Oekraïnes rampzalige terugtrekking uit Koersk redde mannen ten koste van uitrusting

De afgelopen 10 dagen heeft een hernieuwd Russisch offensief de Oekraïense strijdkrachten uit het gebied verdreven dat ze in augustus tijdens een bliksemoffensief hadden veroverd. Deze ineenstorting van de Koersk salient markeert het einde van een 7 maanden durende operatie die zowel hoge verwachtingen als harde kritiek opriep.

Wat is er de afgelopen twee weken in Koersk gebeurd? Waarom werden de Oekraïners gedwongen om hun troepen terug te trekken uit de salient? Wat betekent het verlies van Koersk voor de grotere oorlogsinspanning en wat zullen de Russen hierna doen? schrijft John Helin.

De lange mars

In augustus 2024 voerden de Oekraïners een verrassingsoffensief uit in de Russische Koersk Oblast. De operatie, die te kampen had met mankrachtproblemen, terrein verloor in het oosten en het discours rond de oorlog veranderde in vredesonderhandelingen, werd waarschijnlijk opgezet als een manier om de druk op Oekraïne te verlichten.

Zoals Oekraïense functionarissen verklaarden, waren de doelen van de operatie om Russische troepen weg te lokken van de stad Pokrovsk in Donetsk, Russische grond te bezetten om te gebruiken als hefboom in toekomstige vredesonderhandelingen, en een mogelijke Russische grensoverschrijdende operatie vanuit Sumy te dwarsbomen. Het is waarschijnlijk dat de operatie, indien succesvol, ook bedoeld was om druk uit te oefenen op de westelijke flanken van de Russische groepering in Kharkiv, en in het algemeen het moreel op te krikken en het internationale discours te verleggen van het oostelijke front waar Oekraïne al maanden langzaam terrein aan het verliezen was.

De eerste dagen van de operatie zagen er veelbelovend uit. Oekraïne verraste de Russische troepen aan de grens schijnbaar volledig en slaagde erin om meer dan 1200 vierkante kilometer Russisch grondgebied te veroveren en een groot aantal gevangenen te nemen.

Er begonnen echter al snel barsten te ontstaan

Oekraïne slaagde er niet in om de flanken van de Koersk-perimeter uit te breiden en veilig te stellen, en toen Russische versterkingen bleven binnendruppelen, veranderde de Oekraïense operatie in een defensieve operatie. In het volgende half jaar zouden de Russen de Oekraïense perimeter in Koersk aanzienlijk verkleinen. Begin maart 2025 hielden de Oekraïners nog steeds vast aan een smalle salient van zo’n 15 kilometer breed en 30 kilometer lang. Met de laatste Russische opmars in februari die de monding van de salient vernauwde, was de Oekraïense positie in Koersk onhoudbaar geworden.

Ineenstorting was slechts een kwestie van tijd.

Knelpunt naar Sudzja

De Oekraïense perimeter in Koersk was verbonden met de oblast Sumy in Oekraïne door een smalle levensader bestaande uit twee wegen. De grootste daarvan, de hoofdaanvoerroute (MSR), liep van Sumy naar de stad Sudzha via een Oekraïens-Russische grensovergang, en een kleinere, de secundaire aanvoerroute (SSR), een route die over velden aan de Oekraïense kant van de grens liep en vervolgens aansloot op een weg aan de Russische kant van de grens ten zuiden van het dorp Oleshnya.

Hoewel de Russische opmars in Koersk was vertraagd, bleven ze grond veroveren op de zuidwestelijke flank van de perimeter. In februari namen de Russen het dorp Sverdlikovo in op de Russisch-Oekraïense grens en staken de grens over om op te rukken naar de dorpen Novenke en Basivka. De gestage opmars betekende dat Rusland een flessenhals had gecreëerd aan de basis van de salient.

Vanuit Sverdlikovo konden de Russen constant met drones over deze beide routes vliegen, waardoor er wat slechts beschreven kan worden als “Kill Zones” ontstonden, waar een grote hoeveelheid Oekraïens materieel werd vernietigd. Dit maakte de bevoorrading van de Oekraïense salient bijna onmogelijk. Erger nog, de milde winterse omstandigheden maakten off-road verplaatsingen voor voertuigen extreem moeilijk.

Ondertussen hadden de Russen aan de oostkant van de salient een klein bruggenhoofd gecreëerd over de rivier de Psel ten zuiden van het dorp Kurilovka. Op woensdag 5 maart begonnen de Russen dit bruggenhoofd uit te breiden en lanceerden een aanval in westelijke richting naar de SSR.

Volgens Oekraïense bronnen bestonden de troepen die bij deze aanval werden ingezet uit ten minste twee bataljons Noord-Koreaanse troepen. Hoewel deze beweringen plausibel klinken, hebben we op het moment van publicatie van dit artikel geen harde bewijzen van Noord-Koreaanse betrokkenheid bij deze aanvallen.

Tegen het einde van donderdag 6 maart hadden de Russen de SSR afgesneden, waardoor de MSR de enige route uit de salient was. De situatie was kritiek geworden. Als de Russische opmars ten westen van Koerilovka doorging, en vooral als die beantwoord werd met een soortgelijke poging vanuit Sverdlikovo in de richting van de MSR, zou het hele Oekraïense contingent dat nog in Koersk was omsingeld kunnen worden.

De Oekraïners trokken hun operationele reserves aan om een tegenaanval in te zetten tegen de Russen die aan de zuidkant van de perimeter oprukten. Hoewel de tegenaanval de Russische opmars lijkt te hebben ingedamd, lijkt het er niet op dat het gelukt is om de Russen achteruit te duwen, waardoor de hele ketel kwetsbaar blijft.

Het noorden stort in

De aanval in het zuiden was waarschijnlijk bedoeld als onderdeel van een gecoördineerde dodelijke slag op de Koersk-salient. Bijna meteen nadat de zuidelijke aanval de SSR had doorbroken, lanceerden de Russen een hernieuwde aanval op de noordelijke helft van de salient rondom de perimeter van het dorp Malaya Loknaya helemaal tot Martynovka. De Oekraïeners begonnen zich al snel terug te trekken uit de dorpen aan de uiterste randen van de perimeter, op weg naar Sudzja en het dorp Kazachja Loknaja.

Ten zuidoosten van Sudzha gingen de Russen ook in het offensief, maar het is waarschijnlijk dat hier minder opmars was en dat deze aanvallen de Oekraïense troepen in deze sector vasthielden.

Hoewel er aanwijzingen zijn dat de Oekraïners enkele van de meer ervaren eenheden uit de Koersk hadden gerouleerd voor het begin van het Russische offensief, is het zeer onwaarschijnlijk dat de Oekraïense terugtrekking uit het noorden een geplande manoeuvre was. Het Russische offensief verstoorde op zijn minst alle plannen voor terugtrekking. Sommige van de belangrijkere eenheden, zoals dronepiloten, kregen echter voorrang bij de terugtrekking, wat de situatie moeilijker maakte voor de resterende troepen.

In de Oekraïense achterhoede troffen de Russen de overgebleven bruggen over de rivieren Loknaya, Sudzha en Psel, waardoor de Oekraïense troepen aan de overkant strandden. Sommige routes waren ook geblokkeerd door beschadigd Oekraïens materieel. Dit betekende dat de Oekraïense eenheden de slopende tocht terug naar Oekraïne te voet moesten afleggen, waarbij sommigen meer dan 30 kilometer moesten marcheren gedurende meerdere dagen.

Russische milbloggers publiceerden beelden van Oekraïense troepen die zich terugtrokken in krappe colonnes van pelotons- tot compagniesgrootte, waarbij snelheid en efficiëntie duidelijk voorrang kregen boven bescherming tegen overvliegende drones.

Andere beelden toonden dode Oekraïense soldaten en buitgemaakte uitrusting, waaronder een M1 Abrams tank die naar verluidt relatief intact was meegenomen in Malaya Loknaya.

Getuigenissen van soldaten die terugkeerden naar Sumy en Oekraïense bloggers geven aan dat de terugtrekking chaotisch was verlopen en op zijn best losjes gecoördineerd. Het is waarschijnlijk dat het initiële bevel om terug te trekken werd gegeven door de lokale commandanten nadat de situatie in de salient begon te verslechteren, en dat de hogere echelons pas reageerden toen de terugtrekking al goed op gang was.

Russen uit de pijplijn

Als onderdeel van het noordelijke offensief infiltreerden de Russen een groep soldaten in de Oekraïense achterhoede via een stilgelegde gaspijpleiding die door de gevechtszone liep. De soldaten kwamen uit de pijpleiding midden in een veld ten noorden van de stad Sudzha en ten zuiden van het dorp Ivashkovskii. Ze trokken snel naar het zuidwesten om posities in te nemen in de bossen rond de spoorlijn in het gebied.

Op videobeelden is te zien hoe de Oekraïners de Russen bestoken met clustermunitie, maar het lot van de infiltranten is enigszins onduidelijk. De Oekraïners beweren dat de Russische operatie mislukt is en dat de infiltranten volledig vernietigd zijn, terwijl de Russen beweren dat de infiltranten ondanks enkele slachtoffers zuidwaarts trokken naar het industriegebied ten noordoosten van Sudzha en noordwaarts om het dorp Kubatkin bij Kazachya Loknaya in te nemen. Deze manoeuvres zouden de terugtrekking van Oekraïense troepen uit Malaya Loknaya en Martynovka aanzienlijk moeilijker hebben gemaakt.

Het is ook onduidelijk hoe groot de Russische infiltratiemacht was. De eerste rapporten spreken van een compagnie van ongeveer 100 soldaten, terwijl de Russische bronnen later beweerden dat er meer dan 400, zelfs tot 800 soldaten betrokken waren bij de operatie. Een strijdmacht ter grootte van een bataljon lijkt aannemelijk gezien de beweerde doelen van de infiltranten.

Hoewel de Russische troepenmacht in het begin zeker wat verliezen maakte, is het onwaarschijnlijk dat de Oekraïners erin slaagden het hele contingent te vernietigen. Kort na het begin van de operatie werden veel beelden van de troepen in de pijplijn gepubliceerd, maar er werden geen beelden van dode Russische infiltranten getoond. Het is dus onwaarschijnlijk dat de Oekraïners er zelf in slaagden om telefoons en beelden van de infiltranten buit te maken.

Het is ook aannemelijk dat de infiltranten langs de spoorlijn naar het noorden en zuiden trokken in de richting van hun beweerde doelen. Hoewel het nog onduidelijk is of de troepenmacht erin slaagde haar doelen volledig te bereiken, is het waarschijnlijk dat het verschijnen van een troepenmacht ter grootte van een bataljon diep in de Oekraïense perimeter de chaotische situatie in de salient verder verergerde en waarschijnlijk bijdroeg aan de beslissing van sommige lokale commandanten om hun troepen terug te trekken uit de uiterste randen van de perimeter.

Het einde van de Koersk-operatie

Ondanks de Russische druk slaagden de Oekraïners erin zich te hergroeperen en vertragingsacties uit te voeren rond het dorp Kazachya Loknaya en de stad Sudzha. Dit leverde kostbare tijd op voor de terugtrekkende eenheden. De Oekraïeners slaagden er waarschijnlijk in om Kazachya Loknaya ten minste tijdens het weekend van 7 tot 9 maart in handen te houden.

Op 11 maart hadden de Russen echter Kazachya Loknaya veroverd en op 12 maart werden de Russen gefilmd met vlaggen in het centrum van Sudzha. Ondanks de officiële Oekraïense beweringen dat de Oekraïense strijdkrachten Koersk niet zouden verlaten, was de salient aan het eind van 13 maart praktisch verdwenen, waardoor er nog enkele vierkante kilometers in Oekraïense handen waren. De gevechten in de buitenwijken van Sudzha en de grensdorpen zullen waarschijnlijk nog enige tijd doorgaan, terwijl de Russen de operatie afronden.

Sommige bronnen hebben beweerd dat de Russische opmars werd veroorzaakt door de onderbreking in het delen van inlichtingen met de VS die plaatsvond rond het begin van de operatie. Wij verwerpen die bewering echter. De operatie kan niet zo snel zijn voorbereid dat de Oekraïners er niet van tevoren van op de hoogte waren en we zien niet zulke grote verstoringen in Oekraïense operaties op andere fronten.

Het is echter mogelijk dat de onderbreking in het delen van inlichtingen voor wat lokale verstoringen en hiaten in het situationeel bewustzijn heeft gezorgd, maar niet genoeg om het Russische succes te verklaren.

De situatie ter plaatse spreekt voor zich: de grootschalige verstoring van de Oekraïense logistiek betekende dat een soort terugtrekking slechts een kwestie van tijd was. De Russen hadden eerder ook al succes gehad bij het creëren van lokale penetraties met infanterieaanvallen. De elementen die tot de ineenstorting leidden waren allemaal al eerder gezien en het gebrek aan het delen van inlichtingen verergerde de situatie nog meer, net als het terugtrekken van de belangrijkste troepen toen de situatie kritiek werd.

Tegen het einde van de operatie was het belangrijkste voor de Oekraïense oorlogsinspanning het behoud van de strijdkrachten: hoe goed de Oekraïners erin zouden slagen hun troepen te redden die zich terugtrokken uit Koersk en hoeveel uitrusting ze konden meenemen.

De Oekraïense slachtoffers zijn moeilijk in te schatten. Het lijkt erop dat de Russen er niet in slaagden om een aanzienlijk deel van de Oekraïense troepenmacht in de noordelijke salient te omsingelen of in te sluiten. Gepubliceerd beeldmateriaal toont tot nu toe alleen handvol Oekraïense gevangenen per keer. In de komende dagen en weken zal echter waarschijnlijk een duidelijker beeld ontstaan van de verliezen.

Ten minste enkele Oekraïense soldaten hebben de terugtrekking vergeleken met de slag om Debaltseve in 2015.

Het is waarschijnlijk dat de meeste zware uitrusting en voertuigen die de Oekraïeners in de salient hadden, moesten worden achtergelaten vanwege de dreiging van drones over de resterende aanvoerroute.

Het is aannemelijk dat de Oekraïners hun terugtrekking naar meer defensieve posities in Sumy in de komende dagen en weken zullen voltooien. Daarna is de situatie troebeler.

De Russen kunnen hun troepen in deze sector houden en proberen de Oekraïense troepen over de grens naar Sumerië te volgen, waarbij ze de aanvalsassen vanuit Sverdlikovo en Kurilovka verder oprukken. Dit zou de Oekraïners ook dwingen om een aanzienlijk contingent verdedigers in deze sector te houden en hen ervan weerhouden om de teruggetrokken troepen als reserves naar het oostfront te verplaatsen.

De Russen zouden echter zelf meer heil kunnen zien in het verplaatsen van hun troepen ter ondersteuning van hun inspanningen in de Donetsk regio, maar in dat geval zouden de Oekraïners ook vrij zijn om de teruggetrokken troepen naar een andere sector te verplaatsen.

Copyright © 2025 vertaling door Frontnieuws. Toestemming tot gehele of gedeeltelijke herdruk wordt graag verleend, mits volledige creditering en een directe link worden gegeven.

Uiterst belangrijke verklaringen van Poetin

Volg Frontnieuws op 𝕏 Volg Frontnieuws op Telegram

Lees meer over: