Onmogelijke voorwaarden in Zelensky’s Oekraïne 20-punten vredesplan

Op 23 en 24 december 2024 onthulde president Zelensky een herzien 20-punten vredesplan, bedoeld om een einde te maken aan de oorlog in Oekraïne door middel van veiligheidsgaranties, territoriale afspraken en economische wederopbouw.

Het voorstel is voortgekomen uit een eerder 28-puntenplan van de VS en Rusland dat Oekraïne beschouwde als een feitelijke capitulatie en is herzien door middel van onderhandelingen met de Verenigde Staten, onder leiding van gezanten Steve Witkoff en Jared Kushner, en Europese partners, schrijft Antonio Graceffo.

Het plan zou worden uitgevoerd onder leiding van een door Trump voorgezeten Vredesraad, waarbij schendingen zouden leiden tot sancties. Het belangrijkste onderdeel ervan, de door de VS gesteunde veiligheidsgaranties, roept ernstige constitutionele vragen op met betrekking tot de oorlogsbevoegdheden van het Congres.

De haalbaarheid van de overeenkomst hangt ook volledig af van de naleving door Rusland, waardoor de handhaving onzeker blijft, ondanks de toezichtsmechanismen die in het kader zijn vastgelegd. Gezien het feit dat Moskou in het verleden eerdere overeenkomsten heeft geschonden, is die aanname twijfelachtig. Verschillende bepalingen zullen waarschijnlijk zonder meer door Rusland worden verworpen, terwijl andere in de praktijk onmogelijk zijn.

Volgens het plan zou Oekraïne een leger van 800.000 manschappen in vredestijd handhaven. Dit is haalbaar en waarschijnlijk aanvaardbaar voor Rusland. Oekraïne heeft in oorlogstijd al troepen van deze omvang, waardoor handhaving in vredestijd haalbaar is met westerse financiële steun voor salarissen en uitrusting. Rusland zou deze regeling kunnen tolereren omdat deze veel minder bedreigend is dan het NAVO-lidmaatschap en Oekraïne in staat stelt zichzelf te verdedigen zonder een offensieve bedreiging voor het Russische grondgebied te vormen.

Het plan roept ook op tot artikel 5-achtige defensieverplichtingen van de Verenigde Staten en Europese partners, een bepaling die grondwettelijk onmogelijk is voor de Verenigde Staten. Volgens artikel I, sectie 8 van de grondwet kan alleen het Congres oorlog verklaren, waardoor elke uitvoerende overeenkomst die automatisch Amerikaanse troepen inzet, niet afdwingbaar en waarschijnlijk ongrondwettelijk is. Ditzelfde probleem betekende in 1919 het einde van de ratificatie van het Verdrag van Versailles door de Senaat, toen wetgevers weigerden de bevoegdheid om oorlog te voeren over te dragen aan de Volkenbond.

De opzettelijk vage bewoordingen in het ontwerp, waaronder zinsneden als “kan gewapende troepen en maatregelen omvatten” die de president “zal bepalen”, weerspiegelen de erkenning dat er geen bindende automatische defensieverplichtingen kunnen worden aangegaan. Rusland zou deze bepaling ook zonder meer verwerpen, omdat het dit zou beschouwen als een uitbreiding van de NAVO onder een andere naam en als een existentiële bedreiging die een militaire reactie vereist.

De 800 miljard dollar aan wederopbouwfinanciering die Kiev vraagt, is haalbaar. De financiering zou kunnen komen via een kader waarbij de Verenigde Staten, de Wereldbank en in beslag genomen Russische activa betrokken zijn. Zolang de politieke wil aanwezig is, is de financiering zelf niet het belangrijkste obstakel.

Het EU-lidmaatschap kan echter door geen enkel vredesakkoord worden gegarandeerd. Toetreding vereist unanieme goedkeuring van alle 27 lidstaten en vergt doorgaans tien jaar of meer van hervormingen en onderhandelingen. Landen als Hongarije en Slowakije zouden het lidmaatschap van Oekraïne om politieke redenen voor onbepaalde tijd kunnen blokkeren, waardoor toetreding tot de EU volledig buiten de controle van Kiev valt.

Er wordt ook een onmiddellijk staakt-het-vuren voorgesteld, waarbij de huidige frontlinies als de facto grenzen dienen. Hoewel dit praktisch haalbaar is, is het voor beide partijen politiek onaanvaardbaar. Oekraïne zou ongeveer 20 procent van zijn grondgebied afstaan, waaronder economisch vitale gebieden in de Donbas, terwijl Rusland zijn verklaarde doel om de oblasten Donetsk en Loehansk volledig te controleren, zou moeten opgeven. Oekraïne beschouwt deze regeling als een beloning voor agressie, terwijl Rusland het als een onvolledige overwinning ziet.

De eis dat Rusland zich terugtrekt uit de bezette gebieden in vier oblasten – Dnipropetrovsk, Mykolaiv, Sumy en Charkov – is militair gezien mogelijk, maar politiek onhaalbaar. Een dergelijke terugtrekking zou de Russische troepen ongeveer terugbrengen naar de frontlinies van februari 2022.

Rusland heeft geen strategische reden om zonder compensatie grondgebied af te staan, en Poetin kan politiek niet overleven als hij lijkt te verliezen wat Rusland momenteel controleert. Moskou zou waarschijnlijk eisen dat Oekraïne zich terugtrekt uit de door Rusland bezette gebieden van Donetsk als voorwaarde, wat onmiddellijk tot een impasse zou leiden.

Het plan is ook afhankelijk van de handhaving van sancties. Hoewel toezicht haalbaar is, worden sancties in de praktijk niet automatisch opgelegd. Ze vereisen een aanhoudende politieke wil van meerdere regeringen. Europa vertoont al tekenen van sanctiemoeheid en toekomstige Amerikaanse regeringen kunnen andere belangen voorrang geven. Rusland heeft aangetoond zich aan sanctieregelingen te kunnen aanpassen en er is geen mechanisme om handhaving af te dwingen als de politieke steun afbrokkelt.

De Verenigde Staten hebben een compromis voorgesteld met een “vrije economische zone”, maar Zelensky staat erop dat elke territoriale concessie een referendum vereist. Oekraïne blijft erbij dat het Donbas noch de jure, noch de facto als Russisch zal erkennen.

De overeenkomst zou Oekraïne ook verbieden om geweld te gebruiken om afgestaan gebied terug te winnen, zelfs als Rusland andere voorwaarden schendt. Ondertussen blijft de toekomst van de kerncentrale van Zaporizhzhia onopgelost. Oekraïne is voorstander van een gezamenlijke operatie met de Verenigde Staten, terwijl Washington aanvankelijk een trilateraal beheer met Rusland voorstelde.

Moskou is ingelicht over het ontwerp en formuleert momenteel zijn reactie. Het Kremlin heeft beweringen over een “doorbraak” van de hand gewezen en blijft eisen dat Oekraïne grondgebied in de Donbas afstaat. Deze ene kwestie zorgt voor een impasse die het hele vredesakkoord onmogelijk maakt en verdere discussies reduceert tot een academische exercitie.

Vind je het belangrijk dat er nog onafhankelijke berichtgeving bestaat die niet wordt gestuurd door grote belangen? Met jouw steun kunnen we blijven schrijven en onderzoeken. Klik hieronder en draag bij aan het voortbestaan van Frontnieuws.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

De crisis in Oekraïne gaat niet over Oekraïne. Het gaat over Duitsland

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: