Europa fluit langs het Venezolaanse kerkhof

Toen Rusland Oekraïne binnenviel, zei Kaja Kallas, hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken, dat “soevereiniteit, territoriale integriteit en het in diskrediet brengen van agressie als instrument van staatsmanschap cruciale beginselen zijn die zowel in het geval van Oekraïne als wereldwijd moeten worden gehandhaafd.”

Dit waren niet slechts woorden. De EU heeft maar liefst 19 sanctiepakketten tegen de agressor – Rusland – aangenomen en sinds 2022 bijna 200 miljard dollar aan hulp toegewezen, schrijft Eldar Mamedov.

Men zou dan ook verwachten dat de EU de eenzijdige aanval van de VS op Venezuela begin 2026, die resulteerde in de ontvoering van de Venezolaanse leider Nicolás Maduro, zou veroordelen. Niets van dat alles gebeurde echter. De EU heeft zelfs al laten zien dat ze selectief omgaat met internationale wetgeving toen ze haar schendingen in Gaza niet half zo luidruchtig veroordeelde als in Oekraïne, waardoor de geloofwaardigheid van Europa in het Zuiden en bij veel Europese burgers aan diggelen ging.

In plaats daarvan reageerde de EU op de aanval van president Trump op Venezuela met een meesterwerk van ontwijking. Europese leiders brachten vage identieke verklaringen uit waarin zij zich vooral verplichtten tot “nauwlettend volgen van de situatie” in Venezuela. Deze “collectieve monitoring” is misschien wel de grootste en meest passieve missie in de geschiedenis van het blok.

Dit betreurenswaardige schouwspel omvatte de Duitse bondskanselier Friedrich Merz, die beweerde dat de juridische omstandigheden van de Amerikaanse actie “complex” waren. Zijn Griekse ambtgenoot Kyriakos Mitsotakis ging nog verder en deed juridische vragen af als ongepast – een roekeloze houding voor een leider die verwikkeld is in langdurige soevereiniteitsgeschillen met Turkije.

Als gevolg van deze verdraaiingen kwam Kallas met een lauwe verklaring namens 26 EU-lidstaten, waarin op de een of andere manier werd vermeden om de Amerikaanse aanval op Venezuela als primaire oorzaak van de “crisis” af te wijzen. In plaats daarvan leek het de argumenten van de regering-Trump voor oorlog te onderschrijven met verwijzingen naar de onwettigheid van Maduro, drugshandel en grensoverschrijdende georganiseerde misdaad, ondanks de conclusie van de Amerikaanse nationale inlichtingendienst dat Maduro geen operationele rol had in het runnen van drugskartels.

Het zou echter een vergissing zijn om aan te nemen dat dit standpunt (of beter gezegd, het gebrek daaraan) namens alle Europese staten en, nog minder, namens de bevolking spreekt. Hongarije trok zich terug omdat zelfs de meest subtiele kritiek op de Amerikaanse acties te veel bleek voor premier Viktor Orbán, een naaste bondgenoot van Trump.

Aan de andere kant heeft Spanje, in een belangrijke diplomatieke daad van verzet, een afzonderlijke verklaring ondertekend met Mexico, Brazilië, Colombia, Chili en Uruguay. Daarin werd “een duidelijke afwijzing van de unilaterale militaire acties tegen Venezuela” uitgesproken (zonder echter expliciet de Verenigde Staten te noemen) en werd met name bezorgdheid geuit over elke poging tot externe toe-eigening van soevereine natuurlijke en strategische hulpbronnen, een duidelijke verwijzing naar Trumps uitspraak over “het nemen van de olie van Venezuela”. ”

De interne verdeeldheid binnen de EU over de reactie is misschien nog veelzeggender. Hoewel de elites van de EU hun best lijken te doen om Trump niet boos te maken, is er ook een groeiende afkeer van deze vorm van vazalschap, zowel bij politiek rechts als bij politiek links.

Nergens is deze politieke herschikking krachtiger dan in Frankrijk, de belangrijkste strategische macht van de EU. President Emmanuel Macron, de zelfbenoemde voorvechter van een “Europese strategische autonomie”, heeft de Amerikaanse operatie de facto goedgekeurd en ervoor gekozen om de nadruk te leggen op het gebrek aan legitimiteit van Maduro.

In schril contrast daarmee hebben Marine Le Pen en Jordan Bardella, de leiders van de rechtse Nationale Rally, krachtig opgekomen voor het beginsel van soevereiniteit en internationaal recht, en de operatie veroordeeld als een gevaarlijke overschrijding van bevoegdheden – net als de linkse France Unbowed.

Met name de voormalige premier en minister van Buitenlandse Zaken Dominique De Villepin, een gaullistische conservatief die in 2003 in de VN-Veiligheidsraad bekendheid verwierf door zijn verzet tegen de oorlog in Irak, was even vernietigend in zijn veroordeling van het standpunt van Macron. Hij hekelde de Franse president omdat hij zich niet leek te realiseren dat Oekraïne en Venezuela “met elkaar verbonden” zijn. Hij zei dat het niet verzetten tegen de Amerikaanse aanval op Venezuela en “tegen wat er in het Midden-Oosten gebeurt” (verwijzend naar de oorlogen van Israël) de positie van de EU ten aanzien van Oekraïne verzwakt.

De Villepin heeft gelijk: het standpunt van Macron lijkt nog ongemakkelijker gezien het feit dat de nieuwe nationale veiligheidsstrategie van de VS Europa berispt door de liberale, centristische krachten die hij vertegenwoordigt als tegenstanders te behandelen en zijn nationalistische tegenstanders te steunen.

Toch zijn het juist die vermeende bondgenoten van Trump aan de nationalistische rechterzijde die nu kritiek hebben op zijn optreden. Door zich te onderwerpen aan Washington kon het kamp van Le Pen-Bardella zich opwerpen als de ware verdedigers van de nationale waardigheid en soevereiniteit. De Rassemblement National staat al bovenaan in de peilingen in Frankrijk. Het debacle in Venezuela zou er verder toe kunnen bijdragen dat de Atlantische invloed op het Élysée wordt doorbroken.

En dan is er nog een Groenlands corollarium aan het hele verhaal. In de nasleep van de operatie in Venezuela plaatste Katie Miller, de vrouw van Stephen Miller, adjunct-stafchef voor beleid van het Witte Huis, een foto op X van Groenland, een Deens grondgebied, bedekt met de Amerikaanse vlag, met het commentaar “binnenkort”. Dit werd alarmerend genoeg geacht voor de Deense premier Mette Frederiksen om een krachtige berisping uit te spreken. Het lijkt echter geen indruk te hebben gemaakt op Trump, die beloofde om “binnen twee maanden” met Groenland “af te rekenen”.

De vraag is wat de EU werkelijk kan doen om de VS af te schrikken, behalve meer verklaringen van bezorgdheid afgeven? Nu de EU haar veiligheid heeft uitbesteed aan de VS, de oorlog in Oekraïne heeft gedefinieerd als existentieel voor haar eigen toekomst en heeft geweigerd om autonome diplomatieke oplossingen te zoeken, is zij nu volledig afhankelijk van de grillen van de VS en – vanwege haar standpunt over Gaza en nu Venezuela – verstoken van enige internationale sympathie.

Als de VS Groenland zouden binnenvallen, zou de EU waarschijnlijk gewoon weer een algemene verklaring van bezorgdheid afgeven. Sommigen, zoals de president van Letland, hebben al gesuggereerd dat de (niet nader gespecificeerde en waarschijnlijk niet-bestaande) “legitieme veiligheidsbehoeften van de VS” moeten worden aangepakt in een “directe dialoog” tussen de VS en Denemarken.

Het zou hem dan ook niet moeten verbazen als andere Europese leiders hem op een gegeven moment adviseren om de geschillen tussen Letland en Rusland op te lossen in een “directe dialoog met Moskou, rekening houdend met de veiligheidsbehoeften van Rusland”. Zo leidt vazalschap niet alleen tot een toenemende irrelevantie van Europa op het wereldtoneel, maar brengt het nu ook de interne cohesie van de NAVO en de EU rechtstreeks in gevaar.

De EU staat nu aan de rand van de afgrond. Ze kan doorgaan op de weg van “selectieve principes” en zich verder consolideren tot een entiteit waarvan het woord buiten haar eigen echokamer weinig gewicht in de schaal legt. Of ze kan dit moment aangrijpen om van vazalschap over te stappen naar leiderschap, wat soms inhoudt dat ze “nee” moet kunnen zeggen tegen een machtige bondgenoot. De precedenten die zijn geschapen door de reacties op de aanval op Caracas zijn echter niet bepaald bemoedigend.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Het Westen gokte op de nederlaag van Rusland en zette uiteindelijk zichzelf klem

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: