Trump, Russische diesel en de prijs aan de pomp: Europa betaalt, Frankrijk krijgt de klappen

Russische diesel is terug, Europese voorraden verdampen onder Amerikaanse druk en Frankrijk weigert de prijzen aan de pomp te begrenzen. Trump speelt voor zijn tussentijdse verkiezingen, Europa geeft 100 miljoen vaten vrij, waarvan 10 miljoen voor onze rekening, en de Fransen blijven blootgesteld aan recordprijzen en zijn, zoals gewoonlijk, de dupe. Achter de overeenkomst met Vladimir Poetin schuilt een meedogenloze electorale berekening en een bewuste verschuiving van de lasten. Lees hoe Washington zijn kiezers beschermt terwijl Parijs zijn belastinginkomsten veiligstelt over de rug van “Nicolas die betaalt”.

Het besluit waarmee de president van de Verenigde Staten tijdelijk toestemming gaf voor de hervatting van bepaalde Russische brandstofexporten, is niet het resultaat van een op zichzelf staande diplomatieke gril. Integendeel, het past in een reeks toenemende spanningen, meedogenloze electorale berekeningen en bewust aangegane machtsstrijd. Informatie die door Axios werd verspreid en bevestigd door een Amerikaanse functionaris die rechtstreeks over de gesprekken was geïnformeerd, wijst erop dat deze maatregel volgde nadat de Oekraïense president opzettelijk meerdere Amerikaanse eisen had genegeerd om de aanvallen op Russische olieraffinaderijen te staken. Al wekenlang beschuldigt Donald Trump Oekraïne, en Volodymyr Zelensky persoonlijk, ervan de wereldwijde brandstofcrisis te verergeren, een crisis die grotendeels werd veroorzaakt door de militaire acties van de Verenigde Staten en Israël sinds februari 2026, toen alle zeestraten in het Midden-Oosten nog open waren en de Saoedische oost-westpijpleiding op volle capaciteit draaide. Hij verwijt hun dat zij opzettelijk Russische raffinage-installaties aanvallen en daarmee prijsstijgingen veroorzaken die Amerikaanse consumenten hard treffen. Ondanks herhaalde waarschuwingen uit Washington had de Oekraïense leider zich eerder deze maand ertoe verbonden deze langeafstandsaanvallen te intensiveren. “De aanvallen op raffinaderijen schaden Rusland, maar ze schaden ook de Verenigde Staten”, verklaarde de Amerikaanse functionaris tegenover het Amerikaanse medium, schrijft Cyrille de Lattre.

Gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner zouden Oekraïense onderhandelaars tijdens acht uur durende gesprekken in Miami hebben gewaarschuwd dat de Amerikaanse president zich voorbereidde op een gesprek met Vladimir Poetin en op het opheffen van sancties tegen de Russische dieselexport. Een Oekraïense functionaris beweerde zelfs dat deze gezanten hadden gedreigd de uitwisseling van Amerikaanse inlichtingen op te schorten als Kiev de eisen van Trump bleef negeren. De Amerikaanse functionaris ontkende dat een dergelijke dreiging had bestaan. Het geschil over de dieselovereenkomst ontstond juist op het moment dat Amerikaanse bemiddelaars gesprekken voerden die als constructief werden omschreven met Oekraïense en Europese diplomaten. Deze gesprekken betroffen de afronding van veiligheidsgaranties voor Oekraïne door de Verenigde Staten, Europa en de NAVO, evenals nieuwe territoriale voorstellen. Witkoff en Kushner zouden ook naoorlogse plannen hebben gepresenteerd voor de wederopbouw van Oekraïne, militaire financiering en begrotingstekorten, terwijl de deelnemers spraken over de mogelijke toetreding van Kiev tot de Europese Unie, zijn toekomstige betrekkingen met de NAVO en een mogelijk veiligheidskader tussen Europa en Rusland na het conflict.

Op vrijdag, kort na een telefoongesprek tussen Trump en Vladimir Poetin, kondigde het Amerikaanse ministerie van Financiën de tijdelijke opheffing van sancties tegen de Russische brandstofhandel aan. Deze toestemming maakte de verkoop, levering en export van diesel mogelijk, ook naar de Verenigde Staten, ten minste tot 7 april 2027. Trump verklaarde dat Rusland onmiddellijk meer dan 300.000 ton diesel aan de Amerikaanse en wereldmarkten zou leveren, gevolgd door nog eens 500.000 ton in november, vervolgens een miljoen ton, waarbij binnen relatief korte tijd maximaal drie miljoen ton beschikbaar zou zijn. Het Kremlin liet weten dat Moskou bereid was de wereldmarkten van olie en aardolieproducten te voorzien en schatte dat dit de wereldeconomie ten goede zou komen. Vicepremier Alexander Novak bevestigde dat Rusland zijn beperkingen op de dieselexport eerder dan gepland zou opheffen en dat het proces onmiddellijk zou beginnen. Rusland had eerder de verboden op de export van diesel, scheepsbrandstof en gasolie tot 31 oktober verlengd om zijn binnenlandse markt te stabiliseren te midden van de seizoensgebonden vraag in verband met de oogsten. Producenten mochten tot die datum niet exporteren, wederverkopers tot 31 januari 2027, en de benzine-export bleef tot eind januari opgeschort.

Toch staat er een belangrijk juridisch obstakel in de weg.

Op 8 april 2022 nam het Amerikaanse Congres de Ending Importation of Russian Oil Act aan, die de invoer van Russische energieproducten, waaronder diesel, in de Verenigde Staten verbiedt. De wet voorziet in een specifieke procedure waarmee de president dit verbod kan beëindigen: overleg met de bevoegde congrescommissies ten minste vijfenveertig dagen voordat een officiële verklaring wordt ingediend, gevolgd door een periode van negentig dagen voordat de opheffing van kracht wordt, tenzij een resolutie van afkeuring wordt aangenomen. De verklaring moet bevestigen dat Rusland een overeenkomst heeft aanvaard om zijn troepen terug te trekken en de vijandelijkheden te beëindigen, goedgekeurd door de Oekraïense regering, dat het niet langer een onmiddellijke militaire bedreiging vormt voor NAVO-leden en dat het het recht van Oekraïners erkent om vrij hun regering te kiezen. De regering-Trump vaardigde echter op 9 oktober 2026 OFAC General License nr. 135 uit, waarmee transacties in verband met de verkoop, levering en invoer van Russische diesel tijdelijk werden toegestaan tot 7 april 2027. Deze vergunning steunt op de mogelijkheden voor vrijstellingen waarin Executive Order 14066 voorziet en die door de sanctiewet van september 2026 behouden zijn gebleven. Zes senatoren, onder wie vier Republikeinen, Susan Collins, Lisa Murkowski, Thom Tillis en John Curtis, en twee Democraten, Jeanne Shaheen en Richard Blumenthal, hebben de regering formeel gevraagd haar besluit terug te draaien. Zij bekritiseren het ontbreken van overleg met het Congres en van de door de wetgeving vereiste rechtvaardigingen. Thom Tillis verklaarde dat er een serieus juridisch argument bestaat dat het plan om diesel aan te kopen in strijd zou kunnen zijn met de wet. John Barrasso verdedigde daarentegen het doel om de energieprijzen te verlagen, maar benadrukte tegelijkertijd het belang van het handhaven van sancties tegen Rusland. De vraag blijft open: komt een tijdelijke OFAC-vergunning neer op een beëindiging van het wettelijke verbod, of is het een toegestane administratieve uitzondering? Geen enkele rechtbank heeft hierover al uitspraak gedaan.

De prijzen zijn ondertussen niet veranderd. Brent wordt momenteel verhandeld rond 105,68 dollar en Urals rond 129,17 dollar, niveaus die gunstig zijn voor de Russische economie. De strategie van Trump lijkt daarom duidelijk electoraal en binnenlands gericht, met als onmiddellijk doel de dieselprijzen in de Verenigde Staten te verlagen vóór de tussentijdse verkiezingen van 3 november 2026. Amerikaanse boeren, veehouders en vrachtwagenchauffeurs, die worden geconfronteerd met recordprijzen van ongeveer 6,28 tot 6,50 dollar per gallon, vormen de kern van zijn electorale achterban. Hoge prijzen bedreigen rechtstreeks de vooruitzichten van de Republikeinen in het Congres. De aankondiging van de overeenkomst met Vladimir Poetin en de tijdelijke vergunning maken deel uit van een reeks noodmaatregelen die bedoeld zijn om snel extra aanbod op de markt te brengen. Deze druk wordt ook op Oekraïne uitgeoefend, aangezien Trump Zelensky herhaaldelijk heeft gevraagd de aanvallen op Russische raffinaderijen te stoppen, die volgens hem bijdragen aan het wereldwijde dieseltekort. Volgens Amerikaanse functionarissen werd de overeenkomst met Rusland gesloten nadat Kiev deze verzoeken had genegeerd. Trump sprak vervolgens van een “energiebestand”, een omschrijving die door Zelensky zelf werd betwist, aangezien hij prompt de exportterminal in Rostov aan de Don bombardeerde. Zelensky veroordeelde het als een “cadeau aan Poetin”. Het doel is tweeledig: Russische productie- en exportcapaciteit vrijmaken en tegelijkertijd de druk op Oekraïne vergroten om concessies te verkrijgen tijdens de onderhandelingen.

De Amerikaanse strategische reserves bevinden zich op een kritiek niveau. De Strategic Petroleum Reserve daalde eind september of begin oktober 2026 tot ongeveer 283 miljoen vaten, het laagste niveau sinds 1982, na massale onttrekkingen in verband met de oorlog tegen Iran. De commerciële voorraden distillaten, ongeveer 105 miljoen vaten, liggen ruim onder het vijfjarig gemiddelde. De overeenkomst met Rusland betreft echter voornamelijk geraffineerde, direct bruikbare producten en niet het aanvullen van de strategische reserve. Tegen deze achtergrond wordt de meest directe druk op Europa uitgeoefend. Eind september en begin oktober 2026 eiste de regering-Trump dat Europa, met name via de G7, ongeveer 100 miljoen vaten uit de strategische reserves zou vrijgeven, met een groot aandeel diesel, onder dreiging van een verbod op de Amerikaanse dieselexport. Europa is sterk afhankelijk van de invoer van Amerikaanse diesel. De G7 stemde in met een gecoördineerde vrijgave van 100 miljoen vaten over vier maanden, voornamelijk gericht op diesel. Europese functionarissen spraken zelfs van “chantage” of zeer zware druk. Europa spreekt nu zijn voorraden aan en zal zijn reserves later opnieuw moeten aanvullen, mogelijk tegen veel hogere prijzen, te midden van aanhoudende spanningen in de bevoorrading. Frankrijk draagt ongeveer 10 miljoen vaten diesel bij. De knelpunten in het Midden-Oosten verergeren de situatie. De Straat van Hormuz is sinds eind februari 2026 sterk beperkt toegankelijk gebleven. Bab al-Mandab blijft kritiek door de druk van de Houthi’s. De Saoedische oost-westpijpleiding werd na droneaanvallen medio september 2026 buiten werking gesteld, waarbij de reparaties nog steeds niet zijn voltooid, waardoor men gedeeltelijk moest terugkeren naar de route via Hormuz. Trump pronkt met “volledige controle” over Hormuz, maar de operationele werkelijkheid blijft ontwricht, de zeestraten zijn gesloten en er komt vrijwel niets doorheen.

Deze opeenvolging van gebeurtenissen onthult dus een multidimensionale strategie. De belangrijkste drijfveer is electoraal en binnenlands: de druk op Amerikaanse kiezers vóór de tussentijdse verkiezingen verlichten, zelfs als dat betekent dat de druk op Rusland tijdelijk wordt verminderd en Europa een deel van de inspanning moet dragen. Geopolitieke druk op Oekraïne gaat gepaard met deze aanpak, evenals de verschuiving van de lasten naar de Europeanen, zoals ik al in een eerder artikel in 2023 vermeldde met betrekking tot de lasten van het conflict in Oekraïne. De beloofde hoeveelheden blijven bescheiden in verhouding tot de wereldwijde vraag, de levertijden zijn onzeker en sommige Europese kopers zouden Russische diesel kunnen weigeren. De politieke bedoeling is echter duidelijk.

In Frankrijk blijken de gevolgen bijzonder pijnlijk. De Fransen lijken de grote verliezers van deze crisis te zijn. De hoge prijzen houden aan, het aanspreken van de strategische reserves vermindert de nationale voorraden die later opnieuw moeten worden aangevuld, mogelijk tegen hogere kosten, en de inflatie blijft de koopkracht uithollen. De staat kampt op zijn beurt met grote budgettaire beperkingen, en niet zonder reden: Frankrijk is failliet en de begroting voor 2027 is al bij voorbaat ten dode opgeschreven. Bij diesel maken belastingen ongeveer 44% van de pompprijs uit. De accijns, voorheen de TICPE, is een vast bedrag per liter, ongeveer 0,6075 euro. De btw van 20% wordt geheven over de prijs vóór belastingen plus de accijns. Wanneer de prijs vóór belastingen daalt, daalt ook de btw, maar de accijns blijft ongewijzigd. Een prijsdaling kan daardoor de consumptie stimuleren en de accijnsinkomsten verhogen. Omgekeerd zorgde de sterke prijsstijging in 2026 ervoor dat de verbruikte hoeveelheden kelderden, waardoor de netto belastinginkomsten met enkele honderden miljoenen euro’s afnamen. De staat is dus niet automatisch een verliezer bij een gematigde prijsdaling. Hij blijft vooral gevoelig voor de verkochte hoeveelheden.

De Franse regering schatte dat een deel van de vrijgave van voorraden de pompprijs gedurende enkele maanden met 12 tot 18 cent per liter zou kunnen verlagen, maar dit is slechts een tijdelijk en gedeeltelijk effect, als het zich überhaupt voordoet. De aankondigingen van Trump zorgen voor een lichte neerwaartse druk op de wereldmarkt, hoewel de gevolgen beperkt blijven omdat Europa niet rechtstreeks Russische diesel koopt. Toch weigert Frankrijk de benzine- en dieselprijzen te begrenzen. Het beschikt niettemin over de volledige soevereiniteit om dat te doen. Maar aangezien Frankrijk een slaaf van de EU is, heeft Macron laten weten dat hij Ursula om toestemming moest vragen voordat hij voor zijn eigen land een beslissing kon nemen. Verschillende Europese landen hebben echter al tijdelijk belastingen verlaagd, subsidies ingevoerd of prijsplafonds vastgesteld. Frankrijk heeft tijdens deze crisis nauwelijks aan de brandstofbelastingen geraakt, en niet zonder reden. De reden is puur budgettair. Het verlagen van de accijns om de pompprijs te drukken, of het opleggen van een prijsplafond waardoor belastingen moeten worden verlaagd, zou rechtstreeks leiden tot een daling van de belastinginkomsten voor de staat en de lokale overheden die een deel daarvan ontvangen. Ook de btw zou mee dalen. Nu de overheidsfinanciën al zwaar onder druk staan, zou een blijvende verlaging of een werkelijk prijsplafond een te groot inkomstenverlies betekenen, terwijl dat juist de echte, juiste oplossing was. Daarom heeft Frankrijk, zoals gewoonlijk, de voorkeur gegeven aan andere middelen: het vrijgeven van strategische voorraden en gerichte steun aan bepaalde sectoren. Een cheque van 100 euro voor automobilisten die veel kilometers rijden. Deze binnenlandse politieke en budgettaire keuze maakt de Fransen, opnieuw zoals gewoonlijk, tot de grote verliezers, maar laat vooral zien hoe zwak Frankrijk is en hoe het wordt bestuurd door een stel nietsnutten die, wanneer ze maar kunnen, de slechtst mogelijke beslissing nemen. Ze worden geconfronteerd met langdurig hoge prijzen, een afname van hun nationale reserves en het ontbreken van rechtstreekse bescherming aan de pomp, terwijl de Verenigde Staten hun eigen kiezers proberen te ontlasten en Europa als geheel onder Amerikaanse druk gedwongen wordt zijn voorraden aan te spreken.

Het juridische debat in de Verenigde Staten over vergunning 135 illustreert de spanning tussen de uitvoerende en de wetgevende macht. Senatoren van beide partijen benadrukken dat het Congres een duidelijk verbod heeft vastgesteld en de voorwaarden voor opheffing daarvan strikt heeft afgebakend. Het toestaan van invoer via een eenvoudige administratieve vergunning zou volgens hen deze procedure en de bedoeling van de wetgever omzeilen. De tegenargumenten benadrukken dat de wet van 2022 bepaalt dat het verbod wordt toegepast in overeenstemming met de uitvoeringsmaatregelen die krachtens decreet 14066 zijn uitgevaardigd, dat uitdrukkelijk voorziet in uitzonderlijke vergunningen. Een tijdelijke vergunning komt niet noodzakelijkerwijs neer op een definitieve opheffing van het wettelijke verbod. De sanctiewet van september 2026 handhaaft uitdrukkelijk de bevoegdheid van het ministerie van Financiën om nieuwe algemene vergunningen uit te vaardigen. Op dit moment, 12 oktober 2026, heeft geen enkele rechtbank uitspraak gedaan. Het blijft daarom een open vraag over de interpretatie van de wet. De feiten staan echter vast: de aankondiging van Trump, de uitgifte van vergunning 135, de inhoud van de wet van 2022 en het bezwaar van de senatoren.

De Amerikaanse strategie ontvouwt zich dus tegelijkertijd op verschillende fronten. Zij is in de eerste plaats bedoeld om de Republikeinse kiezers te beschermen tegen de explosief stijgende dieselprijzen, een belangrijk thema bij de tussentijdse verkiezingen, en om de pijnlijke nederlaag van de VS in het conflict in het Midden-Oosten te verhullen. Zij oefent meer druk uit op Oekraïne om een einde te maken aan de aanvallen op raffinaderijen en, meer in het algemeen, concessies tijdens de onderhandelingen af te dwingen. Zij verschuift een deel van de aanpassingslast naar Europa, dat gedwongen wordt 100 miljoen vaten vrij te geven, waarvan 10 miljoen voor rekening van Frankrijk komen. Deze Europese vrijgave, waarbij diesel voorrang krijgt, is een reactie op de dreiging van een Amerikaans verbod op de dieselexport, waarvan Europa in hoge mate afhankelijk is. De lage Amerikaanse voorraden en de verstoringen in de zeestraten van het Midden-Oosten vormen de crisiscontext die deze maatregelen politiek verkoopbaar maakt. Trump kan zo een noodmaatregel presenteren die bedoeld is om Amerikaanse boeren, transporteurs en consumenten te ontlasten, terwijl hij tegelijkertijd de economische dialoog met Rusland heropent en Europese bondgenoten dwingt hun eigen reserves aan te spreken.

Voor Frankrijk daarentegen ziet het plaatje er bijzonder somber uit. Door ermee in te stemmen 10 miljoen vaten bij te dragen, put het zijn strategische reserves uit in een omgeving waarin de bevoorradingsrisico’s hoog blijven. Wanneer het zover is, zal het die reserves opnieuw moeten aanvullen, hoogstwaarschijnlijk tegen hogere prijzen, en onvermijdelijk via de VS, die niet zullen aarzelen Frankrijk uit te kleden, zoals ze dat zo goed kunnen. Dankzij wie? Dankzij Macron.

Tegelijkertijd weigert Frankrijk het belastinginstrument te gebruiken om consumenten rechtstreeks te beschermen. De vaste accijns per liter vormt een stabiele inkomstenbron. Daaraan raken zou betekenen dat een onmiddellijke daling van de begrotingsinkomsten moet worden aanvaard. Omdat de btw evenredig is, zou ook die dalen als de belastingen werden verlaagd. In een context van hoge en onbeheersbare tekorten en schulden lijkt deze belastingafpersing politiek en fiscaal onaanvaardbaar. Andere Europese landen hebben andere wegen gekozen en zijn ermee akkoord gegaan tijdelijk belastingen te verlagen of prijsplafonds in te voeren. Frankrijk heeft de voorkeur gegeven aan het vrijgeven van reserves en gerichte steun. Deze keuze laat de Fransen achter met aanhoudend hoge prijzen, inflatie die de koopkracht uitholt en de uitputting van hun strategische reserves. Ze worden in feite de grote verliezers in een opeenvolging van gebeurtenissen waarin Washington zijn kiezers beschermt en Europa onder Amerikaanse druk gedwongen wordt zijn reserves aan te spreken.

De werkelijke gevolgen voor de wereldprijzen blijven ondertussen zeer omstreden. De door Trump aangekondigde hoeveelheden — onmiddellijk 300.000 ton, vervolgens 500.000 in november, daarna een miljoen en nog eens maximaal drie miljoen extra — blijven bescheiden in vergelijking met het wereldwijde verbruik. Dat is precies waarom de markten zich niet laten misleiden en waarom de prijs van Brent niet daalt. Leveringsvertragingen, mogelijke weigeringen door Europese kopers en logistieke knelpunten beperken de onmiddellijke gevolgen, om nog maar te zwijgen van de heksenjacht die door de vijf ruiters van de Apocalyps wordt georganiseerd in hun jacht op de schaduwvloot. Je zou bijna denken dat je in Pirates of the Caribbean zit, behalve dat de cast ronduit… verschrikkelijk is.

Al deze elementen vormen een samenhangend geheel. Trump handelt in de eerste plaats om zijn kiezers vóór de tussentijdse verkiezingen te ontlasten. Hij oefent druk uit op Oekraïne om een einde te maken aan de aanvallen op raffinaderijen. Hij dwingt Europa 100 miljoen vaten uit de strategische reserves vrij te geven, waarvan 10 miljoen voor rekening van Frankrijk komen. Frankrijk accepteert op zijn beurt deze vermindering van de voorraden, terwijl het weigert de benzine- en dieselprijzen te begrenzen en daarmee zijn accijnsinkomsten veiligstelt. De Fransen betalen de prijs van aanhoudend hoge prijzen, de uitputting van hun reserves en het ontbreken van rechtstreekse bescherming aan de pomp. Het Amerikaanse juridische debat over vergunning 135, de bescheiden aangekondigde hoeveelheden, de knelpunten in het Midden-Oosten en de lage Amerikaanse voorraden vormen de context van deze strategie, maar zullen de prijs van ruwe olie niet doen dalen. De politieke bedoeling blijft duidelijk: de druk op Amerikaanse kiezers zo snel mogelijk verlichten, zelfs als dat betekent dat de druk op Rusland tijdelijk wordt verminderd en Europa een deel van de rekening moet betalen. In dit spel bevinden Frankrijk en de Fransen zich opnieuw aan de verliezende kant, maar met Macron, zijn kliek en de EU is dat inmiddels een gewoonte. Maak je geen zorgen, het zal hun niets kosten; het zijn Nicolas, Giuseppe en Helmut die zullen betalen, boven op het spekken van Oekraïne.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2026 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Europese Unie blijft afhankelijk: van Poetins gaskraan naar Trumps infuus

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: