munchau.

Rusland is echter de op één na grootste producent van zowel olie als gas ter wereld. De Europeanen deden de recente dieselovereenkomst tussen de VS en Rusland af als de zoveelste stunt van Trump, en het klopt dat deze nauwelijks invloed zal hebben op de benzineprijzen in de VS. Als het een op zichzelf staande overeenkomst was geweest, zou ik er ook niet veel aandacht aan hebben besteed. Maar dat was niet het geval. Trump volgde de overeenkomst op met maatregelen waarvoor hij tot dan toe was teruggeschrokken.

Het eerste teken kwam afgelopen woensdagochtend. Oekraïense media meldden dat de strijdkrachten van het land gedurende de nacht te maken hadden gekregen met plotselinge beperkingen op Starshield, het militaire onderdeel van het Starlink-satellietsysteem van Elon Musk. Oekraïense drones verloren hun signaal wanneer ze sneller vlogen dan 160 kilometer per uur. De plotselinge beperking van de dienstverlening verstoorde verschillende Oekraïense dronemissies.

Binnen Oekraïne werd aangenomen dat SpaceX deze beperkingen namens de Amerikaanse regering had opgelegd. En de volgende dag meldde Reuters dat het bevel rechtstreeks uit het Witte Huis kwam, dat boos was geworden over de aanhoudende Oekraïense aanvallen op Russische raffinaderijen. Dit was dus geen technische storing van de dienstverlening, maar een meedogenloze toepassing van de uitschakelfunctie. Het enige wat we echter vanuit het Witte Huis kregen, waren gelekte nieuwsberichten. Geen officiële verklaringen. Zelfs geen tweet. Voor de regering-Trump is dat niet normaal.

Samen met het nieuws over de beperking van Starshield kwamen er aanwijzingen dat de VS de uitwisseling van inlichtingen hadden beëindigd. In de nacht van 12 oktober lanceerde Rusland een salvo ballistische raketten op Oekraïne. Normaal gesproken zouden Amerikaanse inlichtingendiensten de Oekraïners waarschuwen. Maar deze keer kwam er geen waarschuwing vooraf — en de gevolgen waren verschrikkelijk.

Tot dat moment was het delen van inlichtingen een van de belangrijkste onderdelen van de verdediging van Oekraïne geweest. De Amerikanen beschikken over satellietgebaseerde infraroodsystemen die de lancering van ballistische raketten kunnen detecteren, en de Oekraïners konden daarop vertrouwen.

Maar de situatie was veranderd. Twee dagen na de aanval werd gemeld dat het Witte Huis had gesproken over het beëindigen van de uitwisseling van inlichtingen. John Ratcliffe, de directeur van de CIA, wilde doorgaan met het delen van inlichtingen — maar anderen blijkbaar niet. Trump ontkende dat de VS de uitwisseling van inlichtingen hadden stopgezet. Het is inderdaad mogelijk dat Rusland wapens heeft gebruikt die moeilijk te detecteren waren. Op dit moment moeten we de verstoring van de informatiestromen als verdacht, maar onverklaard beschouwen.

Vervolgens gebruikte Trump vrijdag laat op de avond een presidentieel decreet om af te zien van de uitvoering van sancties tegen Rusland op grond van de Graham Act, die tot doel had Rusland de financiële middelen te ontnemen waarmee het oorlog tegen Oekraïne kan voeren. De wet, vernoemd naar de overleden senator Lindsey Graham, was pas vorige maand door Trump ondertekend.

De geheimhouding, de berichten over bijeenkomsten binnen het Witte Huis, de berichten uit Oekraïne zelf en de opschorting van de Graham Act: samen geven deze ontwikkelingen ons een samenhangend beeld, ook al ontbreken sommige details nog. Ze vertellen ons dat de VS niet langer actief betrokken zijn bij de verdediging van Oekraïne.

Dat verschilt van de situatie eind februari vorig jaar, toen Trump en Zelensky in het Witte Huis met elkaar in botsing kwamen. Na die ontmoeting schortten de VS de wapenleveranties en financiële steun op. Het Witte Huis stopte ook een week lang met het delen van inlichtingen, maar hervatte dit daarna.

Maar wat de Amerikanen nu doen, is veel beter gecoördineerd. En het stelt de Europeanen voor een dilemma. Ze zullen proberen de gevolgen van deze verandering in het Amerikaanse beleid te verzachten, maar er is niet veel wat ze kunnen doen. Ze kunnen inlichtingen aanbieden vanuit hun eigen satellietnetwerk, maar dat zal niet kunnen tippen aan de kwaliteit van de communicatie die de snelle drones van Oekraïne nodig hebben om naar behoren te functioneren.

Desondanks verscheen Zelensky vorige week op de Europese Raad in Brussel, waar de EU-leiders opnieuw van de gelegenheid gebruikmaakten om hun solidariteit met de Oekraïense leider te tonen. Hij is daar een regelmatige gast. Maar onder de hartelijke sfeer lopen de spanningen op. Oekraïne raakt sneller door zijn geld heen dan de Europeanen hadden verwacht. Afgelopen december spraken de Belgen hun veto uit over de inbeslagname van Russische tegoeden die bevroren op een Belgische bankrekening staan. De EU stemde met tegenzin in met een lening van € 90 miljard aan Oekraïne, geld dat de Europeanen zelf hadden geleend, terwijl ze deden alsof Rusland deze lening uiteindelijk zou moeten terugbetalen. De lening was bedoeld om het financieringstekort van Oekraïne voor dit en volgend jaar te dichten.

Nu blijkt dat Oekraïne nog eens € 70 miljard nodig heeft. Marine Le Pen, de koploper in de Franse presidentsverkiezingsstrijd, heeft beloofd dat ze, als ze wordt gekozen, alle steun aan Oekraïne zal stopzetten. Friedrich Merz, de Duitse bondskanselier, heeft meer financiering beloofd, maar dit geld is nergens terug te vinden in de begrotingen van zijn eigen regering.

Terwijl Zelensky geniet van de publieke bewondering van de Europese leiders, zijn de fundamenten van de westerse steun dus steeds wankeler geworden. Nu wordt het nog moeilijker, omdat de VS actief samenspannen tegen Europa. De overeenkomst waarbij de VS 4,8 miljoen ton diesel van Rusland kopen, lijkt een poging om de handelsbetrekkingen opnieuw op gang te brengen. Ik verwacht dat dit de eerste zal zijn van verschillende overeenkomsten tussen de VS en Rusland over natuurlijke hulpbronnen.

Ik kan me bijvoorbeeld voorstellen dat er een overeenkomst wordt gesloten over Russisch gas. Gezanten hebben gesproken over het uitbreiden van hun nieuwe commerciële samenwerking naar de buiten gebruik gestelde Nord Stream-pijpleiding, die vroeger gas van Rusland naar Duitsland vervoerde. Dat zou een ironische wending zijn, omdat het de eerste regering-Trump was die sancties oplegde aan de Duitse en Russische exploitanten die Nord Stream 2 bouwden, een opvolgende pijpleiding.

In september 2022 werd het gedeelte van de pijpleiding dat onder de Oostzee loopt, gesaboteerd. Een Oekraïense commando wordt ervan beschuldigd achter de explosie te zitten. Het proces tegen een van de verdachten begon vorige week in Duitsland en belooft ons veel details over deze operatie te verschaffen, waaronder informatie over de mate waarin Zelensky erbij betrokken was.

De Duitsers zullen het nauwlettend volgen. Net als het Rassemblement National van Marine Le Pen is ook de radicaal-rechtse Alternative für Deutschland tegen steun aan Oekraïne. De AfD is het afgelopen jaar snel gestegen in de opiniepeilingen. De oorlog in Oekraïne is een van de belangrijkste thema’s in haar campagne, en het proces zal voor de partij een geschenk zijn waarvan ze nog lang de vruchten kan plukken.

De onderhandelaars van Trump hebben de Europeanen onlangs onder druk gezet om een deel van de bevroren Russische tegoeden vrij te geven: om deze beschikbaar te stellen voor een speciaal investeringsfonds voor Oekraïne, in plaats van ze te gebruiken om de gevechten voort te zetten. De Europeanen wezen dit verzoek af, omdat hun plan is om de oorlog van Oekraïne met Russisch geld te financieren. Ik moet denken aan de oude grap van Thatcher over waarom het socialisme niet werkt: omdat socialisten uiteindelijk zonder het geld van anderen komen te zitten. Als de EU haar zin zou krijgen en het Russische geld in beslag zou kunnen nemen, zou het, gezien de snelheid waarmee Oekraïne geld uitgeeft, niet lang meegaan.

Daarnaast onderzoekt de EU de mogelijkheid om Oekraïne het volledige lidmaatschap van de Unie te verlenen, maar het lidmaatschap kan alleen bijdragen aan de financiering van de wederopbouw van Oekraïne als het gepaard gaat met grote financiële overdrachten. Op dit moment voert Duitsland een groep landen aan die zich verzetten tegen een plan van de Europese Commissie om de omvang van de volgende EU-begroting te vergroten. De Europeanen zeggen het ene, maar doen het andere: een klassiek geval waarin uit daadwerkelijk gedrag blijkende voorkeuren botsen met uitgesproken voorkeuren.

Politiek en financieel wordt de manoeuvreerruimte van de Europeanen steeds kleiner. De Europeanen hebben de VS nodig, maar de VS, die Oekraïne onder Joe Biden enthousiast steunden, zijn eerst een terughoudende bondgenoot geworden en nu een land dat niet langer doet alsof het Oekraïne steunt. Ik betwijfel ten zeerste of zelfs een Democratische president in 2029 bereid zou zijn politiek kapitaal te besteden aan een oorlog die tegen die tijd al zeven jaar zou duren.

Oorlogen eindigen meestal wanneer een van de partijen zonder voedsel, olie of andere essentiële voorraden komt te zitten. Het is waanvoorstellingen hebben om te denken dat de op één na grootste olieproducent ter wereld zonder geld komt te zitten bij een olieprijs van 110 dollar per vat. De oorlog zal uiteindelijk eindigen, hoogstwaarschijnlijk met een smerig vredesakkoord dat de Europeanen in shock zal achterlaten.

Ik vermoed dat dit zal gebeuren tijdens de resterende twee jaar en drie maanden van de regering-Trump. Trump is te inconsistent geweest om dergelijke voorspellingen met volledige zekerheid te kunnen doen. Maar ik ben ervan overtuigd dat de beslissingen van vorige week de geschiedenis zullen ingaan als het keerpunt in deze oorlog.

Onafhankelijke journalistiek is niet vanzelfsprekend. Zeker niet in een wereld waarin grote belangen steeds meer bepalen wat u wel en niet te horen krijgt. Frontnieuws weigert zich daaraan te onderwerpen. Geen adverteerders, geen sponsors, geen verborgen agenda’s. Alleen onze lezers maken het mogelijk dat wij onafhankelijk kunnen blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: